Panegyricus Constantino Augusto dictus 4.1
Haec omnia, Imperator, cum cogitares, scires, videres, nec te paterna gravitas, nec tua natura temerarium esse pateretur; dic, quaeso, quid in consilio nisi divinum numen habuisti?
PL 8, 657A皇帝よ、あなたはこれらすべてを考え、知り、見ていたのであり、しかも父ゆずりの重厚さも、あなた自身の本性も、あなたが軽率であることを許さなかったのだから、どうか教えてほしい——あなたはその決断において、神的な神威のほかに何を持っていたのか。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 4.2
An illa te ratio ducebat (sua enim cuique prudentia deus est), quod in tam dispari contentione non poterat melior causa non superare; et innumerabiles licet ille copias pro se objiceret, pro te tamen justitia pugnaret?
PL 8, 657Bそれとも、あなたを導いていたのはあの理であったのか(というのも、おのおのの者にとって自らの知恵こそが神であるからだ)——すなわち、これほど不均衡な争いにおいて、より善き大義が勝たずにはいられないということ、そして彼が無数の兵力を自らのために差し出したとしても、あなたのためには正義が戦うということであったのか。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 4.3
Ut enim omittam illa quae non decet comparari; quod erat ille Maximiani suppositus, tu Constantii Pii filius; ille despectissimae pravitatis, detortis solutisque membris, nomine ipso abusiva appellatione mutilato; tu, quod sufficit dicere, tantus ac talis: ut haec, inquam, omittam; te, Constantine, paterna pietas sequebatur, illum, ut falso generi non invideamus, impietas; te clementia, illum crudelitas; te pudicitia soli dicata conjugio, illum libido stupris omnibus contaminata; te divina praecepta, illum superstitiosa maleficia, illum denique spoliatorum templorum, trucidati senatus, plebis romanae fame enectae piacula; te abolitarum calumniarum, te prohibitarum delationum, te conservatio, atque homicidiarii sanguinis gratulatio.
PL 8, 657B比べることがふさわしくない事柄は措くとしよう——彼はマクシミアヌスにすり替えられた子であり、あなたは敬虔なるコンスタンティウスの子であること、彼は身をよじらせ関節の外れた、この上なく卑しむべき堕落の持ち主であり、その名そのものさえ偽りの呼び名によって損なわれていたのに対し、あなたは、こう言えば十分だが、これほど偉大でこれほど立派な者であること——このようなことは、繰り返すが、措くとしよう。コンスタンティヌスよ、あなたには父ゆずりの敬虔が付き従い、彼には——偽りの血筋を我々が妬まないように言えば——不敬が付き従っていた。あなたには寛容が、彼には残虐が。あなたにはただ一つの婚姻に捧げられた貞潔が、彼にはあらゆる姦淫によって汚された欲情が。あなたには神的な戒めが、彼には迷信じみた悪しき妖術が、そしてついには、神殿を略奪し、元老院を虐殺し、ローマの民衆を飢えで死なせたことの罪が付き従っていた。あなたには、廃された讒言と禁じられた密告とへの感謝が付き従い、あなたには〔人々の〕保全が、そして人殺しの手を免れた血をめぐる祝賀が付き従っていた〔homicidiarii の読みは疑わしい。殺戮を免れた血の意に解する〕。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 4.4
In tam diversa causarum ratione divino consilio, Imperator, hoc est, tuo, non militum multitudinem, sed partium merita numerasti.
PL 8, 657C皇帝よ、これほど異なる大義の理のうちにあって、あなたは神的な思慮によって——すなわち、あなた自身の思慮によって——兵の数ではなく、双方の陣営の値打ちを数え上げたのである。