Liber contra Arianos 11.1
Per Spiritum Dei secreta cognoscimus. Jam ergo haec notitia secreti causa non tegitur, quae revelatur ex causa: et consequens est ut nos indigni cognitione, non iniquus habendus sit Deus qui ignorantiam punit; non autem puniret, si scientiam non dedisset.
PL 20, 20B神の霊によって我々は秘められたことを知る——それゆえ、この知は、啓示される理由があって啓示されている以上、秘密を理由に覆われてはいない。したがって、知るにふさわしくないのは我々であって、無知を罰する神が不当だとは見なされるべきではない。だが神は、知識を与えていなかったなら、罰しなかったであろう。
Liber contra Arianos 11.2
Dedit enim per Spiritum sanctum. Denique, Spiritus, inquit, veritatis enarrabit vobis omnem veritatem (Joan. XVI, 13) . Cum dicit omnem veritatem, certe nihil excipit.
PL 20, 20B実際、神は聖なる霊によって与えた。実に、「真理の霊は、汝らに、すべての真理を語り明かす」(ヨハネ16:13)とある。「すべての真理」と言うとき、何も除外していないことは確かである。
Liber contra Arianos 11.3
Hic est Spiritus notitiae et veritatis, per quem Salomon de Dominica nativitate: Quid sit, inquit, et sapientia, et quemadmodum facta sit, referam, et ab initio nativitatis investigabo eam (Sap. VI, 24) . Ergo per eumdem Spiritum possumus invenire quod quaerimus.
PL 20, 20Bこれは知と真理の霊であり、この霊によってソロモンは主の生まれについて言う。「知恵とは何であり、どのように作られたかを、私は語ろう。その生まれの始めから、私はこれを探究する」(知恵の書6:24)。それゆえ、同じ霊によって、我々は求めるものを見いだしうる。
Liber contra Arianos 11.4
Nam et Apostolus: revelavit nobis, inquit, Deus per Spiritum suum; Spiritus enim omnia scrutatur, etiam alta Dei (I Cor. II, 10) .
PL 20, 20Bまた使徒も言う。「神は、自らの霊によって我々に啓示した。霊はすべてを、神の深みさえも究めるからである」(一コリント2:10)。
Liber contra Arianos 11.5
Nemo scit quae sunt in Deo, nisi Spiritus Dei: quem Spiritum, si in nobis habitare idem Apostolus probat; possumus ergo per eumdem Spiritum, Dei nos inserere secretis.
PL 20, 20D「神の内にあることを、神の霊のほかに知る者はない」。同じ使徒が、その霊が我々の内に住むことを証明するのであれば、我々は同じ霊によって、神の秘密の中に入り込むことができる。
Liber contra Arianos 11.6
Et sane: Quaerite, inquit, et invenietis: petite, et dabitur vobis: pulsate, et aperietur vobis (Matth. VII, 7; Luc. XI, 24) .
PL 20, 20Dまことに、彼は言う。「求めよ、そうすれば見いだす。願え、そうすれば与えられる。叩け、そうすれば開かれる」(マタイ7:7、ルカ11:24)〔ルカの引照は刷りのとおり。引かれた句はルカ11:9に当たる〕。
Liber contra Arianos 11.7
Et rursum: Pater, quae abscondisti a sapientibus, revelasti ea parvulis (Matth. XI, 25) : nobis utique, ad quos Dominus: Vobis, inquit, datum est nosse mysterium Dei (Matth. XIII, 11) ; illud utique mysterium de quo Apostolus: Quod ante, inquit, non fuit notum filiis hominum, nunc revelatum est sanctis ejus (Ephes. III, 5) .
PL 20, 20Dまた、「父よ、汝が賢い者たちから隠したことを、汝は幼子たちに啓示した」(マタイ11:25)。それは確かに我々に対してである。我々に主は言う。「汝らには、神の奥義を知ることが与えられている」(マタイ13:11)。それはまさに、使徒が語るあの奥義である。「それは以前、人の子らには知られていなかったが、今や彼の聖なる者たちに啓示された」(エフェソ3:5)。
Liber contra Arianos 11.8
Revelatum plane. Ostendit enim eminentes divitias gloriae suae, in bonitate super nos Christo, qui ipse est gloria Dei Patris. Ipse vera progenies Ingeniti. Hoc est: Nemo scit quomodo genitus sit Filius.
PL 20, 21A確かに啓示された。実際、神は、自らの栄光の際立った富を、我々に対する善意において、キリストにおいて示した。キリストは、父なる神の栄光そのものである。彼は生まれざる者の真の子孫である。すなわち、「子がどのように生まれたかは、誰も知らない」とは、こういうことである。
Liber contra Arianos 11.9
Nemo utique, sed ex his in quibus, ut ait Dominus, verbum ejus non capit (Joan. VIII, 37) ; sicut nec Judaeis, ad quos idem Dominus ait: Vos, inquit, ignoratis unde veniam, et quo eam; quia secundum carnem judicatis (Ibid., 14, 15) .
PL 20, 21A誰も知らない、というのは確かだが、それは、主が言うとおり、主の言葉が入る余地のない者たちのうちでのことである(ヨハネ8:37)。主がユダヤ人たちに、「汝らは、私がどこから来て、どこへ行くのかを知らない。汝らは肉にしたがって裁くからである」と言ったのも、同じである(ヨハネ8:14, 15)。
Liber contra Arianos 11.10
Quomodo enim nemo, si Pater dicit: Eructavit cor meum verbum bonum (Psal. XLIV, 2) ? Quomodo nemo, si Filius ait: Ego ex ore Altissimi prodivi (Eccl. XXIV, 5) ? Noli quaerere amplius, et non habes quod requiras; nosti enim totum: quia quod dicitur, totum est.
PL 20, 21A実際、父が、「私の心は善き言葉をあふれ出させた」(詩篇44:2)と言うのに、どうして誰も知らないことがあろうか。子が、「私は至高者の口から出た」(集会の書24:5)と言うのに、どうして誰も知らないことがあろうか。もはや求めるな。求めるべきものは、あなたにはない。あなたはすべてを知っている。語られていることが、すべてだからである。
Liber contra Arianos 11.11
Ex ore inquit, Altissimi prodivi. Haec est enim nativitas perfecta Sermonis, hoc est principium sine principio. Hic est ortus habens initium in nativitate, in statu non habens.
PL 20, 21A「至高者の口から私は出た」と言う。これこそ、言葉の完全な生まれ、すなわち始めなき始めである。これは、生まれにおいては始めを持つが、存在の状態においては持たない出自である。
Liber contra Arianos 11.12
Ex Deo enim innascibili Deus nascibilis exivit, unus ab uno, verus a vero, plenus a pleno; ac sic nascendo in his quae erant semper, non coepit esse quod natum est de non conceptis, nec habet tempus quod est intemporali Patri congenitum per naturam.
PL 20, 21B実に、生まれることのない神から、生まれうる神が出た。一なる者から一なる者、真なる者から真なる者、満ちた者から満ちた者が。こうして、常にあったものの内に生まれることによって、生まれたものは、受胎されざるものから〔de non conceptis の係りは定かでない〕存在し始めたのではなく、また時を持つこともない。時なき父と、本性によって同時に生まれたものだからである。
Liber contra Arianos 11.13
Scriptum est enim: Deus spiritus est (Joan. IV, 4) : et ex Deo natus est aeternus. Ut ergo ejus naturae, qua constat aeternitas. Non igitur imperfectus Filius, licet natus, quia natus est a perfecto: nec imminutus ille qui genuit, quia genuit de semetipso. Totus enim dedit totum, ut secundum Spiritus virtutem totus esset in toto.
PL 20, 21B実際、「神は霊である」と書かれている(ヨハネ4:4)〔刷りの番号はこのとおり。引かれた句はヨハネ4:24に当たる〕。そして永遠の者が神から生まれた。ゆえに、永遠が成り立つ本性のものとして〔ut ergo ejus naturae, qua constat aeternitas は文が崩れているらしい。このように解した〕。それゆえ子は、生まれたとはいえ、不完全ではない。完全な者から生まれたからである。生んだ者も減じてはいない。自らから生んだからである。実際、全き者が全きものを与えたのであり、それは霊の力にしたがって、全き者が全き者の内にあるためであった。