Panegyricus Constantino Augusto dictus 13.1
Omnium ergo armorum ministeria ad diversos effectus arbitrio tuo serviunt, Imperator, tibi vincunt gladii, tibi servant; te pugnante feriunt, te ignoscente custodiunt.
PL 8, 663Bかくして、皇帝よ、あらゆる武器の働きは、あなたの意のままにさまざまな結果へと仕えるのである。剣は、あなたのために勝ち、あなたのために守る。あなたが戦えば打ち、あなたが赦せば見張る。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 13.2
Ut Deus ille mundi creator et dominus eodem fulmine suo nunc tristes, nunc laetos nuntios mittit: ita eadem sub numine tuo tela inimicos, aut supplices tuos pernicie, aut conservatione discernunt.
PL 8, 663Bかの世界の創造主にして主なる神が、同じ雷をもって、あるとき悲しい知らせを、あるとき喜ばしい知らせを送るように、あなたの神威のもとにある同じ武器もまた、敵と、あなたに嘆願する者たちとを、破滅によって、あるいは保全によって、分け隔てるのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 13.3
Eripuisti, Imperator, adversariis tuis gladios, ne quis incumberet dolori. Superasti, et eosdem manibus suis innoxios reddidisti. Ut et clementiae et vindictae tuae satisfaceres; quorum sanguini peperceras arma fregisti.
PL 8, 663B皇帝よ、あなたは敵から剣を奪い取った。誰も苦悩のあまりその剣に身を伏せることのないように。あなたは勝利し、その同じ剣を彼ら自身の手にとって無害なものとした。あなたの寛容と報復との両方を満たすために、あなたはその血を惜しんだ者たちの武器を打ち砕いたのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 13.4
Vita enim hominum, diu parta, semper servanda est, si liceat: ferrum inventu facile, usu mutabile. Ideo quae erant reparabilia conflasti, quod redivivum non erat reservasti. Quid simile fabulae ferunt? conversa esse humana corpora in fontes, aut pecudes, aut aves?
PL 8, 663Bというのも、人の命は、長い時をかけて得られたものであり、許される限りつねに守られるべきものだからである。鉄は見つけやすく、用途を変えやすいものである。それゆえ、あなたは修復できるものを鋳直し、生き返らせえないものを保ったのだ。作り話は何かこれに似たことを伝えているだろうか——人の体が泉や、家畜や、鳥に変えられたなどということを。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 13.5
Foeda et degener talis conversio. Gladius mutatus in manicas: hoc est quod securitas post timorem, quod umbraculum post calorem. Splendorem mutatio perdidit, sed aciem retudit.
PL 8, 664Aそのような変転は、醜く卑しむべきものである。剣が枷に変えられること——これは、恐れの後の安心にも似、暑さの後の日陰にも似ている。変化は輝きを失わせたが、切っ先を鈍らせたのである。