Liber contra Arianos 7.1
Substantiae vox explicatur. Nemo unam substantiam dicat. Quod piaculum, quod facinus in hoc verbo, qua ex parte catholicam fidem pulsat? Utrumne sono vocabili, an interpretatione rei ipsius? Nihil fallor: interpretatio caret culpa.
PL 20, 17B「実体」という語の説明——「何人も一つの実体と言ってはならない」。この語のどこに罪があり、どこに凶行があって、どの点で公同の信仰を打つというのか。呼称の音によってか、それとも事柄そのものの解釈によってか。私は少しも誤っていない。解釈には咎がない。
Liber contra Arianos 7.2
Substantia enim dicitur id quod semper ex sese est: hoc est, quod propria intra se virtute subsistit; quae vis uni et soli Deo competit. Usitatum vero et familiare divinis voluminibus hoc nomen nec ipsos puto ignorare qui negant.
PL 20, 17C実体とは、常に自らから在るもの、すなわち、固有の力によって自らの内に存立するもののことである。この力は、唯一の、ただ一人の神にふさわしい。しかるに、この名が神の書巻に常用され、親しまれていることは、これを否む者たち自身も知らないわけではないと思う。
Liber contra Arianos 7.3
David enim ex persona Christi: Infixus sum in limo profundi, et non est substantia (Psal. XXVIII, 3) . Et rursum: Substantia mea in inferioribus terrae (Psal. CXXXVIII, 15). Et: Substantia mea ante te est semper (Psal. XXXVIII, 8) .
PL 20, 17Cダビデはキリストの人格から言う。「私は深みの泥に沈められ、実体がない」(詩篇28:3)〔刷りの番号はこのとおり。引かれた句は詩篇68:3に当たる〕。また、「私の実体は地の低い所にある」(詩篇138:15)。さらに、「私の実体は常に汝の前にある」(詩篇38:8)。
Liber contra Arianos 7.4
Et: Substantia mea tamquam nihilum ante te (Ibid., 6) . Scrutetur fenerator substantiam ejus (Psal. CVIII, 11) . Sed et Salomonis sententia: Substantiam, inquit, tuam et dulcedinem tuam (Sap. XVI, 2) .
PL 20, 17Dまた、「私の実体は汝の前では無に等しい」(詩篇38:6)。「高利貸しがその財産〔substantia〕を調べ尽くすように」(詩篇108:11)。ソロモンの言葉にもある。「汝の実体と汝の甘美さ」(知恵の書16:2)〔刷りの番号はこのとおり。引かれた句は16:21に当たる〕。
Liber contra Arianos 7.5
Et Jeremias: Si stetissent in substantia mea (Jerem. XXIII, 22, sec. LXX) . Et in Proverbiis: Substantia divitis, civitas munita (Prov. X, 15) . Et in eodem: Domum et substantiam dividunt patres filiis (Prov. XIII, 22) .
PL 20, 17Dエレミヤも言う。「もし彼らが私の実体の内に立っていたなら」(エレミヤ23:22、七十人訳による)。箴言にも、「富む者の財産〔substantia〕は堅固な町」(箴言10:15)とある。同じ書に、「父たちは家と財産〔substantia〕を子らに分け与える」(箴言13:22)。
Liber contra Arianos 7.6
Sed et Tobias: Si fuerit, inquit, tibi copiosa substantia (Tob. IV, 9) . Et idem: Fili, ex substantia tua fac eleemosynam (Ibid., 7) . Sed et Joannes: Qui habuerit substantiam mundi (I Joan. III, 17) .
PL 20, 17Dトビトも言う。「もし汝に豊かな財産〔substantia〕があるなら」(トビト記4:9)。同じ人はまた、「子よ、汝の財産〔substantia〕から施しをせよ」(トビト記4:7)と言う。ヨハネもまた、「世の財産〔substantia〕を持つ者が」(一ヨハネ3:17)と言う。
Liber contra Arianos 7.7
Et in Evangelio: Ecce, inquit, dimidium do ex substantia mea (Luc. XIX, 8) . Ideo haec in unum exempla congessimus, ne sermo ille caperet indoctos, quod testati sunt; idcirco substantiam non praedicatam, quia in divinis Scripturis nusquam inveniretur.
PL 20, 17D福音書にも、「見よ、私は私の財産〔substantia〕の半分を与える」(ルカ19:8)とある。我々がこれらの例を一つにまとめたのは、彼らが言い立てた例の言葉——「実体」は、神の聖書のどこにも見いだされないから宣べられていない、という言葉——が、無学な者たちを捕らえることのないようにするためである。
Liber contra Arianos 7.8
Ergo si neque ipsum vocabulum substantiae sacris litteris novum est, neque interpretatio ejus habet crimen; superest ut dispiciamus qua ex causa repudietur hoc nomen. Dispicientes autem, invenimus illos non nomen, sed nominis repudiare virtutem.
PL 20, 18Aそれゆえ、「実体」という語そのものが聖なる書物にとって新しくもなく、その解釈にも罪過がないのなら、あとは、何ゆえにこの名が退けられるのかを見定めることである。見定めてみると、彼らが退けているのは名ではなく、名の力であることが分かる。
Liber contra Arianos 7.9
Quod si relucebit, erit apud nos intuitus nominis status: erit et illorum sensus in vitio, qui dum novellas profanae intelligentiae vias quaerunt, a recto Evangeliorum limite recesserunt.
PL 20, 18Aこれが明らかになれば、我々のもとでは名の立場の見極め〔intuitus nominis status の係りは定かでない。このように取った〕が確かなものとなり、同時に、彼らの思いの誤りも明らかになるであろう。彼らは、瀆聖の理解の新奇な道を探し求めて、福音書の正しい境界から外れたのである。