Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 1De Idololatria

Caput XVIII 第XVIII章

Tertullian · De Idololatria · PL 1, 687B · 17 sectiones

De Idololatria 18.1

1

Jam vero de solo suggestu et apparatu honoris retractandum; proprius habitus uniuscujusque est, tam ad usum quotidianum, quam ad honorem et dignitatem.

PL 1, 687B

さて今度は、官位の座と官職の装備だけについて改めて論じねばならない。日々の用にも、官職と位階にも、それぞれに固有の装いがある。

De Idololatria 18.2

2

Igitur purpura illa et aurum cervicis ornamentum eodem more apud Aegyptios et Babylonios insignia erant dignitatis, quo more nunc praetextae, vel trabae, vel palmatae, et coronae aureae sacerdotum provincialium, sed non eadem conditione.

PL 1, 687C

したがって、あの紫の衣と、首を飾る黄金は、エジプト人やバビロニア人のもとでは、位階の標章であった。それは今日、縁取りの衣や、トラベア(占い官・騎士の緋の礼装)や、棕櫚模様の衣、そして属州の祭司たちの黄金の冠が、そうであるのと同じ流儀による。ただし、同じ条件によってではない。

De Idololatria 18.3

3

Tantum enim honoris nomine conferebantur his qui familiaritatem regum merebantur. Unde et purpurati regum vocabantur a purpura, sicut apud nos a toga candida candidati: sed non ut suggestus ille sacerdotiis quoque aut aliq uibus idolorum officiis adstringeretur.

PL 1, 688A

というのも、それらは、王たちの親しみを得るにふさわしい者たちに、ただ栄誉の名においてのみ授けられたからである。そこから、王に仕える者たちが紫の衣にちなんで『紫の衣の者たち』と呼ばれたのも、我々のもとで候補者が白いトガにちなんでそう呼ばれるのと同じことである。しかし、それによってその官位の座が、祭司職や偶像へのなんらかの務めに結び付けられていたわけではない。

De Idololatria 18.4

4

Nam si ita esset, utique tantae sanctitatis et constantiae viri statim habitus inquinatos recusassent, statimque apparuisset Danielem (Dan., XII) idolis non deservisse, nec Belem nec draconem colere, quod multo postea apparuit.

PL 1, 688A

もしそうであったなら、あれほどの聖性と不動の心を備えた人々は、汚れた装いを直ちに拒んだはずであり、ダニエル(ダニエル書12章)が偶像に仕えず、ベルをも竜をも崇拝しなかったことは、直ちに明らかになっていたはずである。だが、それが明らかになったのは、はるかのちのことであった。

De Idololatria 18.5

5

Simplex igitur purpura illa, nec jam dignitatis erat, sed ingenuitatis apud Barbaros insigne.

PL 1, 688A

したがって、あの紫の衣は単なるものにすぎず、もはや位階の標章ではなく、異民族のもとでは自由な生まれの標章であった。

De Idololatria 18.6

6

Quemadmodum enim et Joseph (Gen., XLI) qui servus fuerat, et Daniel (Dan., VII) qui per captivitatem statum verterat, civitatem Babyloniam et Aegyptiam sunt consecuti per habitum barbaricae ingenuitatis: sic penes nos quoque fideles si necesse fuerit, poterit et pueris praetexta concedi, et puellis stola, nativitatis insignia, non potestatis: generis, non honoris: ordinis, non superstitionis.

PL 1, 688A

すなわち、かつて奴隷であったヨセフ(創世記41章)も、捕囚によって身分を変えたダニエル(ダニエル書7章)も、異民族における自由な生まれの装いによって、バビロンおよびエジプトの市民権を得たのと同じように、我々信徒のもとでも、必要とあらば、男児には縁取りの衣を、女児にはストラ(既婚女性の長衣)を許してよい。それは出自の標章であって権限の標章ではなく、家柄の標章であって官職の標章ではなく、身分の標章であって迷信の標章ではない。

De Idololatria 18.7

7

Caeterum purpura vel caetera insignia dignitatum et potestatum, insertae dignitati et potestatibus idololatriae ab initio dicata, habent profanationis suae maculam: cum praeterea ipsis etiam idolis induantur praetextae, et trabeae et laticlavi, fasces quoque et virgae praeferantur, et merito.

PL 1, 688B

しかし、紫の衣やその他の位階と権限の標章は、初めから偶像崇拝と分かちがたく結び付いた位階と権限とに捧げられたものであるゆえ、それ自体の涜聖の汚れを帯びている。しかも、縁取りの衣やトラベアや広幅の紫条の衣は、偶像そのものにさえ着せられ、束桿と笞もまた、その前に掲げられる始末である。しかも当然のことなのだ。

De Idololatria 18.8

8

Nam daemonia magistratus sunt saeculi, hujus collegii insignia fasces et purpuras gestant. Quid ergo proficies, si suggestu quidem utaris, opera vero ejus non administres? Nemo in immundis mundus videri potest.

PL 1, 688B

悪霊どもはこの世の政務官である。彼らはこの団の標章として、束桿と紫の衣とを身にまとっている。それゆえ、官位の座を用いながらその務めを行わないとして、お前は何を得るというのか。汚れたものの中にあって、清く見える者など誰もいない。

De Idololatria 18.9

9

Tunicam si induas inquinatam per se, poterit forsitan illa non inquinari per te, sed tu per illam mundus esse non poteris.

PL 1, 688B

もしお前が、それ自体すでに汚れている衣を着るならば、その衣はあるいはお前によって汚されずに済むかもしれないが、お前はその衣によって清くあることはできない。

De Idololatria 18.10

10

Jam nunc qui de Joseph (Gen., XLI) et Daniel (Dan., VII) argumentaris, scito non semper comparanda esse vetera et nova, rudia et polita, coepta et explicita, servilia et liberalia. [ 0689A] Nam illi etiam servi conditione erant: tu vero nullius servus, in quantum solius Christi, qui te etiam captivitate saeculi liberavit, ex forma dominica agere debebis.

PL 1, 688C

さて、ヨセフ(創世記41章)やダニエル(ダニエル書7章)を引き合いに出して論じるお前は、知るがよい――古いものと新しいもの、粗削りなものと磨き上げられたもの、始まったばかりのものと展開し尽くされたもの、奴隷の身のものと自由人の身のものとは、常に比較されうるわけではない。彼らもまた奴隷という身分にあった。だがお前は、誰の奴隷でもない。ただキリストのみの奴隷であるかぎりにおいて――お前を世の虜囚からさえも解放してくださったそのキリストの――主の範型にならって行動すべきである。

De Idololatria 18.11

11

Ille Dominus in humilitate et ignobilitate incessit domicilio incertus (Luc., IX): Nam Filius, inquit, hominis non habet ubi caput suum collocet; vestitu incultus, neque enim dixisset (Matth.

PL 1, 688C

かの主は、低い身分と名もなきさまのうちに、定まった住まいもなく歩まれた(ルカ9章)。「人の子には枕するところがない」と言われているとおりである。装いも飾り気のないものであった。そうでなければ、こう言われることはなかったであろう(マタイ

De Idololatria 18.12

12

XI, 8): Ecce qui teneris vestiuntur, in domibus regum sunt; vultu denique et aspectu inglorius, sicut et Esaias (Is. LIII, 2) pronuntiaverat. Si potestatem quoque nullam ne in suos quidem exercuit, quibus sordido ministerio functus est (Joan.

PL 1, 688C

11章8節)――「見よ、柔らかい衣をまとう者たちは、王の家々にいる」と。ついには、そのお顔立ちも姿も、栄光なきものであった。イザヤもまたそう告げていたとおりである(イザヤ53:2)。もし主が、ご自分の弟子たちに対してさえいかなる権限も行使されず、かえって彼らに卑しい奉仕をなされたのだとすれば(ヨハネ

De Idololatria 18.13

13

XIII): si regem se denique fieri, conscius sui regni, refugit (Joan. VI), plenissime dedit formam suis dirigendo omni fastigio et suggestu tam dignitatis quam potestatis.

PL 1, 688C

13章)。もしついに、ご自分の王権を自覚しながらも、王とされることから逃れられたのだとすれば(ヨハネ6章)、主は、位階についても権限についても、あらゆる頂きと官位の座とを避けることによって、ご自分に従う者たちにこの上なく完全な模範をお示しになった。

De Idololatria 18.14

14

Quis enim magis his usus fuisset quam Dei Filius? quales et quanti eum fasces producerent! qualis purpura de humeris ejus floreret! quale aurum de capite radiaret, nisi gloriam saeculi alienam et sibi et suis judicasset!

PL 1, 688C

実に、神の子以上にこれらのものを用いえた者があろうか。いかなる、いかほどの束桿が彼を導き出したことであろうか。いかなる紫の衣がその肩から咲き誇ったことであろうか。いかなる黄金がその頭から輝きを放ったことであろうか――もし彼が、この世の栄光を、ご自身にもご自身に従う者たちにも無縁のものと判じなかったならば。

De Idololatria 18.15

15

Igitur, quae noluit, rejecit; quae rejecit, damnavit; quae damnavit, in pompa diaboli deputavit. Non enim damnasset, nisi non sua: alterius autem esse non possent, nisi diaboli, quae Dei non sunt.

PL 1, 689B

こうして、主が望まれなかったものを退けられ、退けられたものを断罪され、断罪されたものを悪魔の行列に数え入れられた。もしそれがご自身のものでなかったのでなければ、断罪されることはなかったであろう。そして、神のものでないものは、悪魔のもの以外の、誰か他の者のものではありえなかったのである。

De Idololatria 18.16

16

Tu si diaboli pompam ejerasti, quicquid ex ea attigeris, id scias esse idololatriam; vel hoc te commonefaciat omnes hujus saeculi potestates, et dignitates, non solum alienas, verum et inimicas Dei esse, quod per illas adversus Dei servos supplicia consulta sunt, per illas et poenae ad impios paratae irrogantur.

PL 1, 689B

お前が悪魔の行列を棄権したのであれば、そこから何かに触れるならば、それは偶像崇拝であると知るがよい。あるいは、次のことがお前に思い起こさせるであろう――この世のあらゆる権限と位階とは、神にとって無縁であるばかりか、神の敵でさえある、と。なぜなら、それらを通して、神の僕たちに対して刑罰が謀られ、それらを通して、不敬虔な者たちに向けて用意された刑罰が科されるからである。

De Idololatria 18.17

17

Sed et nativitas et substantia tua molestae tibi sunt adversus idololatriam. Ad evitandum remedia deesse non possunt; cum etsi defuerint, supersit unicum illud quo felicior factus non in terris magistratus, sed in coelis.

PL 1, 690A

しかしまた、お前の生まれも家産も、偶像崇拝に対してお前を悩ませるものである。それを避けるための手立てが欠けることはありえない。たとえそれらの手立てすら欠けたとしても、なおただ一つ、地上の政務官としてではなく天における政務官として、より幸いな者とされる、あの唯一のものが残っている。