De Tobia 2.1
Qua ratione Tobias caecitatem tulerit, ne quid furti admitteretur caverit, et commodatam Gabelo pecuniam non repetierit, nisi senio fessus: denique quam abhorruerit a fenore malo, cum detestatione ejusdem, et boni commendatione.
PL 14, 761Bトビトはどのような理由で失明に耐え、盗みが入らぬよう用心し、ガバエルに貸した金を、老いに疲れるまで取り立てなかったか。さらに、彼がいかに悪しき利息を嫌ったか。その利息への呪詛と、善〔き利息〕の推奨とともに。
De Tobia 2.2
6. Tam sancto fessus officio Propheta dum requiescit in cubiculo suo, cadente de passerum nido albugine caecitatem incidit (Tob. II, 6, 10 et seq.) , nec conquestus ingemuit, nec dixit: Haec merces laborum meorum.
PL 14, 761B6. このような聖なる務めに疲れ、預言者が自室で休んでいたとき、スズメの巣から白いもの〔albugo。巣から落ちた汚物を言うと取った〕が落ち、それが目を覆って失明した(トビト記2:6, 10以下)。彼は嘆いて呻くことも、「これが私の労苦の報いか」と言うこともなかった。
De Tobia 2.3
Fraudari magis se doluit obsequiorum quam oculorum munere: nec caecitatem poenam, sed impedimentum putabat.
PL 14, 761C彼は、目という賜物を奪われたことよりも、務めを果たせなくなったことを嘆いた。失明を刑罰とは見ず、妨げと考えた。
De Tobia 2.4
Et cum victum mercede levaret conjugis, ne quid furtivum domum suam intraret cavebat: uxor hoedum pro mercede acceperat; at ille plus honestati quam pietati consulens, cui suam debebat alimoniam.
PL 14, 761C妻の稼ぎで暮らしが支えられていたときも、盗品が家に入らぬよう気を配っていた。妻は報酬として仔山羊を受け取っていた。だが彼は、自分の糧を負っていた彼女への情愛よりも、誠実を重んじた。
De Tobia 2.5
Commendaverat proximo suo pecuniam quamdam quam toto vitae suae tempore in tanta indigentia non poposcit. Vix ubi se fessum vidit, et depositum senectute, insinuavit filio, non tam cupiens commendatum reposcere, quam sollicitus ne fraudaret haeredem.
PL 14, 761C彼は隣人に、ある額の金を預けていたが、生涯のあいだ、あれほどの窮乏のなかでも請求しなかった。疲れ果て、老いに打ちひしがれたと見たときになって、ようやく息子に告げた。預けたものを取り戻したいというより、跡取りが欺かれることを案じたからである。
De Tobia 2.6
7. Quod igitur commendavit pecuniam, et non feneravit, justi servavit officium. Malum est enim fenus quo quaeruntur usurae: sed non illud fenus malum, de quo scriptum est: Fenera proximo tuo in tempore necessitatis illius (Eccl. XXIX, 2) .
PL 14, 761C7. したがって、彼が金を預け、利息を取って貸さなかったのは、義しい者の務めを守ることであった。利子が求められる利息は悪い。だが、次のように書かれている利息は悪くない。「汝の隣人に、その窮乏のときに貸せ」(集会の書29:2)。
De Tobia 2.7
Nam et David ait: Justus miseretur et commodat (Ps. XXXVI, 21) . Aliud illud fenus est jure exsecrabile, dare in usuram pecuniam, quod Lex prohibet (Deut. XXIII, 19) .
PL 14, 762Aダビデも言う。「義人は憐れみ、貸す」(詩篇36:21)。かの別の利息、すなわち利子を取って金を貸すことは、律法が禁じており、当然呪われるべきものである(申命記23:19)。
De Tobia 2.8
Sed Tobias hoc refugiebat, qui monebat filium, ne praeceptum Domini praeteriret, ut ex substantia sua eleemosynam faceret, non pecuniam feneraret, non averteret faciem suam ab ullo paupere (Tob. IV, 6 et seq.) .
PL 14, 762Aだがトビトはこれを避けた。彼は息子に、主の命令を踏み越えず、自分の財産から施しをなし、金を利息を取って貸さず、いかなる貧者からも顔をそむけないよう戒めた(トビト記4:6以下)。
De Tobia 2.9
Haec qui monet, condemnat usuras fenoris, ex quo multi quaestum fecerunt, et multis commodare pecunias negotiatio fuit. Et quidem eam prohibuerunt sancti. 8. Quo gravius malum fenus est, eo laudabilior qui illud refugit.
PL 14, 762Aこれを戒める者は、利息の利子を断罪する。それによって多くの者が利得を得、多くの者に金を貸すことが商売となっていたからである。実際、聖なる者たちはそれを禁じた。8. 利息が重い悪であるほど、それを避ける者はより称賛に値する。
De Tobia 2.10
Da pecuniam si habes, prosit alii quae tibi otiosa est. Da quasi non recepturus, ut lucro cedat, si reddita fuerit. Qui non reddit pecuniam, reddit gratiam: si fraudaris pecunia, acquiris justitiam; justus est enim qui miseretur et commodat.
PL 14, 762B持っているなら金を与えよ。あなたには遊んでいる金が、ほかの者の益となるように。もう受け取らないつもりで与えよ。返されたなら、それが益となるように。金を返さない者は、感謝を返す。金を騙し取られるなら、あなたは正義を得る。「憐れみ、貸す」者は義しいからである。
De Tobia 2.11
Si amittitur pecunia, comparatur misericordia. Scriptum est enim: Qui facit misericordiam, fenerat proximo (Eccli. XXIX, 1) .
PL 14, 762B金が失われても、慈しみが得られる。「慈しみを行う者は、隣人に貸す」と書かれているからである(集会の書29:1)。