Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 1Apologeticus

Caput XIII 第XIII章

Tertullian · Apologeticus · PL 1, 344B · 9 sectiones

Apologeticus 13.1

1

Sed nobis dii sunt, inquitis. Et quomodo vos e contrario impii et sacrilegi et irreligiosi erga deos vestros deprehendimini, qui quos praesumitis esse, negligatis, quos timetis, destruatis, quos etiam vindicatis, illudatis?

PL 1, 344B

「しかし我々にとって彼らは神である」と諸君は言う。それならば逆に、諸君自身が自分の神々に対して不敬虔、瀆聖的、そして不信心であることが、どうして露見しているのか。諸君は、存在すると思い込んでいるものを蔑ろにし、恐れているものを破壊し、あまつさえ守っているものを嘲弄しているのである。

Apologeticus 13.2

2

Recognoscite, si mentiar. Primo quidem, cum alii alios colitis, utique quos non colitis offenditis. Praelatio alterius sine contumelia alterius non potest procedere, quia nec electio sine reprobatione.

PL 1, 344B

私が偽りを述べているかどうか、確かめてみるがよい。まず第一に、諸君は各人各様に異なる神々を崇拝しているのだから、当然、自分が崇拝しない神々を侮辱していることになる。ある者を優先することは、他の者を侮辱することなしには成り立ちえない。選ぶということは、退けることなしにはありえないからである。

Apologeticus 13.3

3

Jam ergo contemnitis quos reprobatis, quos reprobando offendere non timetis. Nam ut supra perstrinximus, status dei cujusque in senatus aestimatione pendebat. Deus non erat, quem homo consultus noluisset et nolendo damnasset.

PL 1, 344B

それゆえ諸君は、自分が退ける者たちを軽んじており、退けることによって侮辱することを恐れていないのである。というのも、先に簡潔に触れておいたように、各々の神の地位は元老院の評価にかかっていたからである。人間が諮問を受け、望まなかったために、望まなかったことによって断罪した神は、もはや神ではなかったのである。

Apologeticus 13.4

4

Domesticos deos, quos lares dicitis, domestica potestate tractatis pignerando, venditando, demutando aliquando in cacabulum de Saturno, aliquando in trullam de Minerva, ut quisque contritus atque contusus est, dum diu colitur, ut quisque dominus sanctiorem expertus est domesticam necessitatem.

PL 1, 345A

諸君が家神(ラレス)と呼ぶ家庭内の神々を、諸君は家長の権能によって、質に入れ、売り払い、あるものはサトゥルヌス像を鍋に、あるものはミネルウァ像を杓子に鋳直すなどして、思うがままに扱っている。それは、長く崇拝されているうちにすり減り、砕けてしまった場合や、その家の主人がより差し迫った家庭の必要を、より神聖なものとして経験した場合である。

Apologeticus 13.5

5

Publicos aeque publico jure foedatis, quos in hastario vectigales habetis. Sic Capitolium, sic olitorium forum petitur; sub eadem voce praeconis, sub eadem hasta, sub eadem annotatione quaestoris divinitas addicta conducitur.

PL 1, 346A

公けの神々についても、諸君は同様に公けの法によって汚している。諸君はそれらを競売の槍の下に置き、租税を負う対象として扱っているのである。かくしてカピトリウムもまた、青物市場と同じように競りにかけられる。同じ競売人の呼び声のもと、同じ槍のもと、同じ財務官の記帳のもとで、神性は落札され、請負に付されるのである。

Apologeticus 13.6

6

Sed enim agri tributo onusti viliores, hominum capita stipendio censa ignobiliora; nam hae sunt notae captivitatis. Dii vero qui magis tributarii, magis sancti; imo qui magis sancti, magis tributarii. Majestas quaestuaria efficitur. Circuit cauponas religio mendicans. Exigitis mercedem pro solo templi, pro aditu sacri; non licet deos nosse gratis, venales sunt.

PL 1, 347A

だが、租税を課された土地はより価値が低くなり、賦課の対象として登録された人間の頭数はより卑しいものとなる(というのも、これらは隷属のしるしだからである)。ところが神々については、より多く租税を課されている神ほど、より神聖であるとされる。いや、むしろより神聖な神ほど、より多く租税を課されているのである。かくして威厳は金儲けの道具とされ、乞食のような宗教が居酒屋を巡り歩く。諸君は神殿の土地の代価を、聖所への入場料を要求する。神々をただで知ることは許されない。神々は売り物なのである。

Apologeticus 13.7

7

Quid omnino ad honorandos eos facitis, quod non etiam mortuis vestris conferatis? aedes proinde, aras proinde. Idem habitus et insignia in statuis. Ut aetas, ut ars, ut negotium mortui fuit, ita deus est. Quo differt ab epulo Jovis silicernium, a simpulo obba, ab haruspice pollinctor? nam et haruspex mortuis apparet.

PL 1, 347A

そもそも諸君は、彼らを敬うために、諸君の死者たちにも同様に施すこと以外の何をしているというのか。神殿も同様であり、祭壇も同様である。像における姿や標章も同じである。死者がどのような年齢、技芸、職業であったかに応じて、神もまたそのようなものとなる。ユピテルの供宴と葬送の饗宴と、いったい何が違うというのか。献酒の柄杓(シンプルム)と葬宴の椀(オッバ)と、何が違うのか。臓卜官(ハルスペクス)と死体を清める者と、何が違うのか。実際、臓卜官もまた死者のもとに侍るのだから。

Apologeticus 13.8

8

Sed digne imperatoribus defunctis honorem divinitatis dicatis, quibus et viventibus eum addicitis. Accepto ferent dii vestri, imo gratulabuntur, quod pares eis fiant domini sui.

PL 1, 347D

だが確かに諸君は、亡くなった皇帝たちに神性の栄誉を捧げるにふさわしい。というのも、諸君は彼らが生きている間にすら、その栄誉を与えているのだから。諸君の神々はそれを甘んじて受け入れるであろう。いや、むしろ喜ぶことであろう、自分たちの主人であった者たちが、自分たちと同等になるのだから。

Apologeticus 13.9

9

Sed quum Larentinam, publicum scortum, velim saltem Laidem aut Phrynen, inter Junones et Cereres ac Dianas adoratis; quum Simonem Magum statua et inscriptione sancti dei inauguratis; quum de paedagogiis aulicis nescio quem synodi deum facitis: licet non nobiliores dii veteres, tamen contumeliam a vobis deputabunt, hoc et aliis licuisse, quod solis antiquitas contulit.

PL 1, 348A

しかし諸君は、公娼であったラレンティナ(せめてライスかプリュネであったならよかったものを)を、ユノーやケレスやディアナたちの間に崇拝し、シモン・マグスを像と「聖なる神」の銘とをもって奉献し、宮廷の侍童部屋から出た何者とも知れぬ者を、諸君自身が会衆の神に祭り上げている。たとえ古い神々の方が高貴とは言えぬにせよ、彼らはこれを諸君からの侮辱と見なすであろう。すなわち、古さが自分たちだけに与えたものが、他の者たちにも許されてしまったということを。