Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 1De Oratione

Caput XXII 第XXII章

Tertullian · De Oratione · PL 1, 1185A · 29 sectiones

De Oratione 22.1

1

Qui ita concedunt, recogitare debent de statu vocabuli ipsius, quid est mulier a primis quidem litteris sanctorum commentariorum; nam inveniunt sexus esse nomen, non gradum sexus.

PL 1, 1185A

このように譲歩する者たちは、『女』という語そのものの位置づけについて、すなわちそれが何であるかについて、聖なる文書の最初の文言からして考え直さねばならない。なぜなら、彼らはそれが性の段階の名ではなく、性そのものの名であることを見出すからである。

De Oratione 22.2

2

Siquidem Evam nondum virum expertam Deus mulierem et foeminam (Gen., II, 23.) cognominavit: foeminam, qua sexus generaliter, mulierem, qua gradus sexus specialiter.

PL 1, 1185A

なぜなら、まだ男を知らなかったエバを、神は『女』また『女性』と呼んだからである(創世記2:23)。『女性』とは性そのものとしての呼び名であり、『女』とは性の段階としての呼び名である。

De Oratione 22.3

3

Itaque jam tunc innupta adhuc Eva mulieris vocabulo fuit, commune id vocabulum et virgini factum est.

PL 1, 1185A

かくして、そのときすでに、まだ嫁いでいなかったエバも『女』という語のもとにあり、この語は処女にも共通のものとなったのである。

De Oratione 22.4

4

Nec mirum, si Apostolus eodem utique spiritu actus, quocum omnis Scriptura divina, tum et illa Genesis digesta est, eadem voce usus est mulierem ponendo; quae exemplo Evae innuptae et virgini competat.

PL 1, 1185B

何の不思議もない。使徒は、聖典全体が、またかの創世記が編まれたのと同じ霊にまさしく動かされて、同じ言葉を用い、『女』という語を置いたのであって、それは未婚であったエバの実例にならい、処女にも当てはまるのである。

De Oratione 22.5

5

Caetera denique non sonant, nam et hoc ipso, quod virgines non nominavit, sicut alio in loco, ubi de nubendo docet, satis praedicat de omni muliere, et de toto sexu dictum, nec distinctum esse inter virginem, omnino non nominat.

PL 1, 1185B

そして結局、その他の箇所も別のことを語ってはいない。なぜなら、嫁ぐことについて教えている別の箇所ではそうしたのに、ここでは処女たちを名指ししなかったという、まさにそのことこそが、これがあらゆる女について、また性の全体について語られたのであり、まったく名指されていない処女との間に区別が立てられているのでもないことを、十分に示しているからである。

De Oratione 22.6

6

Qui enim alibi distinguere meminit, ubi scilicet differentia postulat (distinguit autem utramque speciem suis vocabulis designans) ubi non distinguit, dum utramque non nominat, nullam vult differentiam intelligi.

PL 1, 1185B

なぜなら、彼は他の箇所では、すなわち相違が求められる場合には区別することを心得ているからである(彼は両方の種をそれぞれの語で示すことによって区別している)。区別しない場合、すなわち両者を名指さないときには、何の相違も理解されることを望んでいないのである。

De Oratione 22.7

7

Quid quod graeco sermone, quo litteras Apostolus fecit, usui est mulieres vocare tam foeminas, id est γυναικας, quam θηλειας.

PL 1, 1186A

さらに言えば、使徒が文書を記したあのギリシア語では、女たちを『女性』と、すなわちギュナイカス(女たち)とも、テーレイアス(女性たち)とも呼ぶのが慣用ではないか。

De Oratione 22.8

8

Igitur si pro sexus nomine vocabulum istud frequentatur, quod est interpretatione pro eo, quod est foemina, sexum nominavit, dicens γυναικα. In sexu autem et virgo contingitur.

PL 1, 1186A

それゆえ、もしこの語が性の名として頻繁に用いられ、『女性』にあたるものとして解釈されるのであれば、彼はギュナイカと言うことによって性そのものを名指したのである。しかし性のうちには処女も含まれる。

De Oratione 22.9

9

Sed et manifesta pronuntiatio est: Omnis, inquit, mulier adorans, et prophetans intecto capite dedecorat caput suum (I Cor., XI, 5). Quid est omnis mulier, nisi omnis aetatis, omnis ordinis, omnis conditionis?

PL 1, 1186A

しかも、明白な言明がある。使徒は言う、「頭を覆わずに祈り、また預言する女はみな、自分の頭を辱める」(一コリント11:5)と。『あらゆる女』とは、あらゆる年齢、あらゆる身分、あらゆる境遇の者を措いて何であろうか。

De Oratione 22.10

10

Nihil mulieris excipit, dicendo omnis; sicut nec vir nec velandi; proinde enim omnis vir (Ibid.), inquit. Sicut ergo in masculino sexu sub viri nomine etiam investis velari vetatur, ita et in foeminino sub nomine mulieris etiam virgo velari jubetur.

PL 1, 1186A

『すべて』と言うことで、女に関して何も除外してはいない。男に関しても、また覆うということそのものに関しても、同様に何も除外していない。事実、「すべての男は」とも彼は言っているのだから(同上)。したがって、男性という性においては『男』という名のもとに、まだ成人の衣を着ない者でさえもヴェールを被ることを禁じられているのと同様に、女性という性においても『女』という名のもとに、処女でさえもヴェールを被ることを命じられているのである。

De Oratione 22.11

11

Aequaliter in utroque sexu minor aetas majoris sequatur disciplinam: aut velentur et virgines masculi, si non velantur et virgines foeminae, qui nec isti nominatim tenentur. Aliud sit vir et investis, si aliud est mulier et virgo.

PL 1, 1186B

両方の性において、年少の者は等しく年長の者の規律に従うべきである。さもなくば、女の処女たちがヴェールを被らないのであれば、男の処女たちもヴェールを被るべきであろう——彼らとて名指しでその義務を負わされているわけではないのだから。『女』と『処女』とが別のものであるなら、『男』と、まだ成人の衣を着ない者とも別のものだということにするがよい。

De Oratione 22.12

12

Nempe propter Angelos (Ibid.) ait velari oportere, quod Angeli propter filias hominum desciverunt a Deo.

PL 1, 1186B

彼は、天使たちのゆえにヴェールを被らねばならないと言っている(同上)。天使たちが人間の娘たちのゆえに神から離れ去ったからである。

De Oratione 22.13

13

Quis ergo contendat, solas mulieres, id est nuptas jam, et virginitati defunctas concupiscentiae, nisi si non licet et virgines specie praestare, et amatores invenire? Imo videmus quod non virgines solas concupierint, cum dicat Scriptura filias hominum (Gen., VI.

PL 1, 1186B

それゆえ、いったい誰が、女、すなわちすでに嫁いで処女性を失った者だけが欲情の対象であると主張しようか。処女もまた美しさに秀で、恋する者を見出すことが許されていないというのでない限りは。それどころか、我々は処女だけが欲情されたのではないことを見て取る。聖書が「人の娘たち」と述べているからである(創世記6

De Oratione 22.14

14

2.), quia potuit uxores hominum nominasse, vel foeminas indifferenter. Etiam quod ait, Et acceperunt sibi in uxores (Ibid.) in eo facit quod accipiuntur in uxores, quae vacant scilicet. De non vacantibus autem aliter enuntiasset.

PL 1, 1187A

:2)。なぜなら、彼は『人間の妻たち』と名指すこともできたし、無差別に『女性たち』と言うこともできたはずだからである。また、「彼らは彼女たちを妻として娶った」(同上)と言っていることも、妻として娶られる者たち、すなわち独り身である者たちを指し示している。独り身でない者たちについては、彼は別の言い方をしていたであろう。

De Oratione 22.15

15

Itaque vacant tam viduitate quam et virginitate: adeo sexum nominando, generaliter filias et species in genere commiscuit.

PL 1, 1187A

かくして、彼女たちは寡婦であることによっても、処女であることによっても独り身なのである。かくして、性を名指すことによって、彼は『娘たち』を総称的なものとし、個々の種を類のうちに混ぜ合わせたのである。

De Oratione 22.16

16

Item cum dicit naturam ipsam docere, foeminas velandas esse, quae capillum pro tegumento et ornamento mulieribus assignarit; nonne idem tegumentum et idem honor capitis virginibus quoque adscriptus est?

PL 1, 1187A

同様に、自然そのものが、女性たちはヴェールを被るべきであると教えている、と彼が言うとき——自然は髪を、覆いとしてまた飾りとして女たちに割り当てたのであるが——同じ覆い、同じ頭の誉れが、処女たちにも帰せられているのではないか。

De Oratione 22.17

17

Si mulieri turpe est radi, (I Cor., XI, 6), et virgini perinde. In quibus ergo una conditio capitis deputatur, una et disciplina capitis exigitur, etiam ad eas virgines, quas pueritia defendit; a primo enim foemina nominata est. Sic denique et Israel observat.

PL 1, 1187B

もし女にとって剃られることが恥であるなら(一コリント11:6)、処女にとっても同様である。したがって、頭について一つの境遇が帰せられる者たちには、頭について一つの規律が求められる。幼さがなお守っている処女たちに対してさえもそうである。なぜなら、最初から『女性』と名づけられているからである。実に、イスラエルもまたこのように守っているのである。

De Oratione 22.18

18

Sed si non observaret, nostra lex ampliata atque suppleta defenderet sibi adjectionem. Virginibus quoque injiciens velamentum excusetur. Nunc aetas, quae sexum suum ignorat, simplicitatis privilegium teneat.

PL 1, 1188A

しかし、たとえイスラエルがこれを守っていなかったとしても、拡張され補われた我々の律法が、その付加事項を自ら擁護したことであろう。処女たちにもヴェールを被せることは、正当と認められるがよい。ただし、自分の性をまだ知らない年齢は、単純さの特権を保つがよい。

De Oratione 22.19

19

Nam et Eva et Adam, ubi eis contigit sapere, texuerunt statim quod agnoverant. Certe in quibus pueritia mutavit, sicut naturae, ita et disciplinae debet aetas esse munifica. Nam et membris et officiis mulieribus resignantur.

PL 1, 1188A

実に、エバもアダムも、知ることが彼らに起こったとき、すぐさま気づいたところのものを編んで覆った。確かに、幼さが移り変わった者たちにおいては、自然に対してと同様に規律に対しても、年齢は気前よくあるべきである。なぜなら、彼女たちは身体の部分においても務めにおいても、女たちに引き渡されるからである。

De Oratione 22.20

20

Nulla virgo est, ex quo potest nubere, quoniam aetas jam in ea nupsit suo viro, id est tempori; sed aliqua se Deo vovit. Jam et crinem exinde transfigurat, et omnem habitum ad mulieres convertit.

PL 1, 1188A

嫁ぐことができるようになったときから後は、いかなる処女もいない。なぜなら、年齢はすでに彼女のうちで、その夫、すなわち時に嫁いでしまっているからである。しかし、ある者は自らを神に誓願した。そのときから、彼女はすでに髪型を変え、装い全体を女たちのものへと転じる。

De Oratione 22.21

21

Totum ergo asseveret, et totum virginis praestet: quod propter Deum abscondit, plane obumbret. Interest nostra, quod Dei gratia exerceat, solius Dei conscientiae commendare, ne quod a Deo speramus, ab homine compensemus.

PL 1, 1189A

したがって、彼女は全面的にそれを言い張り、処女であることの全てを示すがよい。神のゆえに隠しているものは、確かに覆い隠すがよい。神の恩寵が働かせるところのものを、ひとり神のみの認識に委ねることは、我々の利益にかなう。神に望むところのものを、人間から得て埋め合わせることのないように。

De Oratione 22.22

22

Quid denudas ante Deum quod ante homines tegis! Verecundior eris in publico quam in Ecclesia? Si Dei gratia est et accepisti, quid gloriaris, inquit, quasi non acceperis (I Cor., IV, 7)? Quid alias ostentatione tui judicas? an alias gloria tua ad bonum invitas?

PL 1, 1189A

人々の前では覆っているものを、神の前で露わにするとは、何ということか。お前は、教会においてよりも公の場においてのほうが慎み深いというのか。もしそれが神の恩寵であり、お前がそれを受けたのであれば、「なぜ受けなかったかのように誇るのか」と彼は言っている(一コリント4:7)。お前は、自分を見せびらかすことで、なぜ他の女たちを裁くのか。それとも、お前の誇りは他の女たちを善へと招いているのか。

De Oratione 22.23

23

Atqui et ipsa periclitaris amittere, si gloriaris; et alias ad eadem pericula cogis. Facile eligitur, quod affectione gloriae assumitur. Velare virgo, si virgo es; debes enim erubescere. Si virgo es, plures oculos pati noli.

PL 1, 1189A

しかし、お前自身も、誇るならば、それ(神の恩寵)を失う危険にさらされているのであり、他の女たちをも同じ危険へと駆り立てることになる。誇りへの欲求から身につけられるものは、容易に選び取られてしまうものである。ヴェールを被れ、処女よ、もしお前が処女であるなら。お前は恥じらうべきだからである。もしお前が処女であるなら、多くの目に晒されるままでいてはならない。

De Oratione 22.24

24

Nemo miretur in tuam faciem; nemo mendacium tuum sentiat. Bene mentiris nuptam, si caput veles. Imo mentiri non videris; nupsisti enim Christo, illi carnem tuam tradidisti. Age pro mariti tui disciplina. Si nuptas alienas velari jubet, suas utique multo magis.

PL 1, 1189B

誰もお前の顔に見とれることのないように、誰もお前の偽りに気づくことのないように。もしお前が頭にヴェールを被るなら、お前は既婚の女をうまく装っていることになる。それどころか、お前は偽っているようにさえ見えない。なぜなら、お前はキリストに嫁いだのであり、彼にお前の肉を引き渡したのだから。お前の夫の規律にしたがって行動せよ。もし彼が他人の妻たちにさえヴェールを被ることを命じるのなら、自分の妻にはなおさら当然のことである。

De Oratione 22.25

25

Sed non putet institutione unusquisque antecessoris commovendam. Multi alienae consuetudini prudentiam suam, et constantiam ejus addicunt, ne compellantur velari.

PL 1, 1190A

しかし、誰であれ、先任者の定めによって処女が動かされるべきだなどと思ってはならない。多くの者は、ヴェールを被ることを強いられないようにと、自分の知恵と、その不動の心とを、他人の慣習に明け渡している。

De Oratione 22.26

26

Certe voluntarias prohiberi non oportet, quae se etiam virgines negare non possunt, contentae abuti in fama suae conscientiae apud Deum securitate.

PL 1, 1190A

少なくとも、自ら進んでヴェールを被る者たちを禁じるべきではない。彼女たちは自らが処女であることを否むことさえできない者たちであり、評判の点では、神のもとにある自らの良心の安心を存分に用いて、それで足れりとしているのである。

De Oratione 22.27

27

De illis tamen quae sponsis dicantur, constanter super meum modulum pronuntiare contestarique possum, velandas ex ea die esse, qua ad primum viri corpus osculo et dextera expaverint.

PL 1, 1190A

しかし、許嫁と定められている女たちについては、私ごとき者の力量を超えることではあるが、確固として宣言し証言することができる。すなわち、彼女たちは、接吻と右手の触れ合いによって、初めて男の肉体に身震いしたその日から、ヴェールを被るべきである。

De Oratione 22.28

28

Omnia enim in his praenupserunt, et aetas per maturitatem, et caro per aetatem, et spiritus per conscientiam, et pudor per osculi experimentum, et spes per exspectationem, et mens per voluntatem.

PL 1, 1190A

なぜなら、彼女たちのうちでは、すべてがすでに前もって嫁いでいるからである。年齢は成熟によって、肉は年齢によって、霊は良心によって、羞恥心は接吻の経験によって、希望は待望によって、心は意志によって、それぞれすでに嫁いでいるのである。

De Oratione 22.29

29

Satisque nobis exemplo Rebecca est (Gen., XXXIV, 65), quae sponso demonstrato, tantum notitia ejus nubendo velata est.

PL 1, 1190B

そして、リベカが我々にとって十分な実例である(創世記34:65)。彼女は、許婚が示されたとき、ただ彼を知ったというだけで、嫁ぐためにヴェールを被ったのである。