ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De poenitentia libri duo

Liber I, Caput XIII 第I巻 第XIII章

Ambrose of Milan · De poenitentia libri duo · PL 16, 484B · 25 sectiones

De poenitentia libri duo 1.13.1

1

Qui peccatum ad mortem fecerint, non deserendos, sed poenitentiae subjiciendos ex Paulo docetur. Quid sit tradi Satanae in interitum carnis, et quam hoc optandum.

PL 16, 484B

死に至る罪を犯した者は、見捨てられるべきでなく、悔い改めに付されるべきことが、パウロから教えられる。サタンに渡されて肉が滅ぼされるとは何か、またそれがいかに望ましいことか。

De poenitentia libri duo 1.13.2

2

Satanam corpori debilitates inferre, sed eas in spiritus utilitatem converti; unde magna Dei elucet potentia, qua illum ut sibi noceat, et nobis prosit, cogit invitum.

PL 16, 484B

サタンは体に衰弱をもたらすが、それは霊の益へと転じられること。ここから神の大いなる力が輝き出る。神はその力によって、サタンが自分を損ない、我々を益するよう、彼を意に反して強いるのである。

De poenitentia libri duo 1.13.3

3

59. Denique Paulus docet non deserendos eos qui peccatum ad mortem fecerint, sed potius lacrymarum panibus, et potu coercendos flebili; ita tamen ut ipsa moderata esset tristitia.

PL 16, 484B

59. 実に、パウロは、死に至る罪を犯した者たちを見捨ててはならず、むしろ涙のパンと涙の飲み物で矯正すべきであると教える。ただし、その悲しみそのものは節度あるものでなければならない。

De poenitentia libri duo 1.13.4

4

Hoc enim significat: Potum dabis eis in lacrymis in mensura (Psal. LXXIX, 6) ; ut ipsa moestitia mensuram habeat, ne forte abundantiore tristitia absorbeatur (II Cor. II, 5 et seq.) , qui agit poenitentiam, sicut scripsit ad Corinthios: Quid vultis?

PL 16, 484C

それは、「汝は彼らに、涙のうちに、量りをもって飲み物を与える」(詩篇79:6)が意味することである。悲しみそのものに量りがあり、悔い改めを行う者が、行き過ぎた悲しみに呑み込まれることのないようにするためである(二コリント2:5以下)。パウロはコリントの人々にこう書いた。「汝らは何を望むか」

De poenitentia libri duo 1.13.5

5

In virga veniam ad vos, an in charitate, spirituque mansuetudinis (I Cor. IV, 21) ? Sed nec virga gravis est, quoniam legerat: Tu quidem percuties eum virga, animam autem ejus a morte liberabis (Prov. XXIII, 14) .

PL 16, 484C

「私が鞭を持って汝らのところへ行こうか、それとも愛と柔和の霊をもって行こうか」(一コリント4:21)。しかし、その鞭も重いものではない。彼は読んでいたからである。「汝は鞭で彼を打つが、その魂を死から救い出す」(箴言23:14)。

De poenitentia libri duo 1.13.6

6

60. Quid esset in virga venire, docet invectio fornicationis, accusatio incesti, reprehensio tumoris, quod inflati essent, quos magis lugere oporteret; postremo condemnatio rei, ut tolleretur a consortio communionis, et traderetur adversario, non ad interitum animae, sed carnis (I Cor. V, 1 et seq.) .

PL 16, 484C

60. 鞭を持って行くとは何かを教えるのは、淫行への攻撃、近親相姦の告発、高ぶりへの叱責――むしろ嘆くべき者たちが思い上がっていたこと――、そして最後に、罪ある者への断罪である。すなわち、その者が交わりの仲間から取り除かれ、敵対者に渡されること、ただし魂の滅びのためではなく肉の滅びのためである(一コリント5:1以下)。

De poenitentia libri duo 1.13.7

7

Sicut enim Dominus in animam sancti Job potestatem non dedit, sed in carnem ejus permisit licentiam (Job II, 6) ; ita et hic traditur Satanae in interitum carnis, ut serpens terram ejus lingeret, animae non noceret (Mich. VII, 17) .

PL 16, 484D

主は、聖ヨブの魂に対して権能を与えず、その肉に対して許可を与えた(ヨブ記2:6)。それと同じように、ここでも彼はサタンに渡されて肉が滅ぼされる。蛇がその者の土を舐め、魂を害さないためである(ミカ7:17)。

De poenitentia libri duo 1.13.8

8

61. Moriatur ergo caro nostra cupiditatibus, sit captiva, sit subdita, nec legi mentis nostrae repugnet, sed bonae servituti subjecta moriatur; sicut in Paulo qui castigabat corpus suum (I Cor. IX, 27) , ut servituti redigeret; quo probabilior fieret praedicatio, si lex carnis ejus cum lege mentis congrueret et conveniret.

PL 16, 485A

61. したがって、我々の肉は、欲情に対して死ね。捕らわれ、従い、我々の精神の法に逆らうことなく、善い隷属に服して死ね。体を打ちたたいた(一コリント9:27)パウロにおいてそうであったとおりである。彼は体を隷属させるためにそうした。そうすれば、もしその肉の法が精神の法と一致し調和するなら、宣教はより確かなものとなる。

De poenitentia libri duo 1.13.9

9

Interit enim caro, cum sapientia ejus transit in spiritum; ut jam non quae carnis sunt, sapiat, sed quae sunt spiritus. Utinam videam infirmari carnem meam! utinam non trahar captivus in legem peccati! utinam non in carne vivam, sed in fide Christi (Rom. VII, 23) !

PL 16, 485A

肉が滅びるのは、その知恵が霊へと移るときだからである。そのとき肉は、もはや肉のことを思わず、霊のことを思う。私の肉が弱められるのを見たいものだ。私が罪の法へ捕らわれて引かれないでいたいものだ。私が肉の中でではなく、キリストの信仰の中で生きたいものだ(ローマ7:23)。

De poenitentia libri duo 1.13.10

10

Et ideo major in infirmitate corporis gratia, quam in salute. Denique et Paulum quem multum dilexit (Galat. II, 20) , noluit liberare ab infirmitate carnis, cui petenti ut discederet a se infirmitas, respondit: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur (I Cor. XII, 8, 9) .

PL 16, 485A

それゆえ、体の弱さにおける恩寵は、健やかさにおける恩寵より大きい。実に、主は、深く愛したパウロ(ガラテヤ2:20)でさえ、肉の弱さから解き放とうとしなかった。パウロが弱さが自分から去るようにと求めたとき、主は答えた。「汝には私の恩寵で足りる。力は弱さの中で全うされる」(一コリント12:8, 9)〔引照は刷りのまま。句は二コリント12:8–9 にある〕。

De poenitentia libri duo 1.13.11

11

Et Paulus plus sibi in infirmitatibus placet, dicens: Cum infirmor, tunc potens sum (Ibid., 10) ; consummatur enim carnis infirmitatibus animae fortitudo.

PL 16, 485B

そしてパウロは、弱さの中でこそいっそう自らを喜び、言う。「私が弱いときにこそ、私は強い」(一コリント12:10)〔引照は刷りの Ibid. のまま。句は二コリント12:10 にある〕。魂の強さは、肉の弱さによって完成されるからである。

De poenitentia libri duo 1.13.12

12

62. Explanavimus Pauli sententiam; nunc verba ipsa consideremus, qua ratione dixerit quod tradiderit eum Satanae in interitum carnis; quia tentator noster diabolus est. Nam debilitates membris singulis infert, et aegritudines toti solet movere corpori.

PL 16, 485B

62. 我々はパウロの言わんとするところを説明した。次に、言葉そのものを考えよう。なぜ彼は、その者を肉の滅びのためにサタンに渡したと言ったのか。我々の誘惑者は悪魔だからである。悪魔は、個々の肢体に衰弱をもたらし、体全体に病を起こすのが常である。

De poenitentia libri duo 1.13.13

13

Denique percussit sanctum Job ulcere malo a pedibus usque ad caput, quia in potestate acceperat interitum carnis ejus, dicente Deo: Ecce trado tibi eum, tantummodo animam ejus custodi (Job II, 6) .

PL 16, 485B

実に、悪魔は聖ヨブを、足から頭まで悪い腫れ物で打った。神が「見よ、私は彼を汝に渡す。ただ、その魂を守れ」と言ったとき、悪魔はその肉の滅びを自分の権能のうちに受けていたからである(ヨブ記2:6)。

De poenitentia libri duo 1.13.14

14

Hoc iisdem verbis Apostolus transtulit; dicens quod tradiderit hujusmodi hominem Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini nostri Jesu Christi (I Cor. V, 5) . 63. Magna potestas, magna gratia, quae imperat diabolo, ut se ipse destruat.

PL 16, 485C

使徒は同じ言葉をこれに移して、こう言った。そのような人をサタンに渡したのは、肉の滅びのため、霊が我々の主イエス・キリストの日に救われるためであると(一コリント5:5)。63. 大いなる権能、大いなる恩寵である。悪魔に命じて、自らを滅ぼさせるのだから。

De poenitentia libri duo 1.13.15

15

Se enim destruit, cum hominem quem tentando supplantare studet, ex infirmo fortiorem efficit; quia dum carnem debilitat, mentem ejus corroborat.

PL 16, 485C

悪魔は、誘惑によって人を足払いしようと努めながら、弱い者をより強い者にしてしまう。そのとき自らを滅ぼしているのである。肉を衰えさせながら、その人の精神を強めているからである。

De poenitentia libri duo 1.13.16

16

Aegritudo enim carnis (De Poenit., dist. 1, cap. Potest, § Aegritudo) peccatum repellit: luxuria autem carnis culpam adolet. 64. Illuditur ergo diabolus, ut se ipse morsu suo vulneret, et contra se armet, quem debilitandum putavit.

PL 16, 485C

実に、肉の病は(『教令集』第2部『悔悛について』第1区分「Potest」法文、§「Aegritudo」)罪を退け、肉の放縦は咎をかき立てる。64. こうして悪魔は欺かれる。自らの咬み傷で自らを傷つけ、衰えさせようと考えた者を、自分に敵して武装させることになるからである。

De poenitentia libri duo 1.13.17

17

Sic et sanctum Job magis amavit, posteaquam vulneravit: qui totum corpus diris perfusus ulceribus, diaboli quidem morsum pertulit, sed venena non sensit.

PL 16, 486A

同じように〔神は〕、聖ヨブを〔悪魔が〕傷つけたのちに、いっそう愛した〔amavit と vulneravit の主語は定かでない。神と悪魔と取った〕。ヨブは全身を恐ろしい腫れ物にまみれながら、悪魔の咬み傷には耐えたが、毒は感じなかった。

De poenitentia libri duo 1.13.18

18

Et ideo bene ei dictum est: Adduces draconem in hamo, illudes eum sicut avem: ligabis eum sicut passerem puer, imponens super eum manum (Job XL, 24) .

PL 16, 486A

それゆえ、彼にこう告げられたのは当然である。「汝は竜を釣り針にかけて引き上げ、鳥のようにもてあそぶ。少年がスズメを縛るように、その上に手を置いて彼を縛る」(ヨブ記40:24)。

De poenitentia libri duo 1.13.19

19

65. Vides quemadmodum a Paulo illudatur, ut in cavernam ejus, sicut puer ille propheticus (Esai. XI, 8, 9) , manum mittat, et nihil serpens noceat ei, de latebris eruat eum, de veneno ejus faciat spiritale antidotum; ut quod venenum est, medicamentum fiat: venenum est ad interitum carnis, medicamentum fit ad salutem spiritus.

PL 16, 486A

65. 見よ、悪魔がパウロによってどのようにもてあそばれるかを。パウロは、あの預言された少年のように(イザヤ11:8, 9)、その洞穴に手を入れても、蛇は彼を少しも害さない。そして彼を隠れ場から引きずり出し、その毒から霊の解毒剤を作る。毒であるものが薬となる。肉の滅びのためには毒であり、霊の救いのためには薬となる。

De poenitentia libri duo 1.13.20

20

Quod enim nocet corpori, juvat spiritum (De Poenit, dist. 1, cap. Potest, § Quod nocet) . 66. Manducet ergo terram meam serpens, dentem carni infigat, conterat corpus, dicat Dominus et de me: Trado tibi eum, tantummodo animam ejus custodi (Job II, 6) .

PL 16, 486A

体を害するものは、霊を助けるのである(『教令集』第2部『悔悛について』第1区分「Potest」法文、§「Quod nocet」)。66. それゆえ、蛇は私の土を食え。肉に歯を立て、体を砕け。主が私についてもこう言うがよい。「私は彼を汝に渡す。ただ、その魂を守れ」(ヨブ記2:6)。

De poenitentia libri duo 1.13.21

21

Quanta vis Christi, ut custodia hominis imperetur etiam ipsi diabolo, qui semper vult nocere.

PL 16, 486B

なんと大きなキリストの力であろうか。常に害を加えようとする悪魔その者にさえ、人の守りが命じられるのだから。

De poenitentia libri duo 1.13.22

22

Dominum ergo Jesum nobis propitiemus: imperante Christo, et diabolus ipse fit praedae suae custos, vel invitus mandatis obsecundat coelestibus: et quamvis immitis, tamen mansuetis obsequitur imperiis. 67. Sed quid ego commendo obsequium ejus?

PL 16, 486B

それゆえ、主イエスを我々に宥めよう。キリストが命じるなら、悪魔その者も自らの獲物の守り手となり、意に反してでも天の命令に従う。たとえ残忍であっても、穏やかな命令には従うのである。67. しかし、私はなぜ彼の従順を称えるのか。

De poenitentia libri duo 1.13.23

23

Sit ille semper malus, ut sit bonus Deus semper, qui malitiam ejus nobis in gratiam convertit. Vult nocere ille, sed non potest, si Christus obsistat: carnem ulcerat, sed custodit animam: terram devorat, sed reservat spiritum.

PL 16, 486B

彼はいつまでも悪であれ。それは、神がいつまでも善であるためである。神は彼の悪意を、我々への恩寵へと変えるのだから。彼は害を加えようとするが、キリストが立ちはだかるならできない。肉を傷つけるが、魂を守る。土を呑み込むが、霊を残す。

De poenitentia libri duo 1.13.24

24

Denique scriptum est: Tunc lupi et agni simul pascentur: leo et bos paleam manducabunt, serpens autem terram ut panem: et non nocebunt, neque vastabunt in monte sancto meo, dicit Dominus (Esai. XI, 6 et seq.) .

PL 16, 486C

実に、こう書かれている。「そのとき、狼と子羊は共に草を食み、獅子と牛はわらを食べ、蛇は土をパンのように食べる。彼らは、私の聖なる山で害することも、荒らすこともない、と主は言う」(イザヤ11:6以下)。

De poenitentia libri duo 1.13.25

25

Damnati enim serpentis haec est sententia: Erit tibi terra cibus (Gen. III, 14) . Quae terra? Ea utique de qua dictum est: Terra es, et in terram ibis (Ibid., 19) .

PL 16, 486C

これは、断罪された蛇に対する判決だからである。「土が汝の食物となる」(創世記3:14)。どの土か。確かに、「汝は土であり、土に帰る」(創世記3:19)と告げられた、その土である。