Panegyricus Constantino Augusto dictus 16.1
Itaque unum jam timebatur, ne ille conterritus his viribus, graviter afflictus, et in arctum redactus, boni consuleret, et debitas reipublicae poenas obsidione differret.
PL 8, 665Bそれゆえ、いまや恐れられていたのはただ一つのことであった——彼がこれらの兵力に脅えきり、深く痛手を受け、窮地に追い込まれて、事態を甘んじて受け入れ、国家に対して負うべき罰を、籠城によって先延ばしにするのではないかということであった。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 16.2
Quippe omni Africa, quam delere statuerat, exhausta, omnibus insulis exinanitis, infiniti temporis annonam congesserat.
PL 8, 665B実に、彼が滅ぼそうと決めていたアフリカ全土を搾り取り、島々をことごとく空にして、無限とも言える期間分の糧食を蓄えていたのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 16.3
Sed divina mens, et ipsius Urbis aeterna majestas nefario homini eripuere consilium, ut ex inveterato illo torpore ac foedissimis latebris subito prorumperet, et consumpto per desidias senio, ipsum diem natalis sui ultima sua caede signaret, ne septenarium illum numerum sacrum et religiosum inchoando violaret.
PL 8, 665Bしかし、神的な精神と、都そのものの永遠なる威厳とが、その悪逆非道な男から思慮を奪い去り、あの長年にわたる無気力とこの上なく恥ずべき隠れ家から突然飛び出させ、怠惰のうちに六年を使い果たした末に、自らの誕生日そのものを、自らの最後の殺戮によって刻印させたのであった。あの聖なる敬すべき第七の数を、始めることによって汚すことのないようにと。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 16.4
At quomodo instruxit aciem tot annorum vernula purpuratus? Ita prorsus ne quis evadere, ne quis, ut fit, loco motus referre gradum, et instaurare praelium posset; cum a fronte armis, a tergo Tiberi flumine premeretur.
PL 8, 665Cしかし、これほど長年、紫の衣をまとった宮廷の奴隷であった者が、どのように戦列を整えたであろうか。まさに、誰ひとり逃れることができず、誰ひとり、よくあるように、位置を動いて後退し、戦いを立て直すことができないようにであった。前方からは武器に、背後からはティベリス河に押し迫られていたのである。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 16.5
In quo ille non mehercule cogitavit necessitatem resistendi, sed propinquitatem refugiendi.
PL 8, 666Aその配置において、彼はまことに、抵抗する必要性ではなく、逃げ場の近さを考えていたのであった。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 16.6
Nisi forte jam sentiens diem sibi venisse fatalem ad solatium suae mortis voluit secum trahere quam plurimos, ut omnes essent exitus sui comites, qui scelerum participes extitissent.
PL 8, 666Aあるいは、すでに自らの運命の日が来たことを感じ取り、自らの死の慰めのために、できるだけ多くの者を道連れにしようとしたのかもしれない。自らの悪行に加担した者たちがみな、自らの最期の道連れとなるようにと。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 16.7
Quid enim aliud illum sperasse credendum est, qui jam ante biduum palatio emigraverat, et cum uxore ac filio in privatam domum sponte concesserat, ut res est, ominibus terribilibus agitatus, et nocturnis pulsus ultricibus; ut tu jam olim exspectatus habitator sacris illis aedibus diu exhalatis expiatisque succederes?
PL 8, 666A実に、それ以外の何を彼が望んでいたと信じるべきだろうか。彼はすでに二日前に宮殿を退去し、妻子とともに自ら進んで私邸へと移っていた——事実そうであったように、恐ろしい前兆に苛まれ、夜ごとの復讐の女神たちに追い立てられて。それは、あなたがすでに久しく待ち望まれていた住まい手として、長い時をかけて穢れを吐き出し浄められたあの聖なる館の跡を継ぐためではなかったか。
Panegyricus Constantino Augusto dictus 16.8
Et adeo ipse verum sibi dixerat, et venturo tibi cesserat, quamvis in praelium ingrederetur armatus, cum excedendo palatio jam se abdicasset imperio.
PL 8, 666Aかくして、彼自身がすでに自らに真実を告げ、来たるべきあなたに道を譲っていたのであった。たとえ武装して戦いに臨んだとはいえ、宮殿を退去することによって、彼はすでに帝位を自ら退いていたのだから。