ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Tobia

Caput VIII 第VIII章

Ambrose of Milan · De Tobia · PL 14, 769C · 14 sectiones

De Tobia 8.1

1

Liberos pro paternis debitis per summam indignitatem sub hasta vaenire: sed huic malo subvenire posse neminem, cum expleri nequeat feneratoris avaritia; quam in rem Scripturae locus explicatur, simulque ostenditur materiam praevaricationis esse fenerationem.

PL 14, 769C

子らが父の負債のゆえに、きわめて不当にも競売に付される。だがこの災いを救える者は誰もいない。金貸しの貪欲は満たされえないからである。この件に関連して聖書の箇所が説き明かされ、あわせて、金貸しの営みが背反の材料であることが示される。

De Tobia 8.2

2

29. Vidi ego miserabile spectaculum, liberos pro paterno debito in auctionem deduci, et teneri calamitatis haeredes, qui non essent participes successionis; et hoc tam immane flagitium non erubescere creditorem. Instat, urget, addicit.

PL 14, 769C

29. 私は惨めな光景を見た。子らが父の負債のゆえに競売に出され、相続にあずからない者たちが、災難の相続人として捕らえられているのである。しかも債権者は、これほど非道な悪行を恥じない。迫り、責め立て、競り落とす。

De Tobia 8.3

3

Mea, inquit, nutriti pecunia, pro alimonia servitium recognoscant, pro sumptu licitationem subeant. Agitetur hasta de pretiis singulorum. Non immerito hasta agitatur, ubi caput quaeritur: non immerito ad auctionem pervenitur, ubi sors poscitur.

PL 14, 769D

「私の金で育てられたのだから」と〔債権者は〕言う、「養育の代わりに奴隷奉公を認めよ、費用の代わりに競売を受けよ。一人ひとりの値で槍を振るえ〔競売にかけよ〕」と。元金(caput)が求められるところで槍が振るわれるのは、もっともであり、元金(sors)が要求されるところで競売に至るのも、もっともである〔caput は「元金」と「人の頭」の二義をもつ語で、語呂になっている〕。

De Tobia 8.4

4

Haec est feneratoris inhumanitas, haec debitoris stultitia, ut filiis quibus non relinquit pecuniam, libertatem auferat, pro testamento chirographum dimittat, pro emolumento haereditatis syngrapham obligationis.

PL 14, 769D

これが金貸しの非情であり、債務者の愚かさである。金を遺さない子らから、自由まで奪い、遺言の代わりに自筆の証書を、相続の利益の代わりに債務の証書を残すのである。

De Tobia 8.5

5

Quid sibi vult paterni in liberos scriptura maledicti, ubi nulla est impii offensa peccati? An potest durius aliquod esse maledictum, graviusque servitium? Et illa saepe post mortem habet defunctus compendia, quod non spectat miserias filiorum.

PL 14, 770A

子らに対する父の呪いの書き物は、何を意味するのか〔scriptura … maledicti の指すものは定かでない。父が残した債務の証文が、子らへの呪いを書き記したものとなることを言うと取った〕。そこには不敬な罪の過ちが何もないのに。これより厳しい呪い、これより重い隷従があろうか。それでもなお、死者はしばしば死後に、子らの惨めさを目にしないという、あの利得を得ている。

De Tobia 8.6

6

30. Vendit plerumque et pater liberos auctoritate generationis, sed non voce pietatis: ad auctionem pudibundo vultu miseros trahit dicens: Solvite filii gulae meae sumptum, solvite paternae mensae pretium: vomite quod non devorastis, reddite quod non accepistis; hoc meliores, quod vestro pretio redimitis patrem, vestra servitute paternam emitis libertatem.

PL 14, 770A

30. しばしば父親が、生んだ者の権威によって子らを売る。だが、慈愛の声によってではない。恥じらいの顔つきで、哀れな子らを競売へ引き立てて言う。「子らよ、私の胃袋の費用を払え、父の食卓の代金を払え。食わなかったものを吐き出せ、受け取らなかったものを返せ。このことであなたたちはいっそう優れた者となる、あなたたちの代価で父を請け戻し、あなたたちの隷従で父の自由を買うのだから」と。

De Tobia 8.7

7

31. Esto ut aliquis qui subvenire possit, accedat. Quis tantam expleat Charybdim? quis rationes feneratoris agnoscat? quis avaritiam satiet? quae non iste pretia exaggeret, cum viderit redemptores? Non enim suo magis lucro quam alieno detrimento pascitur.

PL 14, 770A

31. 誰か助けられる者が現れたとしよう。誰がこれほどのカリュブディスを満たせるだろう。誰が金貸しの勘定を認めるだろう。誰が貪欲を飽かせるだろう。請け戻す者を見れば、この男がどんな代価でも吊り上げないことがあろうか。彼は自分の利得によってよりも、他人の損害によって肥えるからである。

De Tobia 8.8

8

Vera profecto, vera est, utpote Dei, divina sententia, qui cum iratus esset propter impietatem populi Judaeorum, quod post deos abiret alienos: Cui, inquit, vendidi vos feneratori (Esai. L, 1) ?

PL 14, 770B

まことに、真実である、神の言葉として真実な、神の決定がある。神はユダヤの民が異なる神々に従ったその不敬のゆえに怒って、こう言ったのである。「私は汝らを誰に売ったのか、金貸しにか」(イザヤ50:1)。

De Tobia 8.9

9

Venditur enim qui obligatus feneratori fuerit, et venditur non uno pretio, sed quotidiano: venditur non cum definitione, sed cum accessione diuturna. Nova usurarum auctio per menses singulos, nova sub quotidiana licitatione venditio.

PL 14, 770B

金貸しに縛られた者は売られるが、売られるのは一度きりの値でではなく、日ごとの値でである。取り決められた額で売られるのではなく、長く続く加算とともに売られる。月ごとに利子の新たな競売があり、日々の競りのもとで新たな売却がある。

De Tobia 8.10

10

Qui plus obtulerit, trahit semper, venalis addicitur, numquam quasi venditus aestimatur. Magna igitur vis coelestis sententiae. Non satis judicavit Dominus dicere: Cui vendidi vos; sed addidit feneratori?

PL 14, 770B

より高い値を付けた者がいつも〔売られた者を〕引いて行き、売り物として競り落とされるが、売られた者としてはけっして評価されない。それゆえ天の判決の力は大きい。主は「誰に私は汝らを売ったのか」と言うだけでは足りないと判断し、「金貸しに」と付け加えたのである。

De Tobia 8.11

11

Offensus nihil potuit gravius invenire, quo vindicaret in perfidos. Derelictus expostulat, cur ita fugerint salutis auctorem, quasi feneratori eos alicui Dominus vendidisset digna poena.

PL 14, 770C

背かれて憤った神は、背信の者たちに報復するのに、これより重いものを見いだせなかった。捨てられた神は、なぜ彼らが救いの創始者から逃げたのかと詰め寄る。まるで主が彼らを何者かの金貸しに、ふさわしい刑罰として売ったかのようにである。

De Tobia 8.12

12

Dominum relinquentes habent servi quod amplius quam carceris poenas et vincula reformident: habent liberi quod paveant pro libertatis incuria.

PL 14, 770C

主を捨てる奴隷は、牢獄の刑罰や鎖よりもいっそう恐れるべきものを得る。自由な者は、自由をおろそかにしたことで恐れるべきものを得る。

De Tobia 8.13

13

32. Simul illud adverte, quod feneratio praevaricationis materia judicata sit; quod is facile recedat a Domino, qui feneratori se potuerit obligare. Fenus enim radix mendacii, causa perfidiae est.

PL 14, 770C

32. 同時にこの点にも注意せよ。金貸しの営みは背反の材料と判断されたこと、金貸しに身を縛りえた者は、たやすく主から離れることである。利息は偽りの根であり、不信の因だからである。

De Tobia 8.14

14

Ego, inquit, vos non vendidi; sed peccatis vestris venditi estis (Ibid.) . Ergo qui se feneratori obligat, ipse se vendit; et quod pejus est, vendit se non aere, sed culpa.

PL 14, 770C

「私は汝らを売ったのではない。汝らが売られたのは、汝らの罪のゆえである」と神は言う(イザヤ50:1)。ゆえに、金貸しに身を縛る者は、自分自身を売るのである。しかも、いっそう悪いことに、銭によってではなく、咎によって自分を売る。