アウソニウスc. 310–395

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 19 › Epistolae

Epistola IV 第4書簡

Ausonius · Epistolae · PL 19, 916B · 17 sectiones

Epistolae 4.0.1

1

Quid geris, extremis positus telluris in oris,Cultor arenarum vates? cui littus arandum,Oceani finem juxta, solemque cadentem:Vilis arundeis cohibet quem pergula tectis:Et tingit piceo lacrymosa colonica fumo.Quid rerum, Musaeque gerunt, et cautor Apollo?

PL 19, 916B

大地の果ての岸辺に置かれて、何をしているのか、砂地を耕す詩人よ。あなたには耕すべき浜辺があり、オケアノスの果てと、沈む太陽のそばにある。葦の屋根の粗末な小屋があなたを閉じ込め、涙を誘う農家の煙が、ピッチのようにあなたを黒くする。どうなのか。ムーサたちは、また用心深いアポロは何をしているのか。

Epistolae 4.0.2

2

Musae non Helicone satae, nec fonte caballi:Sed quae fecundo de pectore ClementiniInspirant vacuos aliena mente poetas.Jure quidem: nam quis malit sua carmina dici,Qui te securo possit proscindere risu?Haec quoque ne nostrum possint urgere pudorem,

PL 19, 916C

ヘリコン山に生まれたのでも、馬の泉に生まれたのでもないムーサたち、豊かなクレメンティヌスの胸から、他人の精神で、空虚な詩人たちに息を吹き込むムーサたち。それも当然。誰が自作の詩と呼ばれることを望もうか、あなたをのんきな笑いで嘲れる者が。これらの詩も、我々の恥を責め立てることのないように、

Epistolae 4.0.3

3

Tu recita: et vere poterunt tua dicta videri.Quam tamen exerces Medulorum in littore vitam?Mercatusne agitas, leviore nomismate captans,Insanis quod mox pretiis gravis auctio vendat?Albentes sevi globulos, et pinguia ceraePondera, Naryciamque picem, scissamque papyrum,

PL 19, 916C

あなたが朗読せよ。そうすれば真にあなたのものと見えよう。それにしても、メドゥリ族の浜でどんな生活をしているのか。商いをしているのか、安い貨幣で買い取り、やがて重い競売が法外な値で売るものを。白い獣脂の玉、脂ぎった蠟の塊、ナリュクスのピッチ、裂いたパピルス、

Epistolae 4.0.4

4

Fumantesque olim paganica lumina taedas?An majora gerens, tota regione vagantesPersequeris fures, qui te, postrema timentes,In partem, praedamque vocent? Tu mitis, et osorSanguinis humani condonas crimina nummis,Erroremque vocas, pretiumque imponis abactis

PL 19, 916C

村人の灯りである、煙を上げる松明を。それとももっと大きなことをして、地方じゅうをさまよう盗人を追うのか、最悪を恐れる彼らが、あなたを分け前と戦利品に招くような。あなたは温和で、人の血を嫌う者として、罪過を金で赦し、それを過ちと呼び、追い立てられた

Epistolae 4.0.5

5

Bobus, et in partem scelerum de judice transis?An cum fratre vagos dumeta per avia cervosCircumdas maculis, et multa indagine pinnae?Aut spumantis apri cursum clamoribus urges,Subsidisque fero? moneo tamen, usque recusesStringere fulmineo venabula cominus hosti.

PL 19, 916D

牛の代価を課し、裁き手から悪事の分け前にあずかる者へ移るのか。それとも兄弟とともに、道なき茂みを走るシカを網の目と、羽根を連ねた多くの囲いで取り囲むのか。あるいは泡立つイノシシの走りを叫び声で追い立て、猛獣を待ち伏せるのか。だが忠告する、決して稲妻のような敵に、近くから狩り槍を向けることは拒め。

Epistolae 4.0.6

6

Exemplum de fratre time, qui veste reductaOstentat foedas prope turpia membra lacunas,Perfossasque nates vicino podice nudat.Inde ostentator volitat: mirentur ut ipsumGedippa, Ursinusque suus, prolesque Jovini,Taurinusque, ipsum priscis heroibus aequans:

PL 19, 916D

兄弟の例を恐れよ。彼は衣を引き上げて、恥ずべき部分のそばの醜い傷跡を見せびらかし、肛門の近くの、えぐられた尻をあらわにする。そしてそれを見せびらかして飛び回る。人々が彼自身に驚くように、ゲディッパ、彼のウルシヌス、ユウィヌスの子、タウリヌスが。彼を昔の英雄たちと並べつつ。

Epistolae 4.0.7

7

Qualis in Olenio victor Calidonius apro,Aut Erymantheo pubes fuit Attica monstro.Sed tu parce feris venatibus, et fuge notaCrimina silvarum: ne sis Cinyreia proles,Accedasque iterum Veneri plorandus Adonis.Sic certe crinem flavus, niveusque lacertos,

PL 19, 917A

オレノスのイノシシを倒したカリュドンの勝者〔メレアグロス〕のように、またエリュマントスの怪物に向かったアッティカの若者たちのように。だがあなたは野獣の狩りを控え、森の悪名高い罪過を避けよ。キニュラスの子にならぬように、もう一度ウェヌスのもとで嘆かれるアドニスとならぬように。確かにあなたは、髪は金色、腕は雪のように白く、

Epistolae 4.0.8

8

Caesariem rutilam per candida colla refundis:Pectore sic tenero, plana sic junceus alvo,Per teretes feminum gyros, surasque nitentesDescendis, talos a vertice pulcher ad imos.Qualis floricoma quondam populator in Aetna,Virgineas inter choreas Deoida raptam

PL 19, 917A

赤みを帯びた髪を白い首に垂らし、胸はやわらかく、腹は平らで灯心草のようにしなやかに、丸い腿の曲線と、輝くふくらはぎを通って、頭の頂からかかとまで、美しく下る。かつて花咲くアエトナで荒らした者が、おとめたちの輪舞の中から、デオの娘〔プロセルピナ〕を奪い、

Epistolae 4.0.9

9

Sustulit emersus stygiis fornacibus Orcus.An quia venatus ob tanta pericula vitas,Piscandi traheris studio? nam tota supellexDumnotini tales solita est ostendere gazas:Nodosas vestes animantum Nerinorum,Et jacula, et fundas, et nomina villica lini,

PL 19, 917B

ステュクスの炉から躍り出たオルクスが連れ去ったように。それとも、あまりに危険だから狩りを避けて、釣りの熱意に引かれたのか。というのも、ドゥムノトヌスの家財一式は、いつもこうした宝物を見せてきたからだ。ネレウスの〔Nerinorum。海の、の意と取った〕生き物を捕る、結び目だらけの衣〔網〕、投げ槍、投網、農家で呼ばれる亜麻の名〔nomina villica lini は係りが定かでない。こう取った〕、

Epistolae 4.0.10

10

Colaque, et indutos terrenis vermibus hamos.His opibus confise tumes? domus omnis abundatLittoreis dives spoliis, referuntur ab undaCarroco, letalis trygon, mollesque platessae,Urentes thynni, et male tecti spina elegati,Nec duraturi post bina trihoria corvi.

PL 19, 917B

濾し籠、地虫を付けた釣り針。この財を恃んで誇るのか。家じゅう浜の獲物で豊かだ。波から持ち帰られるのは、カッロコ〔不詳の魚〕、致命的なエイ、柔らかなカレイ、焼けつくようなマグロ、棘がろくに覆われていないエレガトゥス〔不詳の魚〕、六時間ももたないコルウス〔魚の名〕。

Epistolae 4.0.11

11

An te carminibus juvat incestare canorasMnemosynes natas, aut tres, aut octo sorores?Et quoniam huc ventum, si vis cognoscere, quid sitInter doctrinam, deridendasque Camenas:Accipe congestas mysteria frivola nugas,Quas tamen explicitis nequeas dependere chartis,

PL 19, 917B

それとも詩で、声美しいムネモシュネの娘たち、三人とも八人〔底本は octo。九人とするのが普通〕ともいう姉妹を汚すのが楽しいのか。ここまで来たのだから、知りたいなら、学識と、嘲られるべきカメナたちとの間に何があるかを、積み上げた、取るに足らぬ奥義の戯れ事を受けよ。だが巻物を広げても、その価値を量ることはできまい、

Epistolae 4.0.12

12

Scillite decies non si purgeris aceto,Anticipesque tuo Samii Lucumonis acumen:Aut adsit interpres tuus,Aenigmatum qui cognitorFuit meorum: cum tibiCadmi nigellas filias,

PL 19, 917C

たとえ十度、海葱の酢で身を清めても、またサモスのルクモ〔不詳〕の鋭さをあなたの頭で先取りしても。あるいは、あなたの解釈者がそこにいてくれたなら、謎の判定者であった者が、私の謎の。彼があなたにカドモスの黒い娘たち〔文字〕を、

Epistolae 4.0.13

13

Melonis albam filiam,Notasque furvae sepiae,Cuidiosque nodos prodidit.Nunc adsit: et certe modoPraesul creatus litteris,Enucleabit protinus,

PL 19, 917C

メロの白い娘〔メロはナイル川を言う名。パピルスの紙を言う〕を、黒いイカ墨の印を、またクニドスの結び目〔底本は Cuidiosque。Cnidiosque と読み、クニドスの葦のペンを言うと取った〕を明らかにした。いま来てくれ。そしてたしかに今や文学の長に任じられた者として、ただちに解き明かすだろう、

Epistolae 4.0.14

14

Quod militantes scribimus.Notos fingo tibi poeta versus:Quos scis hendecasyllabos vocari:Sed nescis modulis tribus moveri.Istos composuit Phalaecus olim,Qui penthemimerin habent priorem:

PL 19, 917D

我々が兵役のさなかに書くものを。詩人として、私はあなたにおなじみの詩行を作る。あなたがヘンデカシュラボス〔十一音節詩〕と呼ばれると知る詩行を。だが三つの型で動くことを、あなたは知らない。これらをかつてパラエクスが作った、前に五半脚句を置くものを。

Epistolae 4.0.15

15

Et post semipedem duos iambos.Sunt quos hexametri creant revulsi:Ut penthemimeris prior locetur.Tum quod bucolice tome relinquit.Sunt et quos generat puella Sappho:Quos primus regit Hippius secundus:

PL 19, 917D

そして半脚のあとに二つのイアンボスを。六歩格を裂いて生み出すものもある、五半脚句が前に置かれるように、それから牧歌の切れ目が残すものが続く。娘サッポーが生んだものもある。その第一をヒッピウス〔格律の語らしいが、意味は定かでない〕が統べ、第二は、

Epistolae 4.0.16

16

Ut claudat Choriambon Antibacchus.Sed jam non poteris, Theon, doceri:Nec fas est mihi regio magistroPlebeiam numeros docere pulpam.Verum protinus ede, quod requiro.Nil quaero, nisi quod libris tenetur:

PL 19, 917D

アンティバッキオスがコリアンボスを閉じるように。だがもはやあなたは、テオンよ、教わることはできまい。王の師である私が、庶民の肉に韻律を教えるのも許されない。だがすぐに、私が求めるものを差し出せ。私は書物に収められているものしか求めない。

Epistolae 4.0.17

17

Et quod non opicae tegunt papyri.Quas si solveris, o poeta, nugas,Totam trado tibi simul Vacunam,Nec jam post metues ubique dictum,Hic est ille Theon poeta falsus,Bonorum mala carminum taberna.

PL 19, 918A

粗野なパピルスが隠さないものを〔求める〕。詩人よ、これらの戯れ事を解くなら、ウァクナ〔余暇の女神〕のすべてを、一緒にあなたに渡そう。そうなれば、あなたはもはやどこでも言われることを恐れまい、これがあの偽りの詩人テオンだ、と、善き詩の悪しき店〔の主〕だ、と。