ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Tobia

Caput X 第X章

Ambrose of Milan · De Tobia · PL 14, 771C · 7 sectiones

De Tobia 10.1

1

Feneratoris, ne debitoris cadaver ad sepulturam efferretur, prohibentis historia. 36. Quoties vidi a feneratoribus teneri defunctos pro pignore, et negari tumulum, dum fenus exposcitur?

PL 14, 771C

金貸しが、債務者の遺体が埋葬のために運び出されるのを妨げた話。36. 私は幾度、金貸したちが死者を質として押さえ、利息が取り立てられている間、墓が拒まれているのを見たことか。

De Tobia 10.2

2

Quibus ego acquievi libenter, ut suum constringerent debitorem, ut electo eo, fidejussor evaderet; hae sunt enim feneratoris leges.

PL 14, 771D

私は彼らの言い分に喜んで同意した。彼らが自分の債務者を締めつけるように、またその者が選び出されれば〔electo eo の意は定かでない。字義どおりに訳した〕保証人が免れるように、と。これが金貸しの法だからである。

De Tobia 10.3

3

Dixi itaque: Tenete reum vestrum; et ne vobis possit elabi, domum ducite, claudite in cubiculo vestro, carnificibus duriores; quoniam quem vos tenetis, carcer non suscipit, exactor absolvit; peccatorum reos post mortem carcer emittit, vos clauditis; legum severitate defunctus absolvitur, vobis tenetur.

PL 14, 771D

そこで私は言った。「諸君の被告〔債務者〕を押さえておけ。逃れられぬよう、家へ連れて行き、自分の寝室に閉じ込めよ。諸君は死刑執行人よりも苛酷である。諸君が押さえているその者を、牢獄は受け入れず、取り立て人も赦す。罪を負う者を、牢獄は死後に解き放つのに、諸君は閉じ込める。法の厳しさのもとでは死者は赦されるのに、諸君のもとでは押さえられている」と。

De Tobia 10.4

4

Certe hic sortem suam jam memoratur implesse; non invideo tamen, pignus vestrum reservate. Nihil interest inter funus et fenus, nihil inter mortem distat et sortem: personat, personat funebrem ululatum fenoris usura.

PL 14, 772A

確かにこの者は、すでに自分の元金(sors)を満たしたと言われている〔sors は「元金」と「運命」の二義。運命を全うした、すなわち死んだことを掛ける〕。だが私は惜しまない。諸君の質を取っておくがよい。葬儀(funus)と利息(fenus)の間には何の違いもなく、死(mortem)と元金(sortem)の間にも隔たりはない〔funus と fenus、mors と sors の音の近さによる語呂〕。利息の利子は、葬送の嘆きの声を響かせる、響かせる。

De Tobia 10.5

5

Nunc vere capite minutus est quem convenitis; vehementioribus tamen nexibus alligate, ne vincula vestra non sentiat: durus et rigidus est debitor, et qui non jam noverit erubescere. Unum sane est quod non timere possitis, quia poscere non novit alimenta.

PL 14, 772A

いまやまことに、諸君が訴える相手は頭を減じられている〔capite minutus。caput は「頭」「元金」「身分」の意をもち、語呂になっている〕。それでも、もっと強い縛りで縛れ、諸君の鎖を感じさせずにおくな。債務者は頑固で強情であり、もう赤面することを知らぬ者である。ただ一つ、諸君が恐れずにすむことがある。彼は食物を求めることを知らない、ということだ。

De Tobia 10.6

6

37. Jussi igitur levari corpus, et ad feneratoris domum exsequiarum ordinem duci: sed etiam inde clausorum mugitu talia personabant. Ibi quoque funus esse crederes, ibi mortuos plangi putares: nec fallebat sententia, nisi quod plures constabat illic esse morituros.

PL 14, 772A

37. そこで私は、遺体を持ち上げ、葬列の次第を整えて金貸しの家へ運ぶよう命じた。だが、そこからも、閉じ込められた者たちの呻きで、同じような声が響いていた。そこにもまた葬儀があると思われ、そこでも死者が嘆かれていると思われたであろう。その見立ては誤っていなかった。ただ、そこで死にゆく者のほうが多いことが明らかであった、という点を除いては。

De Tobia 10.7

7

Victus religionis consuetudine fenerator (nam alibi suscipi pignora etiam ista dicuntur) rogat ut ad tumuli locum reliquiae deferantur; tunc tantum vidi humanos feneratores gravari me; tamen ego eorum humanitatem memorabam prospicere, ne postea se quererentur fraudatos esse, donec feretro colla subjecti, ipsi defuntcum ad sepulcra deducerent, graviori moerore deflentes pecuniae suae funus.

PL 14, 772B

宗教の慣習に押し切られ、金貸しは(ほかの場所でも、こうした者が質として受け入れられると言われているからである)、遺骸を墓所まで運ぶよう頼む。そのとき初めて、人間味のある金貸したちが私を重荷に感じるのを見た。それでも私は、あとで騙されたと嘆くことのないよう、彼らの人情が先を見越しているのだと言い立てた。やがて彼らは棺台の下に首を差し入れ、自ら死者〔底本は defuntcum。defunctum と読む〕を墓へ運び、いっそう深い悲しみで、自分たちの金の葬儀を嘆いたのである。