Apologeticus 39.1
Edam jam nunc ego ipsa negotia christianae factionis, ut qui mala refutaverim, bona ostendam. Corpus sumus de conscientia religionis et disciplinae divinitate et spei foedere.
PL 1, 468Bさて今度は私自身が、キリスト教という党派の営みを明らかにしよう。悪しきものを論駁した以上、善きものを示すためである。我々は、信仰の自覚と規律の一致と希望の絆とによって結ばれた一つの団体である。
Apologeticus 39.2
Coimus in coetum et congregationem, ut ad Deum, quasi manu facta, precationibus ambiamus. Haec vis Deo grata est. Oramus etiam pro imperatoribus, pro ministeriis eorum ac potestatibus, pro statu seculi, pro rerum quiete, pro mora finis.
PL 1, 468B我々が集会と会衆に集うのは、あたかも一団の軍勢をなすかのごとく、祈りをもって神を包囲するためである。この暴力とも言うべき力こそ、神の喜びたもうところである。我々はまた皇帝たちのため、その官吏や権力ある者たちのため、世の状態のため、事物の平穏のため、終末の延期のために祈る。
Apologeticus 39.3
Cogimur ad litterarum divinarum commemorationem, si quid praesentium temporum qualitas aut praemonere cogit aut recognoscere. Certe fidem sanctis vocibus pascimus, spem erigimus, fiduciam figimus, disciplinam praeceptorum nihilominus in compulsationibus densamus;
PL 1, 469A我々が集うのはまた、神の聖典を思い起こすためであり、現在の時代の状況が何か警告あるいは想起を促すことがあれば、そのためでもある。確かに我々は聖なる御言葉によって信仰を養い、希望を高め、確信を固め、そのうえ教えの規律を繰り返し説き込むことによって強固にする。
Apologeticus 39.4
ibidem etiam exhortationnes, castigationnes et censura divina. Nam et judicatur magno cum pondere, ut apud certos de Dei conspectu, summumque futuri judicii praejudicium est, si quis ita deliquerit, ut a communicatione orationis et conventus et omnis sancti commercii relegetur,
PL 1, 469Aそこではまた、勧告と懲戒、そして神に由来する譴責の権能も行使される。というのも、神の見そなわすもとにあることを確信している者たちのもとでのことであるから、裁きはきわめて重い権威をもって下されるのであり、もし誰かが、祈りと集会と、およそ聖なる交わりのすべてに与ることから追放されるほどの過ちを犯したとすれば、それは来るべき審判のこの上なく重い先取りなのである。
Apologeticus 39.5
Praesident probati quique seniores, honorem istum non pretio sed testimonio adepti; neque enim pretio ulla res Dei constat. Etiam si quod arcae genus est, non de honoraria summa, quasi redemptae religionis congregatur; modicam unusquisque stipem menstrua die, vel quum velit, et si modo velit et si modo possit, apponit; nam nemo compellitur, sed sponte confert.
PL 1, 470A我々を統べるのは、それぞれ試練を経た長老たちであって、彼らはその職の名誉を金銭によってではなく、その証しによって得たのである。神に関わることは何一つ金銭で得られるものではないからである。たとえ何らかの共同の金庫のごときものがあるとしても、それは信仰を金で買い取ったかのごとき入会金によって積み立てられるのではない。各人は月々の定めの日に、あるいは望むときに、ただし望む場合にのみ、また能う場合にのみ、ささやかな醵金を納める。誰も強制されることはなく、自発的に献げるのである。
Apologeticus 39.6
Haec quasi deposita pietatis sunt. Nam inde non epulis nec potaculis, nec ingratis voratrinis dispensatur, sed egenis alendis humandisque, et pueris ac puellis re ac parentibus destitutis, jamque domesticis senibus, item naufragis, et si qui in metallis, et si qui in insulis, vel in custodiis, duntaxat ex caussa Dei sectae alumni confessionis suae fiunt. Sed ejusmodi vel, duntaxat ex caussa Dei sectae alumni confessionis suae fiunt.
PL 1, 471Aこれらはいわば敬虔の預かり金である。それはこの醵金から、宴会や酒宴や恩知らずの大食のために費やされるのではなく、貧しい者を養い葬るために、また財産も親もない少年少女のために、さらに家に留まる老人のために、また難破した者のために、そして鉱山や島々や牢獄にある者のために――ただし神の教えのゆえに(そうなった者に限り)――使われるのであり、彼らは自らの信仰告白の養い子となるのである。
Apologeticus 39.7
Sed ejusmodi vel maxime dilectionis operatio notam nobis inurit penes quosdam. Vide, inquiunt, ut invicem se diligant: ipsi enim invicem oderunt; et ut pro alterutro mori sint parati: ipsi enim ad occidendum alterutrum paratiores erunt.
PL 1, 471Aしかし、このような愛の行為こそがまさに、ある人々のもとで我々に烙印を押させるのである。「見よ、彼らが互いにどれほど愛し合っているかを」と彼らは言う――彼ら自身は互いに憎み合っているというのに――「そして互いのために死ぬ用意ができているさまを」と――彼ら自身は互いを殺す用意の方がよほどできているというのに。
Apologeticus 39.8
Sed et quod fratrum appellatione censemur, non alias, opinor, infamant, quam quod apud ipsos omne sanguinis nomen de affectatione simulatum est. Fratres autem etiam vestri sumus, jure naturae matris unius, etsi vos parum homines, quia mali fratres.
PL 1, 471Cさらに、我々が互いを「兄弟」と呼ぶことについても、私が思うに、彼らが激昂するのは、彼らの間では血縁という名すらもすべて偽りの愛情にすぎないからにほかならない。しかし我々は、一なる母なる自然の理によって、諸君の兄弟でもある――もっとも、諸君は悪しき兄弟であるがゆえに、あまり人間らしくはないのだが。
Apologeticus 39.9
At quanto dignius fratres et dicuntur et habentur, qui unum patrem Deum agnoverunt, qui unum Spiritum biberunt sanctitatis, qui de uno utero ignorantiae ejusdem ad unam lucem expaverunt veritatis.
PL 1, 472Aしかし、ただ一人の父なる神を知り、聖なる一つの霊を飲み、同じ無知という一つの胎から震えつつ真理という一つの光へと生まれ出た者たちが「兄弟」と呼ばれ、かつそう見なされる方が、どれほどふさわしいことであろうか。
Apologeticus 39.10
Sed eo fortasse minus legitimi existimamur, quia nulla de nostra fraternitate tragoedia exclamat, vel quia ex substantia familiari fratres sumus, quae penes vos fere dirimit fraternitatem.
PL 1, 472Aしかしおそらく、我々がそれだけいっそう正統な兄弟でないと見なされているのは、我々の兄弟関係については何の悲劇も叫び立てられることがないからか、あるいは我々が家産においてこそ兄弟であるからであろう――家産こそは、諸君の間では、たいてい兄弟の絆を断ち切るものなのだが。
Apologeticus 39.11
Itaque qui animo animaque miscemur, nihil de rei communicatione dubitamus. Omnia indiscreta sunt apud nos, praeter uxores:
PL 1, 472Cそれゆえ我々は、心と魂とを分かち合う者として、財産の共有についても何ら躊躇することがない。我々の間では妻を除いてすべてが共有である。
Apologeticus 39.12
in isto loco consortium solvimus, in quo solo caeteri homines consortium exercent, qui non amicorum solummodo matrimonia usurpant, sed et sua amicis patientissime subministrant, ex illa, credo, majorum et sapientissimorum disciplina, Graeci Socratis et Romani Catonis, qui uxores suas amicis communicaverunt, quas in matrimonium duxerant liberorum caussa et alibi creandorum, nescio quidem an invitas;
PL 1, 473Aまさにこの一点において、我々は他の人々がその一点においてのみ共有制を実践しているところの共有関係を絶つのである。すなわち彼らは友人の結婚を我が物のごとく利用するばかりか、自分の妻を友人に対してこの上なく寛容に差し出すのである――思うにそれは、あの祖先たちの、最も賢明な人々の教え、すなわちギリシアではソクラテスの、ローマではカトーの教えに由来するのであろう。彼らは、子をもうけるため、しかも他家でもうけられる子のためにさえ娶った自分の妻たちを、友人たちと共有したのである――もっとも、彼女たちが不本意であったかどうか、私は知らないが。
Apologeticus 39.13
quid enim de castitate curarent, quam mariti tam facile donaverant? O sapientiae Atticae, o Romanae gravitatis exemplum! Leno est philosophus et censor.
PL 1, 473A夫がかくもたやすく手放してしまうような貞潔について、彼女たちがどうして気遣うことがあろうか。ああ、アッティカの知恵の、ああローマの威厳の見本よ――哲学者もまた監察官も、女衒であるとは!
Apologeticus 39.14
Quid ergo mirum, si tanta caritas convivatur? Nam et coenulas nostras, praeterquam sceleris infames, ut prodigas quoque suggillatis. De nobis scilicet Diogenis dictum est: Megarenses obsonant quasi crastina die morituri, aedificant vero quasi nunquam morituri.
PL 1, 473Bそれゆえ、これほど大きな愛が食事を共にするとしても、何の不思議があろうか。諸君は我々のささやかな食事を、罪深いものだとの悪名を着せるばかりか、贅沢だとまで謗るのである。もちろん、かのディオゲネスの言葉こそ我々に向けて言われたものなのであろう――「メガラ人は明日死ぬ者のように食料を買い込み、決して死なぬ者のように家を建てる」と。
Apologeticus 39.15
Sed stipulam quis in alieno oculo facilius perspicit, quam in suo trabem. Tot tribubus et curiis et decuriis ructantibus acescit aër. Saliis coenaturis creditor erit necessarius. Herculanarum decimarum et polluctorum sumptus tabularii supputabant. Apaturiis, Dionysiis, mysteriis Atticis coquorum delectus indicentur. Ad fumum coenae Serapiacae sparteoli excitabuntur. De solo triclinio Christianorum retractatur,
PL 1, 474Aしかし、他人の目にある藁くずは、自分の目にある梁よりもたやすく見分けられるものである。あれほど多くのトリブス、クリア(区)、デクリアがげっぷをするので空気は酸っぱくなり、サリイ祭司団が食事をする際には金貸しが不可欠になり、ヘルクレスへの十分の一税や供犠の宴の費用は帳簿係が計算し、アパトゥリア祭、ディオニュシア祭、アッティカの秘儀祭のためには料理人の徴集が布告され、セラピス神の饗宴の煙には消防隊(スパルテオリ)が駆り出されるであろう――それなのに、キリスト教徒の食堂だけが問題にされるのである。
Apologeticus 39.16
Coena nostra de nomine rationem sui ostendit; id vocatur, quod dilectio penes Graecos est. Quantiscumque sumptibus constet, lucrum est pietatis nomine facere sumptum, siquidem inopes quosque refrigerio isto juvamus, non qua penes vos parasiti affectant ad gloriam famulandae libertatis sub auctoramento ventris inter contumelias saginandi, sed qua penes Deum major est contemplatio mediocrium.
PL 1, 475A我々の食事は、その名からしてその由来を示している。それはギリシア人の間で「愛」と呼ばれるものにちなんで名づけられているのである。どれほどの費用がかかろうとも、敬虔の名において費用を払うことは利得である。なぜなら、我々はその慰めの食事によって、貧しい人々を助けるからである――それは諸君のもとで居候たちが、恥辱にまみれながら腹を満たされるという奴隷的自由の栄誉を求めて振る舞うようなやり方によってではなく、神のもとにおいて弱き者たちへの配慮がより重んじられるやり方によってなのである。
Apologeticus 39.17
Si honesta caussa est convivii, reliquum ordinem disciplinae aestimate, qui sit de religionnis officio: nihil vilitatis, nihil immodestiae admittit; non prius discumbitur, quam oratio ad Deum praegustetur; editur quantum esurientes capiunt; bibitur quantum pudicis est utile.
PL 1, 475Aもしその食事の動機が正当であるならば、その理由に照らして、規律の残りの部分をも評価していただきたい。それは信仰の務めに関わることであるから、卑俗なことも、慎みを欠くことも一切許容しない。神への祈りを先に味わうことなしには、誰も食卓に着かない。食べるのは、空腹の者が満たされる分だけである。飲むのは、慎み深い者にとって有益な分だけである。
Apologeticus 39.18
Ita saturantur, ut qui meminerint etiam per noctem adorandum Deum sibi esse; ita fabulantur, ut qui sciant dominum audire. Post aquam manualem et lumina, ut quisque de scripturis sanctis vel de proprio ingenio potest provocatur in medium Deo canere hinc probatur quomodo biberit. Oeque oratio convivium dirimit.
PL 1, 476A彼らは満腹するが、それは夜通し神を礼拝すべきことを覚えている者としてであり、彼らは語り合うが、それは主が聞いておられることを知る者としてである。手を洗う水と灯りが運ばれた後、聖書からであれ、自分自身の才によってであれ、できる者は皆の前に進み出て神への賛歌を歌うよう促される。そこから、その者がどれほど飲んだかが試される。同様に、祈りが宴を終わらせる。
Apologeticus 39.19
Inde disceditur non in catervas caesionum neque n classes discursationum, nec in eruptiones lasciviarum, sed ad eamdem curam modestiae et pudicitiae ut qui non tam coenam coenaverint, quam disciplinam.
PL 1, 477Bそこから人々が退くのは、乱闘の群れとしてでも、駆け回る一団としてでも、放埒の爆発としてでもなく、慎みと貞潔への同じ配慮をもってである――あたかも彼らが夕食を食したというよりも、規律を食したかのように。
Apologeticus 39.20
Haec coitio christianorum merito sane illicita, si illicitis pari merito damnanda, [si non dissimilis damnandis,] si quis de ea queritur eo titulo, quo de factionibus querela est.
PL 1, 478Aこのキリスト教徒の集会は、もしそれが不法な党派と同等であるならば、当然にも不法とされてよかろうし、もし誰かがそれを、党派に対する非難の名のもとで訴えるならば、当然にも断罪されてよかろう。
Apologeticus 39.21
In cujus perniciem aliquando convenimus? Hoc sumus congregati, quod et dispersi; hoc universi, quod et singuli; neminem laedentes, neminem contristantes. Quum probi, quum boni coeunt, quum pii, quum casti congregantur, non est factio dicenda, sed curia.
PL 1, 478Aいったい我々は、誰の破滅のためにかつて集ったことがあろうか。我々は、集まっているときも散っているときと変わらず、全体としてあるときも各人としてあるときと変わらない。誰も傷つけず、誰をも悲しませない。正しい者たちが、善き者たちが集うとき、敬虔な者たちが、清らかな者たちが集うとき、それは党派と呼ばれるべきではなく、むしろ「元老院(クリア)」と呼ばれるべきなのである。