Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 1Apologeticus

Caput XLVI 第XLVI章

Tertullian · Apologeticus · PL 1, 501A · 18 sectiones

Apologeticus 46.1

1

Constitimus, ut opinor, adversus omnium criminum intentionem, quae Christianorum sanguinem flagitat. Ostendimus totum statum nostrum, et quibus modis probare possimus ita esse, sicut ostendimus, ex fide scilicet et antiquitate divinarum litterarum, item ex confessione spiritualium potestatum. Quis nos revincere audebit, non arte verborum, sed eadem forma, qua probationem constituimus de veritate?

PL 1, 501A

我々は、キリスト教徒の血を要求するあらゆる罪状の告発に対して、思うに、しっかりと踏みとどまってきた。我々は自らの立場の全体を示し、我々が示した通りのものであることをいかにして証明しうるか、その方法をも示した。すなわち、神の文書の信頼性と古さから、そしてまた霊的な諸力の告白からである。誰が、言葉の技巧によってではなく、我々が真理についての証明を打ち立てたのと同じ方法によって、我々を論駁しようと敢えて試みるであろうか。

Apologeticus 46.2

2

Sed dum unicuique manifestatur veritas nostra, interim incredulitas, dum de bono sectae hujus obducitur, quod usui jam et de commercio innotuit, non utique divinum negotium existimat, sed magis philosophiae genus. Eadem, inquit, et philosophi monent et profitentur: innocentiam, justitiam, patientiam, sobrietatem, pudicitiam.

PL 1, 501A

しかし、我々の真理が各人に明らかにされる間にも、不信仰はなお、この宗派の善さに——それはすでに日々の慣用と交際によって知られているのだが——覆われ心を動かされながら、それを断じて神的な事柄とは見なさず、むしろ哲学の一種と見なしている。「哲学者たちも」と彼らは言う、「同じ教え、すなわち無垢、正義、忍耐、節制、貞潔を勧め、また公言しているではないか」と。

Apologeticus 46.3

3

Cur ergo quibus comparamur de disciplina, proinde illis non adaequamur ad licentiam impunitatemque disciplinae? vel cur et illi ut pares nostri non urgentur ad officia, quae nos non obeuntes periclitamur?

PL 1, 502A

それならばなぜ、教えの点で我々が比べられる相手であるはずの哲学者たちと、その教えに許されている自由と免責という点では対等に扱われないのか。あるいはなぜ、我々と同等であるはずの彼らが、我々がそれを行わなければ危険に晒される務めを、強いられないのか。

Apologeticus 46.4

4

Quis enim philosophum sacrificare, aut dejerare, aut lucernas meridie vanas prostituere compellit? Quin imo et deos vestros palam destruunt, et superstitiones vestras commentariis quoque accusant, laudantibus vobis. Plerique etiam in principes latrant sustinentibus vobis. Et facilius statuis et salariis remunerantur, quam ad bestias pronuntiantur.

PL 1, 502A

いったい誰が哲学者に、犠牲を捧げよ、〔神々や皇帝の守護霊にかけて〕誓いを立てよ、真昼に空しい灯火をともせと強制するであろうか。それどころか彼らは、お前たちの神々を公然と論破し、お前たちの迷信を著作の中でさえ告発している、しかもお前たちはそれを称賛しているのだ。多くの者はまた、皇帝たちに向かって吠え立てているが、お前たちはそれを我慢している。そして彼らは、猛獣の刑に処せられるよりも、むしろ彫像や俸給によって報いられることの方が多いのである。

Apologeticus 46.5

5

Sed merito; philosophi enim non christiani cognominantur. Nomen hoc philosophorum daemonia non fugat. Quidni, quum secundum deos philosophi daemonas deputent? Socratis vox est: si daemonium permittat. Idem et quum aliquid de veritate sapiebat, deos negans, Aesculapio tamen gallinaceum prosecari jam in fine jubebat credo ob honorem patris ejus, quia Socratem Apollo sapientissimum omnium cecinit. O Apollinem inconsideratum! Sapientiae testimonium reddidit ei viro, qui negabat deos esse.

PL 1, 503A

しかしそれには理由がある。彼らは哲学者と呼ばれるのであって、キリスト教徒とは呼ばれないからだ。この「哲学者」という名は悪霊を追い払わない。なぜか。哲学者たちは、神々に次ぐ者として悪霊を数えているからである。ソクラテスの言葉がそれを示す、「もしダイモニオンが許すなら」と。この同じ人物は、神々を否定するという点では真理について幾らかの知恵を持ちながらも、その最期にあたっては、アスクレピオスに雄鶏を屠るよう命じたのである。おそらくは、アスクレピオスの父〔アポロン〕への敬意からであろう。アポロンこそ、ソクラテスをあらゆる人間のうち最も賢い者と託宣した者だからである。ああ、思慮のないアポロンよ。彼は、神々が存在しないと否定していたその男に、知恵の証しを与えたのである。

Apologeticus 46.6

6

In quantum odium flagrat veritas, in tantum qui eam ex fide praestat offendit; qui autem adulterat et affectat, hoc maxime nomine gratiam pangit apud insectatores veritatis, (

PL 1, 503A

真理が憎しみを燃え立たせる度合いに応じて、それを信仰をもって差し出す者は、それだけ人の怒りを買う。だが、真理を偽り飾り、単に気取ってみせる者は、まさにその理由によってこそ、真理の迫害者たちの間で好意を勝ち得るのである。

Apologeticus 46.7

7

qua et illusores et contemptores. Mimice philosophi affectant veritatem et affectando corrumpunt, ut qui gloriam captant; Christiani eam necessario appetunt et integre praestant, ut qui saluti suae curant.

PL 1, 507A

このように、哲学者たちは、あざける者、腐敗させる者として、敵意をもって真理を気取り、気取ることによってこれを腐敗させる。栄光を狙う者たちであってみれば当然である。それに対してキリスト教徒たちは、必然的に真理を求め、それを完全なままに差し出す。自らの救いを気遣う者たちであってみれば当然である。

Apologeticus 46.8

8

Adeo neque de scientia neque de disciplina, ut putatis, aequamur. Quid enim Thales ille princeps physicorum sciscitanti Croeso de divinitate certum renuntiavit, commeatus deliberandi saepe frustratus?

PL 1, 508A

このように、知識の点でも教えの点でも、お前たちが思うほどには我々は彼らと対等ではない。自然学者の第一人者であるあのタレスは、クロイソスが神性について尋ねた時、幾度も熟慮の猶予を求めながらも、確かな答えを何ら報告できなかったではないか。

Apologeticus 46.9

9

Deum quilibet opifex christianus et invenit et ostendit et exinde totum, quod in Deo quaeritur, re quoque assignat; licet Plato affirmet factitatorem universitatis neque inveniri facilem, et inventum enarrari in omnes difficilem.

PL 1, 509A

しかるに、神を、キリスト教徒でありさえすればいかなる職人であれ、見出し、示すことができ、しかもそこから、神について問われるすべてのことを、行いによっても示し得るのである。プラトンは、宇宙の造り主は容易には見出されず、たとえ見出されたとしても、すべての人に語り明かすのは難しいと主張しているというのに。

Apologeticus 46.10

10

Caeterum si de pudicitia provocemus, lego partem sententiae Atticae in Socratem corruptorem adolescentium pronuntiatam. Sexum nec femineum mutat Christianus. Novi et Phrynen meretricem Diogenis supra recubantis ardori subantem. Audio et quemdam Speusippum de Platonis schola in adulterio periisse. Christianus uxori suae soli masculus nascitur.

PL 1, 510A

さらにまた、もし貞潔について挑まれるなら、私はアッティカの判決の一部を読み上げよう、それは少年たちを堕落させた者としてソクラテスに下されたものである。キリスト教徒は女という性を〔男色によって〕変えることは決してない。私はまた、遊女プリュネが、その上に横たわるディオゲネスの情熱に煽られて発情するさまも知っている。またプラトンの学派に属するスペウシッポスなる者が、姦通のさなかに命を落としたとも聞いている。キリスト教徒は自分の妻に対してのみ男として生まれるのである。

Apologeticus 46.11

11

Democritus excaecando semetipsum, quod mulieres sine concupiscentia aspicere non posset, et doleret si non esset potitus, incontinentiam emendatione profitetur. At christianus salvis oculis feminam videt, animo adversus libidinem caecus est.

PL 1, 511A

デモクリトスは、女たちを欲情なしに見ることができず、もし彼女らを我が物にできなければ苦しむことになるからといって、自ら盲目となることによって、その不節制を告白した。だがキリスト教徒は、目は無事のままで女を〔欲望をもって〕見ることをしない。彼は、情欲に対して、心において盲目なのである。

Apologeticus 46.12

12

Si de probitate defendam, ecce lutulentis pedibus Diogenes superbos Platonis toros alia superbia deculcat. Christianus nec in pauperem superbit.

PL 1, 511A

もし正直さについて弁護するなら、見よ、泥にまみれた足で、ディオゲネスはプラトンの豪奢な寝台を、別種の高慢さをもって踏みにじった。だがキリスト教徒は、貧しい者に対してさえ高慢に振る舞うことはない。

Apologeticus 46.13

13

Si de modestia certem, ecce Pythagoras apud Thurios, Zeno apud Prienenses tyrannidem affectant: Christianus vero nec aedilitatem.

PL 1, 511C

もし慎ましさを競うなら、見よ、ピュタゴラスはトゥリオイの人々のもとで、ゼノンはプリエネの人々のもとで、僭主の地位を狙った。だがキリスト教徒は按察官の地位さえも狙わない。

Apologeticus 46.14

14

Si de animi aequitate congrediar, Lycurgus αποκαρτερησιν optavit, quod leges ejus Lacones emendassent: Christianus etiam damnatus gratias agit. Si de fide comparem, Anaxagoras depositum hospitibus denegavit: Christianus etiam extra fidelis vocatur.

PL 1, 512A

もし平静さについて論じ合うなら、リュクルゴスは、スパルタ人が自分の法律を修正したという理由で、絶食して死ぬことを選んだ。だがキリスト教徒は、罪に定められてさえ感謝を捧げる。もし誠実さを比べるなら、アナクサゴラスは客人からの預かり物を返すことを拒んだ。だがキリスト教徒は、〔自分の共同体の〕外にあってさえ誠実な者と呼ばれる。

Apologeticus 46.15

15

Si de simplicitate consistam, Aristoteles familiarem suum Hermiam turpiter loco excedere fecit; Christianus nec inimicum suum laedit. Idem Aristoteles tam turpiter Alexandro regendo potius adulatur, quam Plato Dionysio ventris gratia venditatur.

PL 1, 513A

もし率直さについて立つなら、アリストテレスは自分の友人ヘルミアスを恥ずべき仕方でその地位から追い出した。だがキリスト教徒は自分の敵にさえ害を加えない。同じアリストテレスは、むしろ〔師として〕導き正すべきであったアレクサンドロスに、これほど恥ずべき仕方で追従した。それはちょうど、プラトンが腹のためにディオニュシオスに身を売ったのと同様である。

Apologeticus 46.16

16

Aristippus in purpura sub magna gravitatis superficie nepotatur, et Hippias, dum civitati insidias disponit, occiditur. Hoc pro suis omni atrocitate dissipatis nemo unquam christianus tentavit.

PL 1, 513A

アリスティッポスは紫の衣をまとい、重々しさの見かけの下で放蕩に耽った。イクテュアスは国家に対する陰謀を企てている最中に殺された。このような企てを、あらゆる残虐の限りを尽くして滅ぼされた自分の仲間のためであってさえ、いまだかつてキリスト教徒は試みたことがない。

Apologeticus 46.17

17

Sed dicet aliquis, etiam de nostris excedere quosdam a regula disciplinae; desinunt tum christiani haberi penes nos, philosophi vero illi eum talibus factis in nomine et in honore sapientiae perseverant apud vos. Quid

PL 1, 514A

だが誰かはこう言うであろう、我々のうちにも、教えの規範から脱落する者があると。しかし、そのような者たちは、我々のもとではもはやキリスト教徒とは見なされなくなる。ところがあの哲学者たちは、そのような行いをしながらも、知恵の名と誉れとを保ち続けるのである。

Apologeticus 46.18

18

adeo simile philosophus et christianus, Graeciae discipulus et Coeli, famae negotiator et salutis, verborum et factorum operator, rerum aedificator et destructor, interpolator erroris et integrator veritatis, furator ejus et custos.

PL 1, 514A

かくして、哲学者とキリスト教徒との間に、いかなる類似があろうか。ギリシアの弟子と天の弟子、名声の商人と生命の商人、言葉を操る者と行いを成す者、事物の建設者と破壊者、誤謬の友と誤謬の敵、真理を偽り飾る者と、真理を全きものとして回復しこれを言い表す者、その盗人とその守り手と——。