De Idololatria 11.1
De negotiationibus, si caetera delictorum recogitemus, in primis cupiditatem radicem omnium malorum, qua quidam irretiti, circa fidem naufragium sunt passi; quamvis et idololatria ab eodem apostolo dicta sit cupiditas. Tum mendacium, cupiditatis ministrum.
PL 1, 675C商売については、もし他の罪のことどもを思い返すならば、まず第一に、あらゆる悪の根である貪欲を思うべきである。ある者たちはこの貪欲に絡め取られて、信仰に関して難船した。もっとも、偶像崇拝もまた、同じ使徒によって貪欲と呼ばれている。次いで、貪欲の下僕である偽りがある。
De Idololatria 11.2
Taceo de perjurio, quando ne jurare quidem liceat. Negotiatio servo Dei apta est? Caeterum, si cupiditas abscedat, quae est caussa acquirendi, cessante caussa acquirendi, non erit necessitas negotiandi.
PL 1, 676A偽誓については黙っておこう。そもそも誓うことさえ許されていないのだから。神のしもべに商売はふさわしいであろうか。さらに、もし貪欲——これが獲得することの原因である——が消え去るならば、獲得することの原因が絶えることによって、商いをする必要もなくなるであろう。
De Idololatria 11.3
Sit nunc aliqua justitia quaestus, secura de cupiditatis et mendacii observatione, in crimen offendere idololatriae eam opinor, quae ad ipsa m idolorum animam et spiritum pertinet, quae omne daemonium saginat.
PL 1, 676Aたとえ今、利得にいくらかの正しさがあり、貪欲と偽りの詮索からは安全であるとしても、それでも思うに、まさに偶像の魂と霊そのものに関わり、あらゆる悪霊を肥え太らせるあの商売こそが、偶像崇拝という罪状に触れるのである。
De Idololatria 11.4
Sane annon illa principalis idololatria? viderint si aedem merces, thura dico et caetera peregrinitatis ad sacrificium idolorum, etiam hominibus ad pigmenta medicinalia, nobis quoque insuper ad solatia sepulturae usui sunt.
PL 1, 676A実に、まさにそれこそが第一の偶像崇拝ではないか。乳香や、そのほか偶像への生贄のために用いられる異国渡来の品々が、人間にとっては薬用の香料としても、我々にとってもなお埋葬の慰めとしても用いられるとしても、それは彼らの判断に任せておこう。
De Idololatria 11.5
Certe cum pompae, cum sacerdotia, cum sacrificia idolorum de periculis, de damnis, de incommodis, de cogitationibus, de discursibus negotiationibusve instruuntur, quid aliud quam procurator idolorum demonstraris?
PL 1, 676A確かに、行列も、祭司職も、偶像への生贄も、危険や損失、不都合、思い煩いや旅、あるいは商いから調え整えられるとすれば、それによってお前は、偶像の差配人であると示される以外の何であろうか。
De Idololatria 11.6
Nemo contendat posse hoc modo omnibus negotiationibus controversiam fieri. Graviora delicta quaeque pro magnitudine periculi diligentiam extendunt observationis, ut non ab his tantum abscedamus, sed et ab iis per qu ae fiunt.
PL 1, 676B誰も、このやり方であらゆる商いに議論を仕掛けうると言い張るべきではない。より重い罪は、それぞれその危険の大きさに応じて、警戒の周到さを広げさせる。それは、我々がそれらの罪そのものから離れるだけでなく、それらが行われる手段からも離れるためである。
De Idololatria 11.7
Licet enim ab aliis fiat, non interest, si per me. In nullo necessarius esse debeo alii, cum facit quod mihi non licet. Ex hoc quod vetor facere, intelligere debeo curandum mihi esse, ne fiat per me.
PL 1, 676Bたとえ他の者たちの手で行われるのだとしても、それが私を通して行われるのであれば、そのことに違いはない。他人が、私には許されていないことを行うとき、私はいかなる点においても、その者に必要とされる者であってはならない。私が行うことを禁じられているというまさにその事実から、それが私を通して行われることのないよう気を配らねばならないと悟るべきである。
De Idololatria 11.8
Denique in alia caussa non levioris reatus praejudicium istud observo. Nam quod mihi de stupro interdictum sit, aliis ad eam rem nihil aut operae aut conscientiae exhibeo.
PL 1, 676B実に、それに劣らぬ重さの罪をめぐる別の訴訟においても、私はこの先例に従っている。すなわち、姦淫について私に禁じられていることについて、私は他人に対して、そのことのためにいかなる労力も認識も差し出さない。
De Idololatria 11.9
Nam quod ipsam carnem meam a lupanaribus segregavi, agnosco me, neque lenocinium, neque id genus lucrum alterius caussa exercere posse.
PL 1, 676C私自身の肉を娼家から遠ざけたのであるから、私は、他人のためであっても、女衒の業やその種の利得を行うことはできないと自覚している。
De Idololatria 11.10
Sic et homicidii interdictio ostendit mihi lanistam quoque ab Ecclesia arceri: nec per se non faciet, quod faciendum aliis subministrat. Ecce magis proximum praejudicium. Si publicarum victimarum redemptor ad fidem accedat, permittes ei in eo negotio permanere?
PL 1, 677A同様に、殺人の禁令は、剣闘士の養成者もまた教会から締め出されることを私に示している。彼自身が手を下さないとしても、他人が行うべきことを他人に供給する以上、それをしないことにはならないからである。見よ、いっそう身近な先例がある。もし公の犠牲獣の請負人が信仰に近づいてきたなら、お前は彼がその商いにとどまることを許すだろうか。
De Idololatria 11.11
Aut si jam fidelis id agere susceperit, retinendum in Ecclesia putabis? Non opinor, nisi si quis et de thurario dissimulabit, scilicet ad alios pervenit procuratio sanguinis, ad alios odorum.
PL 1, 677Aあるいは、もし彼がすでに信徒でありながら、この仕事を引き受けているとしたら、お前は彼を教会にとどめておくべきだと考えるだろうか。私はそうは思わない。ただし、乳香商人については見て見ぬふりをする者がいるのでなければの話だが。なるほど、血の差配は一方の者たちに、香りの差配は他方の者たちに、というわけである。
De Idololatria 11.12
Si antequam idola in saeculo essent, his mercibus adhuc informis idololatria transigebatur, sic et nunc fere sine idolo opus idololatriae incendiis odorum perpetratur, ecquid majoris operae et erga daemonia thurarius? nam facilius sine idolo idololatria, quam sine thurarii merce.
PL 1, 677A偶像がこの世に存在するようになる以前から、いまだ形をなさぬ偶像崇拝が、これらの品々によって営まれていたとするならば、今もまた、香の焚き上げによって、ほとんど偶像なしに偶像崇拝の業が行われている。それならば、乳香商人は悪霊どもに対して、より大きな働きをしているのではないか。なぜなら、偶像なしの偶像崇拝のほうが、乳香商人の品なしの偶像崇拝よりも、はるかに容易だからである。
De Idololatria 11.13
Ipsius fidei conscientiam perrogemus. Quo ore christianus thurarius, si per templa transibit, fumantes aras despuet, et exsufflabit, quibus ipse prospexit? Qua constantia exorcizabit alumnos suos, quibus domum suam cellariam praestat?
PL 1, 677A信仰そのものの良心を問いただそうではないか。もしキリスト教徒である乳香商人が神殿の間を通り過ぎるとき、まさに自分自身が調えてやった、あの煙を上げる祭壇に向かって、どの面をさげて唾を吐き、息を吹きかけて退けることができようか。また、自分の家を悪霊たちの貯蔵庫として差し出しておきながら、どのような不動の心をもって、その自らの養い子たちを祓い清めることができようか。
De Idololatria 11.14
Ille quidem si excluserit daemonium, non sibi placeat de fide. Neque enim inimicum exclusit. Facile debuit de eo impetrare, quem quotidie pascit.
PL 1, 677B彼が仮に悪霊を追い出せたとしても、自分の信仰について自惚れてはならない。というのも、彼は敵を追い出したわけではないからである。彼が日々養っている相手からであれば、たやすく望みをかなえてもらえて当然であった。
De Idololatria 11.15
Nulla igitur ars, nulla professio, nulla negotiatio, quae quid aut instruendis aut formandis idolis administrat, carere poterit titulo idololatriae: nisi si aliud omnino interpretemur idololatriam, quam famulatum idolorum colendorum.
PL 1, 677Bそれゆえ、いかなる技芸も、いかなる生業も、いかなる商売も、それが偶像を調えることや形作ることに何らかの仕方で関わる限り、偶像崇拝という名目を免れることはできない。ただし、我々が偶像崇拝というものを、偶像を崇拝することへの奉仕とはまったく別のものと解する場合を除いては。