ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De poenitentia libri duo

Liber II, Caput VI 第II巻 第VI章

Ambrose of Milan · De poenitentia libri duo · PL 16, 507A · 28 sectiones

De poenitentia libri duo 2.6.1

1

A fide vel innocentia lapsos denuo hortaturus ad poenitendum, ex Esaia quid eos a Deo exspectare, quidve ipsosmet praestare oporteat, docet.

PL 16, 507A

信仰あるいは無垢から堕ちた者たちに、あらためて悔い改めを勧めようとして、彼らが神から何を期待すべきか、また彼ら自身が何を果たすべきかを、イザヤの句から教える。

De poenitentia libri duo 2.6.2

2

Hinc memorata Christi adversus Judaeos proverbiali reprehensione, per ejus occasionem saltationes et choreas perstringens, idem proverbium ad spiritalem traducit intellectum.

PL 16, 507B

ここから、ユダヤ人に対するキリストの譬えによる叱責を思い起こし、それをきっかけに踊りと輪舞を厳しく批判して、同じ譬えを霊的な理解へと移し替える。

De poenitentia libri duo 2.6.3

3

Deinde ex Jeremia poenitentiam suscipiente pro Jerusalem, quas conditiones ea virtus requirat, aperit. Denique ut quantae sit efficaciae haec illa medicina, clarius exhibeat, qui eadem vel pro se vel pro aliis uti voluerint, multos numerat.

PL 16, 507B

つぎに、エルサレムのために悔い改めを引き受けるエレミヤから、この徳〔悔い改め〕がどのような条件を求めるかを明らかにする。最後に、この薬がどれほどの効力をもつかをいっそう明らかに示すために、それを自分のためにあるいは他人のために用いようとした多くの者の名を数え上げる。

De poenitentia libri duo 2.6.4

4

40. Sed si isti non convertuntur, vel vos revertimini, qui lapsu vario de innocentiae fideique praecelso fastigio decidistis.

PL 16, 507B

40. しかし、彼らが立ち返らないなら、せめて諸君が戻れ。諸君は、さまざまな堕落によって、無垢と信仰の高い頂から落ちたのだから。

De poenitentia libri duo 2.6.5

5

Bonum Dominum habemus qui velit donare omnibus, qui te per prophetam vocavit dicens: Ego sum, ego sum qui deleo iniquitates tuas, et memor non ero: tu autem memor esto, ut judicemur (Esai. XLIII, 25) .

PL 16, 507B

我々は善い主を持っている。主はすべての人を赦そうとし、預言者を通してあなたを呼んで言う。「私は、私こそは、汝の不法を消し去る者であり、私は覚えていない。汝は覚えているがよい、我々が裁かれるために」(イザヤ43:25)。

De poenitentia libri duo 2.6.6

6

Ego, inquit, memor non ero: tu autem memor esto, hoc est: Non revoco illa, quaecumque delicta donavi tibi, velut quadam oblivione tecta sint: tu autem memor esto.

PL 16, 507C

「私は覚えていない。しかし汝は覚えているがよい」と言う。これはすなわち、「汝に赦した罪を、私はどれも思い起こさない。それらは忘却のようなものに覆われたかのようである。しかし汝は覚えているがよい」ということである。

De poenitentia libri duo 2.6.7

7

Ego, inquit, memor non ero propter gratiam, tu memor esto propter correctionem: memor esto, ut scias donatum esse peccatum; ne glorieris quasi innocens, ne te justificando, plus ingraves: sed si vis justificari, fatere delictum tuum.

PL 16, 507C

「私は恩寵のゆえに覚えていない。汝は矯正のために覚えているがよい」と言う。罪が赦されたことを知るために、覚えているがよい。無垢であるかのように誇るな。自分を義とすることで、いっそう重荷を増すな。むしろ義とされたいなら、自らの罪を告白せよ。

De poenitentia libri duo 2.6.8

8

Solvit enim criminum nexus verecunda confessio peccatorum. 41. Vides quid a te exigat Deus tuus, ut memor sis ejus quam accepisti gratiae, et non glorieris quasi non acceperis.

PL 16, 507C

実に、罪の恥じ入る告白は、罪の束縛を解く。41. あなたは見ている、あなたの神があなたに何を求めているかを。あなたが受けた恩寵を覚えているため、そして受けなかったかのように誇らないためである。

De poenitentia libri duo 2.6.9

9

Vides qua remissionis pollicitatione te provocet ad confitendum: vide ne reluctando mandatis coelestibus, in indevotionem Judaeorum incidias, quibus dicit Dominus Jesus: Cantavimus vobis, et non saltastis: lamentavimus, et non plorastis (Luc. VII, 32) .

PL 16, 508A

あなたは見ている、神がどれほどの赦しの約束によって、あなたを告白へと促しているかを。天の命令に逆らって、ユダヤ人たちの不信心に陥らぬよう気をつけよ。主イエスは彼らに言う。「我々は汝らのために歌ったが、汝らは踊らなかった。我々は嘆いたが、汝らは泣かなかった」(ルカ7:32)。

De poenitentia libri duo 2.6.10

10

42. Vilis sermo, sed non vile mysterium. Et ideo cavendum ne quis vulgari quadam sermonis hujus deceptus interpretatione, putet nobis saltationis lubricae histrionicos motus, et scenae deliramenta mandari; haec etiam in adolescentula aetate vitiosa sunt: sed saltationem mandavit, quam saltavit David ante arcam Domini.

PL 16, 508A

42. 卑しい言葉だが、卑しくない奥義である。それゆえ、この言葉の通俗的な解釈に惑わされて、みだらな踊りの役者じみた動きや、舞台の狂乱が我々に命じられていると誰かが考えることのないよう、注意しなければならない。そのようなことは若い年ごろにおいてさえ悪徳である。そうではなく、主は、ダビデが主の箱の前で踊った踊りを命じたのである。

De poenitentia libri duo 2.6.11

11

Totum enim decet, quidquid defertur religioni; ut nullum obsequium quod proficiat ad cultum et observantiam Christi, erubescamus.

PL 16, 508A

宗教に捧げられるものはすべてふさわしい。キリストへの礼拝と崇敬に資する奉仕のどれをも、我々は恥じてはならない。

De poenitentia libri duo 2.6.12

12

43. Non ergo illa deliciarum comes, atque luxuriae praedicatur saltatio, sed qua unusquisque corpus attollat impigrum, nec humi pigra jacere membra, vel tardis sinat torpere vestigiis.

PL 16, 508B

43. したがって、ここで説かれている踊りは、逸楽と贅沢の伴侶である踊りではなく、各人が体を機敏に起こし、怠惰な手足を地に横たえたり、のろい足取りで鈍らせたりしないための踊りである。

De poenitentia libri duo 2.6.13

13

Saltabat spiritaliter Paulus, cum se pro nobis extenderet, et posteriora obliviscens, priora appetens, contenderet ad bravium Christi.

PL 16, 508B

パウロは霊において踊っていた。我々のために身を伸ばし、後ろのものを忘れ、前のものを求めて、キリストの褒賞に向かって突き進んだときである。

De poenitentia libri duo 2.6.14

14

Tu quoque cum ad baptismum venis, manus elevare, pedes quibus ad aeterna conscendas, velociores habere moneris (Phil. III, 13, 14) . Haec saltatio fidei socia, gratiae comes.

PL 16, 508B

あなたもまた、洗礼に来るとき、手を挙げ、永遠のものへ登るための足をいっそう速くするよう勧められる(フィリピ3:13, 14)。この踊りは信仰の仲間、恩寵の伴侶である。

De poenitentia libri duo 2.6.15

15

44. Hoc est ergo mysterium: Cantavimus vobis, novi utique canticum Testamenti: et non saltastis, hoc est, non elevastis animam ad spiritalem gratiam. Lamentavimus, et non plorastis, hoc est, non egistis poenitentiam.

PL 16, 508B

44. したがって、奥義はこうである。「我々は汝らのために歌った」とは、すなわち新しい契約の歌であり、「汝らは踊らなかった」とは、霊的な恩寵へと魂を高めなかったということである。「我々は嘆いたが、汝らは泣かなかった」とは、悔い改めを行わなかったということである。

De poenitentia libri duo 2.6.16

16

Et ideo derelictus est Judaeorum populus; quia nec egit poenitentiam, et gratiam refutavit. Per Joannem poenitentia, per Christum gratia. Istam quasi Dominus donat, illam quasi servus annuntiat.

PL 16, 508B

それゆえユダヤ人の民は見捨てられた。悔い改めを行わず、恩寵を退けたからである。ヨハネによって悔い改めがあり、キリストによって恩寵がある。後者〔恩寵〕を〔キリストは〕主として与え、前者〔悔い改め〕を〔ヨハネは〕僕として告げる。

De poenitentia libri duo 2.6.17

17

Utrumque igitur Ecclesia custodit, ut et consequatur gratiam, et non abjiciat poenitentiam; gratia enim munus largientis est, poenitentia delinquentis remedium.

PL 16, 508C

したがって教会は、恩寵を得るためにも、悔い改めを捨てないためにも、そのどちらをも守る。恩寵は与える者の賜物であり、悔い改めは罪を犯す者の治療だからである。

De poenitentia libri duo 2.6.18

18

45. Scivit Jeremias magnum remedium esse poenitentiae, quam in Threnis suis suscepit pro Jerusalem, et ipsam inducit agentem Jerusalem dicens: Plorans ploravit in nocte, et lacrymae ejus in maxillis ejus, nec est qui consoletur eam ab omnibus qui diligunt eam.

PL 16, 508C

45. エレミヤは、悔い改めが大いなる治療であることを知っていた。彼はそれを『哀歌』においてエルサレムのために引き受け、エルサレム自身が悔い改めを行うさまを導き入れて言う。「夜、泣きに泣き、その涙は頬にある。彼女を愛するすべての者の中に、彼女を慰める者はいない」

De poenitentia libri duo 2.6.19

19

Viae Sion lugent (Thren. I, 2) . Et adjecit: In his ergo fleo, oculi mei caligaverunt a fletu, quia elongavit a me, qui me consolabatur (Thren. I, 16) . Advertimus quod hunc malorum suorum acerbissimum cumulum arbitrabatur, quia deerat qui consolaretur moerentem.

PL 16, 508C

「シオンの道は嘆いている」(哀歌1:2)。さらに加えて言った。「これらのゆえに私は泣く。私の目は涙でかすんだ。私を慰める者が、私から遠ざかったからだ」(哀歌1:16)。慰める者が嘆く者のもとにいないことを、彼女が自らの災いの最も苦い積み重ねと考えていたことに、我々は気づく。

De poenitentia libri duo 2.6.20

20

Quomodo ergo vos ipsam consolationem aufertis, qui spem relaxandae negatis poenitentiae?

PL 16, 509A

それならなぜ諸君は、悔い改めが解かれるという望み〔relaxare poenitentiam は、悔い改めの期間を終えさせて赦免することを言う〕を否定して、その慰めそのものを取り去るのか。

De poenitentia libri duo 2.6.21

21

46. Sed audiant qui agunt poenitentiam, quomodo agere debeant, quo studio, quo affectu, qua mentis intentione, qua intimorum concussione viscerum, qua cordis conversione: Vide, inquit, Domine, quia tribulor, venter meus turbatus est a fletu meo, conversum est cor meum in me (Ibid., 20) .

PL 16, 509A

46. 悔い改めを行う者たちは聞くがよい。どのように行うべきか。どのような熱意で、どのような心情で、どのような精神の傾注で、どのような内臓の揺さぶりで、どのような心の転換で行うべきかを。彼は言う。「主よ、見よ、私は苦しんでいる。私の腹は私の涙で乱れ、私の心は私のうちで転じた」(哀歌1:20)。

De poenitentia libri duo 2.6.22

22

47. Cognovisti intentionem animi, fidem mentis cognosce, et habitum corporis. Sederunt, inquit, in terra, tacuerunt seniores filiae Sion, et imposuerunt terram super caput suum, praecinxerunt se cilicio, deduxerunt in terram principes, virgines Jerusalem defecerunt in lacrymis, oculi mei caligaverunt, turbatus est venter meus, effusa est in terra gloria mea (Thren. II, 10, 11) .

PL 16, 509A

47. あなたは心の傾注を知った。精神の信仰をも知れ。そして体のありさまをも。彼は言う。「シオンの娘の長老たちは地に座り、黙った。頭に土をかぶり、粗布を身にまとい、首長たちを地に引き下ろした〔principes は主語とも取れる(「首長たちは〔頭を〕地に垂れた」)。目的語と取った〕。エルサレムのおとめたちは涙の中で力尽きた。私の目はかすみ、私の腹は乱れ、私の栄光は地に注ぎ出された」(哀歌2:10, 11)。

De poenitentia libri duo 2.6.23

23

48. Sic flevit et Ninive populus, et denuntiatum excidium civitatis evasit (Jonae III, 5) ; tanta est enim poenitentiae medicina, ut mutare videatur suam Deus sententiam. In te est igitur ut evadas: vult rogari Dominus, vult de se sperari, vult sibi supplicari.

PL 16, 509B

48. ニネベの民もこのように泣いて、告げられた町の滅びを免れた(ヨナ3:5)。悔い改めの薬はそれほど大きく、神が自らの決定を変えるかのように見えるほどである。したがって、免れるかどうかはあなたにかかっている。主は請い求められることを望み、自分に望みを託されることを望み、自分に嘆願されることを望む。

De poenitentia libri duo 2.6.24

24

Homo es, et vis rogari, ut ignoscas, et putas Deum tibi non roganti ignoscere? 49. Ipse Dominus Jerusalem flevit (Luc. XIX, 41) , ut quia ipsa flere nolebat, Domini lacrymis ad veniam pertineret.

PL 16, 509B

あなたは人間であり、赦すために請われることを望む。それなのに、請わないあなたを神が赦すと考えるのか。49. 主自身がエルサレムのために泣いた(ルカ19:41)。エルサレム自身が泣こうとしなかったので、主の涙によって、赦しにあずかるようにするためである。

De poenitentia libri duo 2.6.25

25

Ipse nos flere vult, ut evadere possimus, sicut habes scriptum in Evangelio: Filiae Jerusalem, nolite me flere, sed vos ipsas flete (Luc. XXIII, 28) .

PL 16, 509B

主自身は、我々が免れることができるように、我々が泣くことを望む。福音書に書かれているとおりである。「エルサレムの娘たちよ、私のために泣くな。むしろ汝ら自身のために泣け」(ルカ23:28)。

De poenitentia libri duo 2.6.26

26

50. Flevit David, et meruit ut mortem populi pereuntis divina removeret misericordia (II Reg. XXIV, 10) ; quando tribus sibi propositis optionibus, eam tamen in qua majorem Domini miserationem experiretur, elegit.

PL 16, 509C

50. ダビデは泣き、滅びゆく民の死を神の慈しみが取り去るに値した(サムエル記下24:10)。三つの選択が示されたとき、彼は、主の憐れみをいっそう経験できる方を選んだのである。

De poenitentia libri duo 2.6.27

27

Quid erubescis tu peccata tua flere; cum Deus etiam prophetas jusserit flere pro populis?

PL 16, 509C

なぜあなたは、自分の罪を泣くことを恥じるのか。神は預言者たちにさえ、民のために泣くよう命じたのに。

De poenitentia libri duo 2.6.28

28

51. Denique et Ezechiel jussus est flere Jerusalem, et accepit librum, in cujus capite scripta erat: Lamentatio, et melos et vae (Ezech. II, 9) , duo tristia et unum delectabile; quoniam ille salvus erit in futurum, qui in hoc saeculo plus fleverit: Cor enim sapientium in domo luctus, et cor stultorum in domo epularum (Eccl. VII, 5) . Et ipse Dominus ait: Beati qui nunc fletis; quia ridebitis (Luc. VI, 21) .

PL 16, 509C

51. 実にエゼキエルも、エルサレムのために泣くよう命じられ、書を受け取った。その初めには「嘆き、歌、そして災いあれ」(エゼキエル2:9)と書かれていた。悲しいものが二つ、喜ばしいものが一つである。この世でいっそう多く泣いた者が、将来救われるからである。「賢い者たちの心は嘆きの家にあり、愚かな者たちの心は宴の家にある」(コヘレトの言葉7:5)。主自身も言う。「今泣く者たちは幸いである。笑うようになるからである」(ルカ6:21)。