Apologeticus 19.1
Primam igitur instrumentis istis auctoritatem summa antiquitas vindicat. Apud vos quoque religionis est instar, fidem de temporibus asserere.
PL 1, 382Aこれらの文書に第一の権威を与えるのは、その並外れた古さである。諸君の間でも、年代の古さによって信憑性を主張することは、宗教にひとしいこととされている。
Apologeticus 19.2
Omnes itaque substantias, omnesque materias, origines, ordines, venas veterani cujusque styli vestri, gentes etiam plerasque et urbes insignes, historiarum canas, et memoriarum, ipsas denique effigies litterarum, indices custodesque rerum, et (puto adhuc minus dicimus) ipsos inquam deos vestros, ipsa templa et oracula et sacra unius interim prophetae scrinium saeculis vincit, in quo videtur thesaurus collocatus totius Judaici sacramenti, et inde etiam nostri.
PL 1, 386Aかくして、諸君のあらゆる古い文体の素材、材料、起源、体系、系譜のすべて、また歴史に名高く記憶に古びた大多数の民族や都市、さらには事物の指標であり保管庫である文字の形そのもの、そして――なお控えめに言っているにすぎないと思うが――諸君の神々そのもの、諸君の神殿や神託や祭儀そのものでさえも、ただ一人の預言者の文書箱一つが、その古さにおいて凌駕しているのである。その中には、ユダヤの秘義の全体、そしてそこからすでに我々の秘義の宝がおさめられているように見える。
Apologeticus 19.3
Si quem audistis interim Moysen, Argivo Inacho pariter aetate est; quadringentis pene annis, nam et septem minus, Danaum, et ipsum apud vos vetustissimum, praevenit, mille circiter cladem Priami antecedit; possem etiam dicere, quingentis amplius et Homerum, habens quos sequar.
PL 1, 387Aもし諸君がとりあえずモーセの名を聞いたことがあるならば、彼はアルゴスのイナコスと同時代の人である。彼は、諸君の間で最も古いとされるあのダナオスよりも、およそ四百年――正確には七年足りない四百年――先んじている。プリアモスの破滅よりもおよそ千年先立っている。さらに私は、従うべき典拠を現に持っているのであるから、ホメロスよりも五百年以上先んじているとさえ言うことができよう。
Apologeticus 19.4
Caeteri quoque prophetae, etsi Moysi posthumant, extremissimi tamen eorum non retrosiores deprehenduntur primoribus vestris sapientibus et legiferis et historicis.
PL 1, 387A他の預言者たちについても、たとえモーセより後の時代であるとしても、彼らのうち最も後代の者でさえ、諸君の最初期の賢人たち、立法者たち、歴史家たちよりも後の時代であると見出されることはないではないか。
Apologeticus 19.5
Haec quibus ordinibus probari possint, non tam difficile est nobis exponere, quam enorme, nec arduum, sed interim longum. Multis instrumentis, cum digitorum supputariis gesticulis assidendum est. Reseranda antiquissimarum etiam gentium archiva, Aegyptiorum, Chaldaeorum, Phoenicum;
PL 1, 387Aこれらのことがいかなる仕方で証明されうるかを述べることは、我々にとって困難というよりも膨大な作業であり、難しいというよりも、さしあたり長い作業なのである。多くの資料を前にして、指を折って計算する仕草に取り組まねばならないであろう。エジプト人、カルデア人、フェニキア人といった最古の民族の記録保管所さえも開かねばならないであろう。
Apologeticus 19.6
advocandi etiam municipes eorum, per quos notitia subministrata est; aliqui Manethon Aegyptius, et Berosus Chaldaeus, sed et Iromus Phoenix Tyri rex; sectatores quoque eorum Mendesius Ptolemaeus, et Menander Ephesius, et Demetrius Phalereus, et rex Juba, et Appion, et Thallus, et qui istos aut probat aut revincit, judaeus Josephus antiquitatum Judaicarum vernaculus vindex.
PL 1, 387Bそれらの知識を伝えたその国の人々、すなわちエジプト人マネトン、カルデア人ベロッスス、さらにはフェニキア人でティルスの王であったヒエロムスを、証人として召喚しなければならないであろう。さらにまた、彼らに従う者たち、メンデスのプトレマイオス、エフェソスのメナンドロス、パレロンのデメトリオス、ユバ王、アピオン、タッルス、そしてこれらの者たちを是認するにせよ論駁するにせよ、ユダヤの古代を同胞として擁護する者であるユダヤ人ヨセフスをも、召喚しなければならないであろう。
Apologeticus 19.7
Graecorum etiam censuales conferendi, et quae quando sint gesta, ut concatenationes temporum aperiantur, per quae luceant annalium numeri. Peregrinandum est in historias et litteras orbis. Et tamen quasi partem jam probationis intulimus, quum per quae probari possint, aspersimus.
PL 1, 387Bギリシア人の年代記編者たちもまた対照させねばならないであろう。何がいつ行われたかを明らかにし、時代の連鎖を解き明かして、年代記の数値が明らかになるようにせねばならない。世界中の歴史と文書とをめぐり歩かねばならないのである。それでもなお、我々は証明の手段となりうるものをすでに簡単に示すことによって、いわば証明の一部をすでに提示したことになる。
Apologeticus 19.8
Verum differre praestat, ne vel minus persequamur festinando, vel diutius evagemur persequendo.
PL 1, 388Cしかしながら、これは後に延ばす方がよいであろう。急いで論じることによって不十分になってしまうことのないよう、また詳しく論じることによって、あまりに長く道を逸れてしまうことのないようにするためである。