ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Tobia

Caput XII 第XII章

Ambrose of Milan · De Tobia · PL 14, 774A · 11 sectiones

De Tobia 12.1

1

De feneratorum exactione, et variis vocabulis quibus utuntur. Eorum pecunia comparatur cum echidna aliisque serpentibus; ubi cur usuras Graeci τόκους dixerint, explicatur. 40. Quid enim tetrius eo qui hodie fenerat, et cras expetit?

PL 14, 774A

金貸したちの取り立てと、彼らの用いるさまざまな名について。彼らの金は、エキドナ〔毒蛇の一種〕などの蛇に比べられる。そこでは、なぜギリシア人たちが利子を「トコス」と呼んだかが説明される〔ギリシア語の tokos は「利子」と「子」の二義をもち、語呂になっている〕。――40. 今日貸して明日取り立てる者より、忌まわしい者があろうか。

De Tobia 12.2

2

Et (Eccli. XX, 16) odibilis, inquit, homo hujusmodi. Oblatio quidem blanda, sed immanis exactio. Verum ipsa oblationis humanitas facit et exactionis saevitiam: protulit pecuniam, hypothecas exigit, et in suis apothecis recondit.

PL 14, 774A

また、「そのような人は憎まれる」と言う(集会の書20:16)。申し出はたしかに優しいが、取り立ては残忍である。だが、申し出の人当たりのよさそのものが、取り立ての残酷さをもたらす。金を差し出し、抵当を要求し、それを自分の倉に納めるのである。

De Tobia 12.3

3

Una pecunia a feneratoribus datur, et quam multa a debitoribus exiguntur? Quanta sibi fecerunt vocabula?

PL 14, 774B

一口の金が金貸しから与えられるが、債務者からはどれほど多くが取り立てられることか。彼らはどれほど多くの名を自分で作ったことか。

De Tobia 12.4

4

Nummus datur, fenus appellatur: sors dicitur, caput vocatur: aes alienum scribitur: multorum hoc capitum immane prodigium numerosam exactionem efficit: syngrapham nuncupat, chirographum nominat, hypothecas flagitat, pignus usurpat, fiducias vocat, obligationem asserit, usuras praedicat, centesimas laudat.

PL 14, 774B

銭が渡されると、利息と呼ばれる。元金と言われ、頭(caput)と呼ばれる。負債は書き付けられる。この多くの頭をもつ巨大な怪物が、数々の取り立てを生む。債務証書(syngrapha)と名乗り、自筆の証書(chirographum)と名づけ、抵当(hypothecae)を求め、質(pignus)を横取りし、信託担保(fiducia)と呼び、拘束(obligatio)を言い立て、利子を説き、百分の一を称える。

De Tobia 12.5

5

41. Echidna quaedam est feneratoris pecunia, quae tanta mala parturit. Echidna tamen fecunda poenis viscera trahens, partu suo rumpitur. Et morte materna docet sobolem non esse degenerem in matrem. Igitur incipiunt esse serpentes, illam morsibus suis scindunt.

PL 14, 774B

41. 金貸しの金は、ある種のエキドナであり、これほどの災いを産む。しかしエキドナは、刑罰に満ちた腹を引きずり、自分の出産で裂ける。そして母の死によって、子が母に劣らない者であることを教える。やがて子らは蛇になりはじめると、牙で母を引き裂く。

De Tobia 12.6

6

Illic ubi nascitur venenum, primum probatur. Pecunia autem feneratoris omnia mala sua concipit, parit, nutrit, atque ipsa magis in sobole sua crescit, tristi prole numerosior.

PL 14, 774C

毒が生まれるその場所で、毒はまず試される。金貸しの金は、自分のあらゆる悪を孕み、産み、育て、まさに自分の子においていっそう増大し、悲しい子孫でいよいよ数を増す。

De Tobia 12.7

7

Non minus flexuosa quam serpens, atque in orbem tota se colligens, ut caput servet: reliquo flagellat corpore, illud solum producit ad vulnera: spiris ingentibus quos comprehenderit, ligat, solo capite interficit: salvo capite, etiam si reliqua pars ejus dilapidata fuerit, reviviscit.

PL 14, 774C

〔金は〕蛇に劣らずくねり、全身を円く巻いて頭を守る。残りの体で打ちつけ、傷つけるためにはその頭だけを繰り出す。巨大なとぐろで捕らえた相手を縛り、頭だけで殺す。頭が無事なら、残りの部分が引き裂かれても、生き返る〔ここも caput は「頭」と「元金」の二義にかかる〕。

De Tobia 12.8

8

42. Diversa quoque serpentibus sunt conveniendi et parturiendi tempora: pecunia fenebris a die initae conventionis crescentibus serpit usuris, quae parturire non novit; quia dolores magis ipsa in alios transfundit.

PL 14, 775A

42. 蛇には、交尾の時期と産む時期もそれぞれ異なる。利息の金は、約定を結んだ日から、増えゆく利子とともに這い進み、産む苦しみを知らない。苦痛を、自分では他人のうえに注ぎ込むからである。

De Tobia 12.9

9

Ibi dolores ut parturientis; unde etiam τόκους Graeci appellaverunt usuras, eo quod dolores partus animae debitoris excitare videantur. Veniunt kalendae, parit sors centesimam: veniunt menses singuli, generantur usurae, malorum parentum mala proles.

PL 14, 775A

そこには産婦のような苦痛がある。それゆえギリシア人も、利子をトコスと呼んだ〔tokos は「産むこと」「子」「利子」の意〕。債務者の魂に産みの苦しみを呼び起こすように見えるからである。月初めが来れば、元金は百分の一を産む。ひと月ごとに利子が生じる。悪しき親たちの悪しき子である。

De Tobia 12.10

10

Haec est generatio viperarum. Crevit centesima, petitur nec solvitur, applicatur ad sortem. Fit maledictum propheticum (Ps. LIV, 12) , dolus in dolo, usura improbi seminis fetura deterior.

PL 14, 775A

これがマムシの子孫である。百分の一は増え、請求されても支払われず、元金に加えられる。預言者の呪いが実現する(詩篇54:12)。欺きの上の欺きであり、不敬な種から生まれる利子は、生む親よりもたちが悪い。

De Tobia 12.11

11

Itaque non jam centesima incipit esse, sed summa, hoc est, non fenoris centesima, sed fenus centesimae.

PL 14, 775B

こうして、それはもはや百分の一ではなくなり、総額となる。すなわち、利息の百分の一ではなく、百分の一の利息となるのである。