アウソニウスc. 310–395

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 19 › Commemoratio professorum Burdigalensium

Professor I 第1篇

Ausonius · Commemoratio professorum Burdigalensium · PL 19, 851A · 7 sectiones

Commemoratio professorum Burdigalensium 1.0.1

1

Primus Burdigalae columen dicere, Minervi,Alter Rhetoricae Quintiliane togae.Illustres quondam quo praeceptore fueruntConstantinopolis, Roma, dehinc patria,Non equidem certans cum majestate duarum;Solo sed potior nomine, quod patria.

PL 19, 851A

ミネルウィウスよ、まず第一にあなたをブルディガラ(ボルドー)の柱と呼ぼう、修辞の長衣における、第二のクィンティリアヌスと。あなたを師として、かつて名を上げたのは、コンスタンティノポリス、ローマ、そして次に故郷であった。もっとも、前の二つの都の威光に張り合うのではなく、ただ「故郷」という名の一点でまさるのだ。

Commemoratio professorum Burdigalensium 1.0.2

2

Asserat usque licet Fabium Calagurris alumnum:Non sit Burdigalae dum cathedra inferior.Mille foro dedit haec juvenes; bis mille senatusAdjecit numero, purpureisque togis:Me quoque, sed quoniam multa est praetexta, silebo:Teque canam de te, non ab honore meo.

PL 19, 851B

カラグッリスがいくら、ファビウス〔クィンティリアヌス〕を自分の子だと主張し続けてもよい。ブルディガラの講座が劣るのでさえなければ。この町は広場〔法廷〕に千人の若者を送り、元老院には二千人を加えて数を増し、紫縁の長衣を着せた。私もその一人だが、紫縁の長衣は多いから、黙っておこう。あなたを歌おう、あなた自身のゆえに、私の栄誉のゆえにではなく。

Commemoratio professorum Burdigalensium 1.0.3

3

Sive Panegyricos placeat contendere libros,In Panathenaicis tu numerandus eris.Seu libeat fictas ludorum evolvere lites,Ancipitem palmam Quintilianus habet.Dicendi torrens tibi copia: quae tamen aurum,Non etiam luteam volveret illuviem.

PL 19, 851B

もし『パネギュリコス』の書〔イソクラテス〕と競うことを望むなら、『パナテナイコス』の列に、あなたは数えられるだろう。あるいは稽古の架空の訴訟を繰り広げたいなら、クィンティリアヌスは、勝敗の定かでないヤシ〔勝利の枝〕を分け持つ。あなたの弁舌の豊かさは奔流であったが、それは金を運んで、泥の汚れまでは運ばなかった。

Commemoratio professorum Burdigalensium 1.0.4

4

Et Demosthenicum, quod ter primum ille vocavit,In te sic viguit, cedat ut ipse tibi.Anne et divini bona naturalia doniAdjiciam, memori quam fueris animo?Audita ut, vel lecta semel, ceu fixa teneres:Auribus et libris esset ut una fides?

PL 19, 851B

また、デモステネスの、彼が三度「第一」と呼んだもの〔弁論における所作を指すか〕も、あなたのうちに栄え、彼自身があなたに譲るほどであった。さらに、神的な賜物たる自然の美点を、あなたがどれほど記憶に優れた心を持っていたかを、付け加えようか。聞いたこと、あるいは一度読んだことを、刻みつけたように保ち、耳と書物とに、同じ信頼が置けたということを。

Commemoratio professorum Burdigalensium 1.0.5

5

Vidimus et quondam tabulae certamine longo,Omnes, qui fuerant, enumerasse bolos,Alternis vicibus quos praecipitante rotatuFundunt excisi per cava buxa gradus:Narrantem fido per singula puncta recursu,Quae data, per longas quae revocata moras.

PL 19, 851C

我々はかつて、盤上の長い勝負のなかで、あなたが、出た賽の目をすべて数え上げるのを見た。互い違いの番に、急ぐ回転で、刻まれた段々がツゲの筒の中を通して撒き散らした賽の目を〔賽を振る塔の中の段を言うらしい。遊びの細部は定かでない〕、一つ一つの点について、確かな記憶をたどって語り、どれが投げられ、長い中断を経てどれが呼び戻されたかまで語るのを。

Commemoratio professorum Burdigalensium 1.0.6

6

Nullo felle tibi mens livida, tum sale multoLingua dicax, blandis, et sine lite jocis.Mensa nitens: quam non censoria regula culpet:Nec nolit Frugi Piso vocare suam.Nonnumquam pollens natalibus, et dape festa:Non tamen angustas ut tenuaret opes.

PL 19, 851C

あなたの心は、胆汁で青黒くなることがなく、また塩気〔機知〕に富み、舌は機知に富み、冗談は愛想よく、争いを生まなかった。食卓は輝き、監察官の規準も咎めないほどで、質実なピソ〔ピソ・フルギ。質実で知られたローマ人〕も、自分のものと呼ぶのを嫌がらないほどだった。時には誕生日の祝いと祝宴で盛大になったが、それでも乏しい資力をさらに細らせるほどではなかった。

Commemoratio professorum Burdigalensium 1.0.7

7

Quamquam haeredis egens, bis sex quinquennia functus,Fletus es a nobis, ut pater, et juvenis.Et nunc, sive aliquid post fata extrema supersit,Vivis adhuc, aevi quod periit meminens;Sive nihil superest, nec habent longa otia sensus,Tu tibi vixisti: nos tua fama juvat.

PL 19, 851C

相続人を欠いたまま、六十年〔十二の五年期〕を全うして、あなたは我々から、父として、また若者として嘆かれた。今、最期の運命ののちに何かが残るのなら、あなたは今なお生きて、過ぎ去った生涯を思い起こしている。もし何も残らず、長い安らぎが感覚を持たないのなら、あなたはあなた自身のために生きた。我々には、あなたの名声が助けとなる。