Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.1
Carnalem Judaici paschae observantiam, spiritualibus typis refertam, trino jam tractatu docuimus; semel hesterno die, et bis in vigiliis allocuti charitatem vestram; evidenter probantes, quod immolatio carnis et sanguinis umbraliter jussa, recte cessaverit adveniente Agno Dei Christo; qui juxta apostolum, finis Legis est, ad justitiam omni credenti (Rom. X) .
PL 20, 867Aユダヤの過越の肉的な遵守が、霊的な予型に満ちていることを、我々はすでに三度の講話で教えた。昨日に一度、徹夜の祈りの折に二度、諸君の愛に語りかけたのである。肉と血の犠牲は、影として命じられたものであって、神の子羊キリストが来たときに、当然のこととして廃れたことを、明らかに証明しつつ語った。キリストは、使徒によれば、「信じるすべての者にとって正義に至らせる、律法の終わり」である(ローマ10)。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.2
Nam et ipse beatissimus Paulus cum esset adhuc in Aegypto, cum Judaeis pascha ritu Judaico celebrabat: Sed postquam placuit ei qui segregavit me de utero matris meae, inquit, et vocavit per gratiam suam, ut revelaret Filium suum in me, continuo non adquievi, ait, carni et sanguini (Galat. I) .
PL 20, 867A実に、いとも福なるパウロ自身も、まだエジプトにいた〔エジプトは比喩で、なお律法の肉的な遵守の下にあったことを言う〕頃は、ユダヤ人とともにユダヤの儀に従って過越を祝っていた。「しかし、私を母の胎から選び分け、その恩寵によって召した者が、その子を私のうちに啓示することをよしとしたとき、私はただちに、肉と血に同意しなかった」と彼は言う(ガラテヤ1)。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.3
Ergo quoniam non oportet rebus carnalibus immorari eum cui Filius Dei fuerit revelatus, quaeramus reliquas mysteriorum spiritualium partes, in visceribus propositae lectionis. Ab agnis, inquit, et haedis sumetis (Exod. XII) .
PL 20, 867Bそれゆえ、神の子が啓示された者は、肉的な事柄にとどまるべきではないのだから、霊的な奥義の残りの部分を、提示された朗読の核心に探そう。「汝らは、子羊と子山羊のうちから取れ」と彼は言う(出エジプト記12)。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.4
Hinc advertere Judaei debuerant, Legem Dei spiritualiter intelligendam, quoniam ab agnis et haedis sumendum legerunt agnum qui immolandus erat; cum sit istud naturae contrarium, ut si agnus est, ab agnis sit pariter et ab haedis.
PL 20, 867Bここからユダヤ人は、神の律法が霊的に理解されるべきであることに気づくべきであった。屠られるはずの子羊を、子羊と子山羊のうちから取るべしと読んだからである。子羊であるなら、子羊からであると同時に子山羊からでもあるというのは、本性に反することであるのに。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.5
Sed haec est omnis ratio in ambiguitate sermonis, quod iste immaculatus Agnus Dominus Jesus, et justorum, et peccatorum carnem suscipere sit dignatus ex Virgine: corpus enim non solum de patriarchis et prophetis, sed ex totius humani generis massa suscepit.
PL 20, 867Bしかし、この言い方が両義的であることの理由は、すべて次のことにある。すなわち、この汚れなき子羊、主イエスは、義人たちの肉も罪人たちの肉も、おとめから受けることをよしとしたのである。実に、体を、族長たちと預言者たちからだけでなく、全人類の塊から受けたのだから。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.6
Justos autem comparari agnis, et peccatores haedis, ipse in Evangelio declaravit, dicens agnos a dextris vocandos: Venite, benedicti (Matth. XXV) , inquit; haedos vero a sinistris pellendos: discedite, maledicti.
PL 20, 868A義人たちは子羊に、罪人たちは子山羊にたとえられることを、主自身が福音書で明らかにした。子羊は右に呼ばれるとして、「来たれ、祝福された者たちよ」(マタイ25)と言い、子山羊は左に追い払われるとして、「去れ、呪われた者たちよ」と言う。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.7
Hunc ergo ab agnis, et haedis sumptum, omnis multitudo Synagogae filiorum Israel interfecit, cum clamarunt omnes Pilato: Crucifige eum (Matth. XXVII; Joan. XIX) .
PL 20, 868Aそれゆえ、子羊と子山羊のうちから取られたこの者を、イスラエルの子らの会堂の全群衆が殺した。全員がピラトに向かって「彼を十字架につけよ」と叫んだときである(マタイ27;ヨハネ19)。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.8
Caeterum juxta historiam legalis paschae, non omnis Synagoga occidebat unum, sed pauci singulos per unamquamque domum. Ibi vero principes sacerdotum et seniores persuaserunt populo, ut peterent concedi sibi latronem Barabbam, Jesum vero perderent.
PL 20, 868Aそもそも、律法の過越の記述によれば、会堂の全体が一匹を屠ったのではなく、少数の者が、家ごとにそれぞれ一匹を屠ったのである。ところがここでは、大祭司たちと長老たちが民を説得して、強盗バラバを自分たちに赦してもらうよう求めさせ、イエスは滅ぼさせた。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.9
Perdiderunt enim Salvatorem Christum, et ex ore suo judicati sunt, ut moreretur in eis verbum Dei, id est eloquium Prophetarum, per quos ipse locutus est: et sicut scriptum est in Prophetis, deficerent in eis sapientes, viveret vero in illis Barabbas ille latro diabolus, quem tantopere poposcerunt.
PL 20, 868A実に彼らは救い主キリストを滅ぼし、自らの口によって裁かれた。その結果、神の言葉、すなわちそれを通して神自身が語った預言者たちの言葉が、彼らのうちで死に、預言者たちに書かれているとおり、彼らのうちで賢者たちが絶え、彼らのうちには、あれほど強く求めた、あの強盗バラバ、すなわち悪魔が生きることになった。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.10
Quod autem vivat in illis seditiosus ille, et homicida, seditiones ipsae testantur quas contra Apostolos commoverunt, et quas nunc usque contra omnes sanctos exercere non desinunt, ubi tempus invenerint. Nobis autem vivit Christus.
PL 20, 868Bあの反乱の徒、人殺しが彼らのうちに生きていることは、彼らが使徒たちに対して引き起こした反乱がみずから証言しており、また機会を見いだせば、今日に至るまですべての聖なる者たちに対してそれを行うことをやめない。しかし我々のうちには、キリストが生きている。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.11
Resurrexit enim nobis, quia non est ultra visus Judaeis; neque intravit post resurrectionem synagogam Judaeorum, sed ad congregatos discipulos introivit (Joan. XX; Luc. XXIV) .
PL 20, 868B実に彼は我々のために復活した。もはやユダヤ人には見られなかったからである。復活ののち、ユダヤ人の会堂には入らず、集まっていた弟子たちのもとに入った(ヨハネ20;ルカ24)。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.12
Ingreditur et ad nos, qui sumus in domo Ecclesiae congregati, et ostendit nobis venerandi sui corporis veritatem, si tamen vel meruimus, vel meremur ejus esse discipuli.
PL 20, 868B彼は、教会の家に集められている我々のもとにも入り、自らの敬うべき体の真実を我々に示す。ただし、我々が彼の弟子であるにふさわしかったか、あるいは今ふさわしい場合に限る。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.13
Etenim beati Apostoli, quibus vere commissum est praeparare in superioribus pascha Domini, quoniam paucos viderunt ex Judaeis in domo Ecclesiae qui non sufficerent ad consummandum paschae sacrificium, convocaverunt vicinos ex Gentibus, secundum quod praeceptum fuerat in Lege: Quod si pauci erunt, inquit, in domo, ita ut non sufficiant ad ovem assumet secum vicinus proximum suum, etc. (Exod. XII) , nam vere non sufficiebant ad eum qui pro totius mundi peccatis mori sustinuit.
PL 20, 868C実に、福なる使徒たちは、上の階で主の過越を準備する務めを真に託された者であったが、教会の家にいるユダヤ人が少数で、過越の犠牲を成し遂げるに足りないのを見て、律法に命じられていたとおり、諸国民のうちから隣人たちを呼び集めた。「もし家にいる者が少なくて、羊に足りないなら、隣人が、近しい者を自分とともに迎える」と彼は言う、等々(出エジプト記12)。全世界の罪のために死を耐え忍んだ者には、彼らは真に足りなかったのである。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.14
Pauci enim crediderunt ex Judaeis in Jesum Dominum; unde Apostolus: Ita, inquit, in hoc tempore (non dubium quod sicut tempore Eliae, cui ait Deus (III Reg. XIX) : Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal ); ita ergo, inquit, in hoc tempore (sub adventu quippe Christi) reliquiae secundum electionem gratiae salvae factae sunt (Rom. XI) , ex populo utique Judaeorum: de tanta enim multitudine vix pauci ad Christi fidem inveniuntur fuisse conversi.
PL 20, 869A実に、ユダヤ人のうちで主イエスを信じた者は少なかった。そこで使徒は言う。「このように、この時にも」(それは疑いなく、神がエリヤに告げた時と同じである(列王記三19)。「私は、バアルの前に膝をかがめなかった男七千人を、私のために残した」)。「このように、この時にも」と彼は言う(すなわちキリストの到来のもとで)、「恩寵の選びによって、残りの者が救われた」(ローマ11)。むろんユダヤの民のうちからのことである。あれほどの群衆のうち、キリストの信仰に転じたと分かる者は、わずかしかいないからである。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.15
Propter quod et de istis reliquiis Domini et misericordiae Dei Isaias propheta testatur dicens: Nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus (Is. I) , et sicut Gomorrha similes fuissemus.
PL 20, 869Bこのために、主の、また神の慈しみのこの残りの者たちについても、預言者イザヤは証言して言う。「もし万軍の主が、我々に種を残さなかったなら、我々はソドムのようになり」(イザヤ1)、「ゴモラに似た者になっていただろう」。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.16
Vos igitur, neophyti, qui estis ad beatae hujus ac spiritualis paschae epulas invitati, videte quomodo ab omni pollutione escarum quas superstitio gentilis infecerit, vestras animas conservetis.
PL 20, 870Aそれゆえ諸君、新受洗者たちよ、この幸いな霊的な復活祭の宴に招かれた者たちよ、異邦人の迷信が汚した食物のあらゆる汚れから、自らの魂を守るよう気をつけよ。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.17
Nec sufficit ut a mortifero daemonum cibo vitam suam custodiat Christianus; sed ut omnia abominamenta Gentilium, et omnes idololatriae tramites, sicut quaedam serpentis diaboli venena, diffugiat.
PL 20, 870A死をもたらす悪霊たちの食物から自らの生命を守るだけでは、キリスト教徒には足りない。異邦人のあらゆる忌まわしいものと、偶像崇拝のあらゆる脇道を、蛇である悪魔の毒のように避けなければならない。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.18
Partes enim idololatriae sunt veneficia, praecantationes, suballigaturae, vanitates, auguria, sortes, observatio omnium, parentalia, inquam, unde idololatriae malum extulit caput erroris.
PL 20, 870A実に、偶像崇拝の部分とは、魔術、呪文、護符、虚しい慣わし、鳥占い、籤占い、あらゆる事柄についての迷信的な遵守〔observatio omnium〕、そして祖先の祭り〔parentalia〕、すなわち、偶像崇拝という悪が誤りの頭をもたげたもとのものである。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.19
Nam gulae suae causa primum coeperunt homines prandia mortuis praeparare, quae ipsi comederent; post hoc etiam sacrificia ausi sunt eis sacrilega celebrare, quamvis nec ipsi mortuis suis munus sacrificent qui exercent parentalia, dum super sepulcrorum mensas tremulis ebrietate manibus vina fundentes, spiritum sitire balbutiunt.
PL 20, 870A実に、人々は自分の食欲のために、初めに死者のための食事を用意し始め、自分たちがそれを食べた。その後には、彼らに冒瀆の犠牲を捧げることまで敢えてした。もっとも、祖先の祭りを行う者でさえ、自分たちの死者に供え物を捧げているわけではない。墓の食卓の上に、酔いに震える手でぶどう酒を注ぎながら、霊が渇いているとどもって言うのだから。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.20
Cavete, quaeso, ab his omnibus, ne indignatus Deus contemptores et inimicos suos, qui noluerunt eum regnare super se, tradat illis inferni tortoribus: illic erit fletus et stridor dentium (Matth. VIII; Luc. XIII) .
PL 20, 871A諸君に願う、これらすべてから身を守れ。神が怒って、自分を軽んじる者たち、すなわち神が自分たちの上に王として治めることを望まなかった自分の敵たちを、冥界の責め手たちに引き渡すことのないように。「そこには、泣き叫びと歯ぎしりがある」(マタイ8;ルカ13)。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.21
Servate, neophyti, ornamentum gratiae salutaris: sobrii estote per omnia, ne illud inebriati perdatis: solliciti convenite ad ecclesiam: orationibus, hymnis, psalmis, et canticis spiritualibus nobiscum vigilanter incumbite.
PL 20, 871A新受洗者たちよ、救いをもたらす恩寵の飾りを守れ。すべてにおいて節度を保て。酔ってそれを失うことのないように。熱心に教会に集まれ。祈り、賛歌、詩篇、霊の歌をもって、我々とともに目を覚まして励め。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.22
Haec sint otii vestri opera; quibus debitum reddentes Christo Domino famulatum, mercedem vitae aeternae consequi ab ipso possitis. Sint igitur convivia vestra sobria, casta cubilia: sit modestus animus, sermo placidus, mitis incessus.
PL 20, 871Aこれらを、諸君の暇の務めとせよ。それによって主キリストに負うべき奉仕を果たし、キリストから永遠の生命の報いを得られるように。諸君の宴は節度あるものであれ、寝所は貞潔であれ。心は慎み深く、言葉は穏やかに、歩みは柔和であれ。
Tractatus vel Sermones qui exstant 4.0.23
Orate ut beneficia gratiae suae Deus conservet in vobis, et fides vestra magis magisque proficiat, largiente Christo Domino Salvatore, cui una virtus eademque divinitas cum Patre et cum Spiritu sancto, ante omnia, et nunc, et semper, et in cuncta saecula. Amen.
PL 20, 871A祈れ、神がその恩寵の恩恵を諸君のうちに保ち、諸君の信仰がますます進むように。救い主なる主キリストが与えるとき、それが叶う。キリストには、父および聖なる霊とともに、唯一の力、同一の神性がある。万物に先立ち、今も、常に、すべての世々にわたって。アーメン。