Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.1
Sed quid ego hucusque jocularia? Tecta ipsa, ut audio, commoveri, et altitudo culminum videbatur attolli, quacumque numen tuum tardo molimine currus inveheretur: tanta te populi densitas, tanta senatus stipatio provehebat simul et attinebat.
PL 8, 667Bしかし、私はなぜこれまで戯れごとを語ってきたのか。聞くところによれば、あなたの神威を乗せた車が、ゆるやかな歩みで運ばれていくところではどこでも、屋根そのものが揺れ動き、屋根の高さまでもが持ち上げられるように見えたという。それほどまでに、民衆の密集と元老院の随行とが、あなたを前へと押し進めながら、同時に引き留めていたのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.2
Felices qui te propius aspicerent, longius positi nominabant: quos praeterieras, loci quem occupaverant poenitebat.
PL 8, 667Bより遠くに位置した者たちは、あなたをより近くで見る者たちを幸せな者と呼んだ。あなたが通り過ぎてしまった者たちは、自分が占めていた場所を悔やんだ。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.3
Vicissim omnes inde discedere, hinc sequi: certare innumerabilis multitudo, et impulsu vario fluctuare, et tantum sibi hominum animi post illam sexennii cladem superesse memorabant.
PL 8, 667Bかわるがわる、ある者はそこから立ち去り、ある者はここからついて行った。数えきれない群衆は先を争い、さまざまな押し合いに揺れ動きながら、あの六年間の惨禍の後にも、これほどの気力が人々のうちに残っていたことを、口々に語り合った。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.4
Ausi etiam quidam ut resisteres poscere, et queri tam cito accessisse palatium, et cum ingressus esses non solum oculis sequi, sed pene etiam sacrum limen irrumpere.
PL 8, 667Bある者たちは、あなたに立ち止まってほしいと求める大胆さまで見せ、あなたがあまりにも早く宮殿に着いてしまったことを嘆き、あなたが入ると、目で追うだけでなく、ほとんど聖なる敷居にまで押し入らんばかりであった。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.5
Inde omnibus circumfusis, ut inde excederes opperiri, prospicere, optare, sperare: ut viderentur eum, a quo obsidione liberati fuerant obsidere.
PL 8, 668Aそこから人々はみなあなたを取り囲み、あなたがそこから出てくるのを待ち、見つめ、望み、希望した。まるで、自分たちを包囲から解放してくれたその人を、自分たちが包囲しているかのように見えたのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.6
Gloriatus sit licet, et vere, summus orator humeris se Italiae in patriam reportatum te, Constantine, senatus populusque Romanus et illo die et aliis, quacumque progressus es, et oculis ferre gestivit.
PL 8, 668Aかの最高の弁論家が、自分がイタリアの肩に担われて祖国へ運び戻されたことを誇ったのは、たとえそうであれ、まことのことであったろう。しかしコンスタンティヌスよ、元老院とローマ人民は、あの日にも、その他の日にも、あなたが進むところどこでも、あなたを目で担うことを熱望したのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.7
Nec quidquam aliud homines diebus munerum sacrorumque ludorum, quam te ipsum spectare potuerunt; qui tuus esset fulgor oculorum, quae totius corporis circumfusa majestas, quae oris dignitas.
PL 8, 668A見世物や神事の競技の日々にも、人々はあなた自身を見つめること以外、何も見ることができなかった。あなたの目の輝きがいかなるものか、あなたの全身を包む威厳がいかなるものか、あなたの面持ちの品位がいかなるものかを。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 19.8
Gaudere cuncti spectaculorum mora, et familiaribus sibi artificibus ob hoc solum favere, quod te praesente certarent.
PL 8, 668A人々は皆、見世物の長引くことを喜び、自分たちの贔屓の芸人を応援したのも、ただあなたの面前で競うからという、その一事のためであった。