アウソニウスc. 310–395

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 19 › Epistolae

Epistola X 第10書簡

Ausonius · Epistolae · PL 19, 921A · 8 sectiones

Epistolae 10.0.1

1

AUSONIUS PAULO.Si qua fides falsis umquam est adhibenda poetis,Nec plasma semper allinunt,Paule, Camenarum celeberrime CastaliarumAlumne quondam, nunc pater,Aut avus, aut proavis antiquior, ut fuit olim

PL 19, 921A

アウソニウスよりパウルスへ。偽りの詩人たちに少しでも信を置くべきことがあるなら、彼らもいつも作り事を塗りたくるわけではない、パウルスよ、カスタリアのカメナたちの最も名高いかつての養い子、いまは父であり、あるいは祖父、あるいは曾祖父たちより年長であった、昔の

Epistolae 10.0.2

2

Tartessiorum regulus:Intemerata tibi maneant promissa memento.Phoebus jubet verum loqui.Et si Pierias patitur lirare sorores,Numquam ipse torquet αὔλακα.Te quoque ne pigeat consponsi foederis: et jam

PL 19, 921B

タルテッソスの小王のように〔長寿で知られた王を指す〕。あなたの約束が汚されずにあるよう心せよ。ポエブスは真実を語れと命じる。ピエリアの姉妹たちが畝を立てる〔lirare。竪琴 lyra に掛ける〕のをポエブスは許しても、自らは決して畝(αὔλακα)を曲げない〔畝を外れる delirare(たわごとを言う)に掛け、ポエブスは偽らないことを言う〕。あなたも、共に交わした約束を厭うな。そしてすでに

Epistolae 10.0.3

3

Citus veni remo, aut rota.Aequoris undosi qua multiplicata recursu,Garumna pontum provocat.Aut iteratarum qua glarea trita viarum,Fert militarem ad Blaviam.Nos etenim primis sanctum post Pascha diebus

PL 19, 921B

櫂か車輪で、速く来い。波立つ海が引き返しては重なって、ガルムナ〔ガロンヌ川〕が海に挑むところを、あるいは、踏みならされた道の砂利が、軍用道をブラウィア(ブライ)へ導くところを通って。私〔nos〕は聖なる復活祭のあとの最初の日々に、

Epistolae 10.0.4

4

Avemus agrum visere.Nam populi coetus, et compita sordida rixisFastidientes, cernimusAngustas fervere vias, et congrege vulgoNomen plateas perdere.Turbida congestis referitur vocibus Echo,

PL 19, 921C

田舎を訪ねたいと望んでいるのだから。民衆の群れと、喧嘩で汚れた辻とをうんざりしつつ、私は見る、狭い道がごった返し、群衆が集まって大通りが名を失うのを。積み重なる声でエコーが騒がしく返り、

Epistolae 10.0.5

5

Tene, feri, duc, da, cave:Sus lutulenta fugit, rabidus canis impete saevo,Et impares plaustro boves.Nec prodest penetrale domus et operta subire:Per tecta clamores meant.Haec, et quae possunt placidos offendere mores,

PL 19, 921C

「つかめ、打て、導け、よこせ、気をつけろ」と。泥だらけの豚が逃げ、狂犬が猛然と襲い、荷車に釣り合わぬ牛がいる。家の奥や覆われた所に入っても役に立たない。叫び声は屋根を通って入ってくる。これらや、穏やかな気質を損ない得るものが、

Epistolae 10.0.6

6

Cogunt relinqui moenia:Dulcia secreti repetantur ut otia rurisNugis amoena seriis.Tempora disponas ubi tu tua: jusque tuum sit,Ut nil agas, vel quod voles.Ad quae si properas, tota cum merce tuarum

PL 19, 921C

我々に市壁を去らせる。人里離れた田舎の甘い閑暇を再び求めるために、真剣な戯れ事に楽しいその閑暇を。そこであなたは自分の時間を割り振り、自由にできるのだ、何もしないか、望むことをするか。それを目指して急ぐなら、あなたの荷のすべてとともに、

Epistolae 10.0.7

7

Veni Camenarum citus.Dactylicos, elegos, choriambum carmen, epodos,Socci et cothurni musicam,Carpentis impone tuis: nam tota supellexVatum piorum chartea est.Nobiscum invenies catenoplia, si libet uti,

PL 19, 921D

カメナたちの〔荷〕を連れて、速く来い。ダクテュロスの詩、エレゲイア、コリアンボスの歌、エポドス、軽い短靴〔喜劇〕と高い厚底靴〔悲劇〕の楽曲を、あなたの二輪馬車に載せよ。詩人の家財はすべて、敬虔な詩人たちにあっては紙でできている。私〔nos〕のもとでは鎖の武装〔catenoplia。この語の意味は定かでない〕が見つかる、使いたいなら、

Epistolae 10.0.8

8

Non Poena, sed Graeca fide.Versus meos utili et conscio sibi pudore celatos carmine tuo et sermone praemissis dum putas elici, repressisti. Nam qui ipse facundus, et musicus editioni alienae prolectat, audaciam consilio, quo suadet, exterret. Tegat oportet auditor doctrinam suam, qui volet ad dicendum sollicitare trepidantem: nec emerita adversum tyrunculos arma concutiat veterana calliditas. Sensit hoc Venus de pulchritudinis palma diu ambiguo ampliata judicio. Pudenter enim ut apud patrem, velata certaverat: neque deterrebat aemulas ornatus aequalis. At postquam in pastoris examen deducta est lis dearum, qualis emerserat mari, aut cum Marte convenerat, et consternavit arbitrum, et contendentium certamen oppressit. Ergo nisi delirus tuus in re tenui non tenuiter laboratus opuscula mea, quae promi studueras, retardasset, jamdudum ego, ut palmes audacior, in hybernas adhuc curas improbum germen egissem, periculum judicii gravis inconsulta festinatione subiturus. Denique dissonum, quem colonomon existimo proprie a philologis appellatum, accrevi, ut jubebas recenti versuum tuorum lectione non ausus ea quae tibi jam cursim fuerant recitata, transmisi. Etenim hoc poposcisti, atque id ego malui, tu ut tua culpa ad eumdem lapidem bis offenderes, ego autem, quaecumque fortuna esset, semel erubescerem.

PL 19, 921D

ポエニ流ではなくギリシア流の信義で〔使うがよい〕。私の詩行は、益となり自覚をもつ慎みによって隠されていたが、あなたの詩と言葉を先に送ることで、あなたはそれを引き出せると思い、かえって押しとどめてしまった。というのも、自ら雄弁で音楽の心得もある者が他人の発表を促すと、その勧める助言そのものが相手の大胆さを怯えさせるからである。おののく者を話すよう誘おうとする聞き手は、自らの学識を隠さねばならない。老練な巧みさが、経験を積んだ武具を新兵に向けて打ち鳴らしてはならない。ウェヌスはこれを感じた、美のヤシをめぐる、長く定まらぬ判定で引き延ばされた争いにおいて。彼女は父の前でのように、慎み深くヴェールをまとって競っていたのであり、同じ装いは競争相手を怯ませなかった。だが女神たちの争いが羊飼い〔パリス〕の審査に持ち込まれると、彼女は海から現れたままの姿で、あるいはマルスと会ったときの姿で現れ、審判を打ちのめし、争う者たちの勝負を押さえつけた。それゆえ、細やかな題材に細やかならず仕上げられたあなたの「狂詩(delirus)」が、あなたが世に出そうと努めていた私の小品を引き止めなかったなら、私はとうに、大胆すぎる蔓のように、冬の気づかいのうちにあるうちから、厚かましい芽を出していただろう。そして重い判定の危険を、思慮なき性急さで冒すことになったであろう。実に、不協和なもの〔dissonum〕、これを私は文献学者たちが「コロノモン(colonomon)」と正しく呼んだものと考えるが〔colonomon の語形と意味は定かでない〕、それを、あなたの命じたとおり付け加えた。あなたの詩行の新しい朗読に気おくれして、ほかのものはあえて送らず、すでにあなたに駆け足で朗読したものを送ったのである。実際あなたがそれを求めたのだし、私もそのほうがよいと思った。あなたは自分の落ち度で同じ石に二度つまずき、私はどんな運命であれ、一度だけ顔を赤らめればよいのだから。