ブレシアのガウデンティウスbishop c. 387–after 406

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 20 › Tractatus vel Sermones qui exstant

Sermo XVIII. De diversis capitulis octavus. Seu responsio S. Episcopi ad Serminium de villico iniquitatis 第18説教 さまざまな章句について 8——あるいは、不正な管理人についての、聖なる司教のセルミニウスへの答え

Gaudentius of Brescia · Tractatus vel Sermones qui exstant · PL 20, 971B · 81 sectiones

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.1

1

Servo Christi SERMINIO GAUDENTIUS episcopus. Sapientem virum semper convenit dicta sapientiae cogitare, hisque intelligendis omne acumen ingenii, omnem vigorem mentis intendere.

PL 20, 971B

キリストの僕セルミニウスへ、司教ガウデンティウスより。賢い人には、つねに知恵の言葉を思い、それを理解するために才知の鋭さのすべて、精神の力のすべてを傾けることがふさわしい。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.2

2

Et idcirco tu, qui et mundanae sapientiae litteris eruditus es, et veram Dei sapientiam per sacras litteras didicisti, operam navare non desinis ad perquirendos interiores sensus verborum Christi, quem Dei esse virtutem, Deique sapientiam, docente Apostolo (I Cor. I, 24) , non ignoras.

PL 20, 971B

だからこそ、世の知恵の学問に通じ、神の真の知恵を聖なる書を通して学んだあなたは、キリストの言葉の内なる意味を探求する努力をやめない。使徒が教えるように(一コリント1:24)、キリストが神の力、神の知恵であることを、あなたは知らないわけではない。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.3

3

Nam inter caetera divinae Legis eloquia, quorum dissertionem frequenter exigis, hoc etiam specialiter postulasti; ut parabolam de Villico iniquitatis valde difficilem, cujus nemo nostrum tibi idoneus videretur interpres, ego scriptis propriis explanarem.

PL 20, 972A

実に、神の法の言葉のうちで、あなたがその論述をしばしば求めるなかでも、特にこれを求めた。不正な管理人のたとえは非常に難しく、我々の誰もあなたに適した解釈者とは見えないが、それを私が自分の書き物で説明してほしい、と。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.4

4

Explanationem vero ipsam litteris tradi ideo forsitan vis, ut chirographum teneas responsionis meae de capitulo, ut ipse fateris, obscurissimo.

PL 20, 972A

その説明を文書に託すことをあなたが望むのは、おそらく、あなた自身が認めるように、きわめて不明瞭な箇所についての私の答えの証書を手元に置くためであろう。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.5

5

Sed non formidabo vel eloqui interrogatus, vel etiam scribere pro pusillitate sensus mei, salva fidei ratione, quid sentiam. Ac primum, charissime, ipsius lectionis verba ponenda sunt, et ita demum ratio est aperienda dictorum.

PL 20, 972A

だが私は、問われて語ることも、書くことも恐れない。私の思いの小ささに応じて、信仰の道理を損なわない限りで、私がどう考えるかを。まず、いとも愛する者よ、その朗読そのものの言葉を置かねばならず、そのうえで初めて、語られたことの道理を開かねばならない。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.6

6

Refert in Evangelii sui libro beatus Lucas: Dicebat, inquit Dominus Jesus ad discipulos suos parabolam: Homoquidam erat dives, qui habebat villicum: et hic delatus est quasi dissiparet facultates ejus. Et vocato eo ait illi: Quid hoc audio de te?

PL 20, 972B

福なるルカは自らの福音書で伝えている。主イエスは、弟子たちにたとえを語って言った。「ある〔底本は Homoquidam。Homo quidam と読む〕金持ちの人がいて、管理人を持っていた。この者が、その財産を浪費しているとして告発された。そこで彼を呼んで、彼に言った。『汝について私が聞いているこれは何か』」。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.7

7

Redde rationem villicationis tuae: jam enim non poteris villicare. Ait autem villicus intra se: Quid faciam, quia Dominus meus aufert a me villicationem? fodere non valeo, mendicare erubesco.

PL 20, 972B

「『汝の管理の報告を出せ。もはや汝は管理することができないからである。』管理人は心の中で言った。『どうしようか。私の主人が私から管理を取り上げようとしている。掘ることはできず、乞うのは恥ずかしい』」。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.8

8

Scio quid faciam, ut, cum amotus fuero de villicatione, recipiant me in domos suas. Et convocans unumquemque debitorem Domini sui, dicebat primo: Quantum debes Domino meo? At ille dixit: Centum batos olei.

PL 20, 972B

「『私は何をすべきか分かっている。管理から退けられたとき、人々が私を自分たちの家に迎えるようにしよう。』そこで主人の債務者を一人ずつ呼び集め、最初の者に言った。『汝は私の主人にどれだけ負っているのか。』彼は言った。『油百バトス』」。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.9

9

Et ait illi: Accipe litteras tuas: et sedens cito scribe quinquaginta. Deinde alii dixit: Tu vero quantum debes? At ille ait: Centum coros tritici. Et ait illi: Accipe litteras tuas, et scribe octoginta.

PL 20, 972B

「彼は彼に言った。『汝の証文を受け取り、座って急いで五十と書け。』それから別の者に言った。『汝はどれだけ負っているのか。』彼は言った。『小麦百コロス。』彼は彼に言った。『汝の証文を受け取り、八十と書け』」。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.10

10

Et laudavit Dominus villicum iniquitatis, quia prudenter fecit: quoniam filii hujus saeculi prudentiores quam filii lucis in generatione sua sunt.

PL 20, 972C

「そして主人は、不正な管理人をほめた。賢くふるまったからである。この世の子らは、自分たちの世代において、光の子らよりも賢いからである」。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.11

11

Et ego vobis dico: facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula. Qui fidelis est in minimo, et in multo fidelis est: et qui in minimo iniquus est, et in multo iniquus est.

PL 20, 973A

「そして私は汝らに言う。不正なマモンから、汝らのために友を作れ。汝らが尽きるとき、彼らが汝らを永遠の幕屋に迎えるためである。最も小さいことに忠実な者は、多くのことにも忠実であり、最も小さいことに不正な者は、多くのことにも不正である」。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.12

12

Si ergo in iniquo mammona fideles non fuistis, quod verum est quis credet vobis? Et si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis?

PL 20, 973A

「それゆえ、不正なマモンに汝らが忠実でなかったなら、誰が汝らに真実なものを託すだろうか。他人のものに汝らが忠実でなかったなら、誰が汝らに汝らのものを与えるだろうか」。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.13

13

Nemo potest servus duobus dominis servire: aut enim unum oderit, et alterum diliget; aut unum patietur, et alterum contemnet. Non potestis Deo servire, et mammonae (Luc. XVI) .

PL 20, 973A

「誰も、二人の主人に仕える僕とはなれない。一方を憎んで他方を愛するか、一方に耐えて他方を軽んじるかだからである。汝らは神とマモンに仕えることはできない」(ルカ16)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.14

14

Perfecti doctoris est, ad erudiendos discipulos, similitudines earum rerum proponere quae in conversatione humani generis frequentantur, ut auditor idoneus, ad operandi studium comparationis magisterio informetur; nec dubitet hoc opus aggredi quod possibile ac necessarium esse, parabolae imago monstraverit.

PL 20, 973A

完全な教師には、弟子を教えるために、人類の生活のなかでしばしば見られる事柄の比喩を示すことが属する。聞き手が、比較という教えによって、行う熱意へと形づくられ、たとえの像が可能で必要であると示したこの業に取りかかることを、ためらわないためである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.15

15

Et idcirco Dominus Jesus, salutarium mandatorum verus magister, discipulos suos, vel tunc apostolos, vel nunc universos credentes, incitare volens ad eleemosynas fideliter exercendas, similitudinem proposuit Villici, ut exemplo hujus personae nihil esse nostrum in saeculo isto signaret, sed nobis creditam esse dispensationem facultatum Domini nostri, vel ad utendum ex eis sufficienter cum gratiarum actione, vel ad distribuendum conservis, prout cuique opus est; nec licere nobis passim facultatibus abuti commissis, aut in expensas usurpare superfluas, cum sit erogationis ratio Domino venienti reddenda.

PL 20, 973B

だから主イエスは、救いの戒めの真の教師として、弟子たち、すなわち当時は使徒たち、今は信じる者すべてを、施しを誠実に行うよう促そうとして、管理人の比喩を提示した。この人物の例によって、この世にある何ものも我々のものではなく、我々の主の財産の管理が我々に託されていることを示すためである。それは、感謝をもって十分に用いるためであり、また必要に応じて一人ひとりの仲間の僕たちに分配するためである。託された財産を手当たり次第に浪費することも、余計な出費に流用することも、我々には許されていない。支出の勘定は、来たる主に報告せねばならないからである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.16

16

Denique post finem parabolae sic adjecit: Et ego dico vobis: facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula (Luc. XVI, 9) ; id est amicos vobis pauperes facite de terrenis facultatibus quas iniquitas humanae avaritiae sibi vindicat, ne hominibus Dei ex ejus rebus quidquam impertiat.

PL 20, 973C

実に、たとえの終わりのあとで、こう付け加えた。「私は汝らに言う。不正なマモンから、汝らのために友を作れ。汝らが尽きるとき、彼らが汝らを永遠の幕屋に迎えるためである」(ルカ16:9)。すなわち、貧しい者たちを、地上の財産から友として作れ、ということである。その財産は、人間の貪欲の不法が、神の人々に神の持ち物から何も分け与えまいとして、自分のものと主張するものである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.17

17

Mammona enim sermone Syro pecuniae, sive divitiae, nuncupantur. Facite ergo vobis, inquit, amicos pauperes de mammona iniquitatis, ut, cum defeceritis, eadem substantia in pauperum necessitates erogata, atque consumpta, recipiant vos in aeterna tabernacula; iidem videlicet pauperes amici conciliandae salutis, in quibus Christus remunerator aeternus se hujus humanitatis fatebitur officia percepisse.

PL 20, 973C

マモンとは、シリア語で金銭、または富を言う。彼は言う。「それゆえ、汝らのために、不正なマモンから貧しい友を作れ。汝らが尽きるとき、すなわち同じ財産が貧しい者たちの窮乏のために支出され、費やされたとき、彼らが汝らを永遠の幕屋に迎えるためである」。すなわち、同じ貧しい者たちが、救いを取り付ける友である。彼らのうちで、永遠に報いるキリストは、この人間愛の務めを受け取ったと認めるであろう。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.18

18

Recipient ergo nos non ipsi omnino pauperes per semetipsos, sed per eum qui in illis obedientiae, ac fidei nostrae fructu reficitur, suscepturus ministros pietatis hujus in aeterna tabernacula regni coelestis.

PL 20, 974A

だから、貧しい者たちが我々を迎えるといっても、まったく彼ら自身によってではなく、彼らのうちで我々の従順と信仰の実によって養われる者を通してである。彼は、この敬虔の務めに仕えた者たちを、天の国の永遠の幕屋に迎え入れようとしている。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.19

19

Dicit enim: Venite, benedicti Patris mei, possidete regnum quod vobis paratum est ab origine mundi: esurivi enim, et dedistis mihi manducare: sitivi, et dedistis mihi bibere: peregrinus eram, et collegistis me: nudus, et cooperuistis me: infirmus, et visitastis me: in carcere eram, et venistis ad me (Matth. XXV, 34) .

PL 20, 974A

実に彼は言う。「来たれ、私の父に祝福された者たちよ。世の初めから汝らのために備えられた国を受け継げ。私は飢えていて、汝らは私に食べさせ、渇いていて、汝らは私に飲ませ、旅人であって、汝らは私を迎え入れ、裸であって、汝らは私を覆い、病んでいて、汝らは私を訪ね、牢にいて、汝らは私のもとに来た」(マタイ25:34)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.20

20

Quibus verecunde, ac reverenter excusantibus: Domine, quando te vidimus in his necessitatibus, et ministravimus tibi (Ibid., 37) ? respondebit dicens: Amen dico vobis, cum fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis (Ibid., 40) .

PL 20, 974B

彼らが恥じらい、畏れて辞退し、「主よ、いつ我々は、これらの窮乏のうちにある汝を見て、汝に仕えたか」(マタイ25:37)と言うと、彼は答えて言うであろう。「アーメン、私は汝らに言う。この最も小さい者の一人にしたとき、私にしたのである」(マタイ25:40)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.21

21

Nulli itaque absurdum videatur quod illi nos dicantur suscipere quorum causa suscipimur; cum et ipse susceptor noster Dominus Jesus, qui necessitatibus humanis non subjacet, se in illis esurisse, et sitisse, et peregrinum, et nudum, et infirmum, et carceratum fuisse, perhibeat.

PL 20, 974B

だから、我々がそのゆえに迎えられる当の人々が我々を迎えると言われることを、誰も不条理だと思ってはならない。人間の窮乏に服さない我々の迎え手である主イエス自身も、彼らのうちで自分が飢え、渇き、旅人であり、裸であり、病み、牢に入れられていたと述べているからである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.22

22

Facite ergo vobis, ait, amicos de mammona iniquitatis, ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula. Et post pauca: Si in iniquo mammona fideles non fuistis, quod verum est, quis credet vobis?

PL 20, 974B

彼は言う。「それゆえ、汝らのために、不正なマモンから友を作れ。汝らが尽きるとき、彼らが汝らを永遠の幕屋に迎えるためである」。そして少しのちに、「不正なマモンに汝らが忠実でなかったなら、誰が真実なものを汝らに託すだろうか」。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.23

23

Enimvero, dilectissime, quis ei qui terrenas facultates, iniquitatis plerumque materiam suggerentes, dispensare fideliter nesciat, committendas putet esse veras coelestium rerum divitias, quibus fidelis distributor, ac justus, rite, meritoque perfruitur?

PL 20, 974C

実に、最愛の者よ、しばしば不法の材料を差し出す地上の財産を、誠実に管理することを知らない者に、天のものの真の富、すなわち忠実で正しい分配者がふさわしく、正当に享受する富を託すべきだと、誰が考えようか。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.24

24

Nam gloria et divitiae in domo ejus, et justitia ejus manet in saeculum saeculi (Psal. CXI, 3) . Statim denique sermo ille Dominicus ita conjungitur: Et si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis (Luc. XVI, 11) ?

PL 20, 974C

「その家には栄光と富があり、その正義は世々に留まる」(詩篇111:3)。実に直ちに、あの主の言葉は次のように続けられている。「他人のものに汝らが忠実でなかったなら、誰が汝らに汝らのものを与えるだろうか」(ルカ16:11)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.25

25

Profecto enim quidquid in hoc saeculo est, alienum nobis est; qui retributionem futuram sperantes, velut hospites et peregrini in hoc mundo conversari jubemur, ut unusquisque nostrum securus Domino audeat confiteri: Advena ego sum, et peregrinus, sicut omnes patres mei (Psal. XXXVIII, 13) .

PL 20, 975A

確かに、この世にあるものは何であれ、我々にとって他人のものである。将来の報いを望む我々は、この世で客人・旅人として暮らすよう命じられている。それは、我々の一人ひとりが安心して主に告白するためである。「私は寄留者であり、旅人である、私のすべての父祖たちと同じように」(詩篇38:13)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.26

26

Propria vero credentibus, et aeterna possessio est illa coelestis, ubi esse cor, et thesaurum nostrum novimus (Matth. VI) : ubi jam toto affectu mentis, per fidem nos habitare praesumimus; quoniam juxta beati Pauli doctrinam, conversatio nostra in coelis est (Philip. III, 20) .

PL 20, 975A

信じる者に固有で永遠の所有とは、あの天のものである。そこに我々の心も宝もあることを我々は知っている(マタイ6)。我々は今すでに、精神の全き情をもって、信仰によってそこに住んでいると思い切って言う。福なるパウロの教えによれば、我々の生活は天にあるからである(フィリピ3:20)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.27

27

Nostrum est igitur coelorum regnum, si pollicenti Domino, in humilitate cordis, et spiritus mansuetudine serviamus. Beati enim pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum (Matth. V, 3) .

PL 20, 975A

したがって、天の国は我々のものである。心の謙遜と霊の柔和さをもって、約束する主に仕えるならば。「霊において貧しい者たちは幸いである。天の国は彼らのものだからである」(マタイ5:3)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.28

28

Quod utique regnum non potest adipisci omnis qui in alieno hujus saeculi patrimonio temporarie sibi credito, idoneus, ac fidelis dispensator non fuerit; unde alio in loco dicebat Dominus: Quam difficile qui pecunias habent, intrabunt in regnum Dei (Matth. XIX, 23) !

PL 20, 975B

その国を、この世の他人の財産、すなわち一時的に自分に託されたものにおいて、適格で忠実な管理者でなかった者は、誰も得ることができない。それゆえ、別の箇所で主は言った。「金を持つ者が神の国に入るのは、なんと難しいことか」(マタイ19:23)〔引かれた句はマルコ10:23〕。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.29

29

Et in fine lectionis hujus ait: Non potestis Deo, et mammonae servire (Luc. XVI, 13) . Dei enim Christi servos, atque discipulos, imperare oportet pecuniae, non servire; ne, dum cupiditati ejus obedimus, a charitate servitutis ejus, dominante pecunia, separemur.

PL 20, 975B

また、この朗読の終わりに言う。「汝らは神とマモンに仕えることはできない」(ルカ16:13)。神なるキリストの僕また弟子は、金に命じるべきであり、仕えるべきではない。金の欲に従ううちに、金が支配して、彼に〔servitutis ejus の ejus の係りは定かでない。キリストと取った〕仕える愛から引き離されることのないように。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.30

30

Dispergendae sunt ergo pecuniae indigentibus, secundum praeceptum Creatoris omnium Dei; quoniam neque nostrae sunt, neque illas sine iniquitate, ac sui pernicie, avarus quisquam detinet.

PL 20, 975B

だから金は、万物の創造者である神の命令に従い、乏しい者たちに散らされなければならない。金は我々のものではなく、貪欲な者が、不法と自らの滅びなしにそれを手元にとどめることもできないからである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.31

31

Nam juxta sententiam Salvatoris aditum regni coelorum suis retentoribus intercludunt, et facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei (Matth. XIX, 24) : illum nempe divitem, qui sit ob horrorem turpis avaritiae camelo infirmior.

PL 20, 975C

実に、救い主の言葉によれば、金は、それを握りしめる者たちに、天の国への入口を閉ざす。「駱駝が針の穴を通る方が、富める者が神の国に入るよりたやすい」(マタイ19:24)。その富める者とは、まさしく醜い貪欲の恐ろしさのゆえに、駱駝よりも弱い者である。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.32

32

Gravis pecuniarum sarcina est, quae tenacium sui mentes avaritiae pondere ad terram deprimit, nec emergere ad superna, coelumque suspicere, ubi vita nostra est, omnino permittit; cum doceat beatus Apostolus: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens: quae sursum sunt sapite, non quae super terram.

PL 20, 975C

金の重荷は重い。それは、固く握る者たちの精神を貪欲の重みで地に押し下げ、上のものへ浮かび上がることも、我々の命のある天を仰ぐことも、全く許さない。福なる使徒は教える。「汝らがキリストとともによみがえったのなら、上にあるものを求めよ。そこにはキリストが神の右に座している。上にあるものを思え、地上にあるものを思うな」。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.33

33

Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria (Coloss. III, 1 seqq.) .

PL 20, 976A

「汝らは死んだのであり、汝らの命はキリストとともに神のうちに隠されている。汝らの命であるキリストが現れるとき、そのとき汝らも、彼とともに栄光のうちに現れる」(コロサイ3:1以下)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.34

34

Quoniam vero arcta et angusta via est quae ducit ad vitam (Matth. VII, 14) , oneratos divitiarum terrestrium fascibus ingredi per illam non capit.

PL 20, 976A

実に、「命に至る道は狭く細い」のだから(マタイ7:14)、地上の富の束を負った者は、そこを通って進むことができない。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.35

35

Expeditos quaerit ac tenues, omnique continentia castigatos; et (ut ita dixerim) filo gracili similes, qui etiam per foramen illius mysticae acus facile transeant, spiritales effecti.

PL 20, 976A

その道は、身軽で細く、あらゆる自制で戒められた者、いわば(こう言ってよければ)細い糸に似た者を求める。そうした者は、霊的な者となって、あの奥義の意味での針の穴をも、容易に通るのである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.36

36

Haec est ratio, et utilitas parabolae hujus, cui primum, juxta quod jubetur, parendum est: et ita intellectus secretior, si reperiri valeat, inquirendus est; quia non in sermone est regnum Dei, sed in virtute (I Cor. IV, 20) .

PL 20, 976A

これがこのたとえの道理と益であり、まず命じられたとおりにこれに従わねばならない。そのうえで、もしできるなら、より内奥の理解を探求すべきである。神の国は言葉にではなく、力にあるからである(一コリント4:20)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.37

37

Et non auditores tantum, sed factores Legis justificabuntur apud Deum (Rom. II, 13) ; nec potest aliquis liquido comprehendere interiorem scientiam divini eloquii, Apostolo protestante: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam imperscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus!

PL 20, 976B

「律法を聞く者だけでなく、行う者が神のもとで義とされる」(ローマ2:13)。また、神の言葉の内なる知識を、誰も明瞭に把握することはできない。使徒が証言している。「おお、神の知恵と知識の富の深さよ。その裁きはなんと究めがたく、その道はなんと辿りがたいことか」。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.38

38

Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit (Rom. XI, 33, 34) ? Et alio in loco, cum de Adam et Eva, sacramentum divini sermonis nimium grande sentiret, et loqui illud digne non posset, ait: Mysterium hoc grande est: ego autem dico in Christo et in Ecclesia (Ephes. V, 32) .

PL 20, 976B

「実に、誰が主の思いを知ったのか。あるいは誰が彼の助言者であったのか」(ローマ11:33、34)。また別の箇所で、アダムとエバについて、神の言葉の秘義があまりに大きいと感じ、それを相応に語ることができなかったとき、彼は言う。「この奥義は大きい。私はキリストと教会について言う」(エフェソ5:32)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.39

39

Vis autem nosse, quod ad aeternam vitam non per notitiam secretorum, sed per operum bonorum efficientiam, pervenitur? Dominus in Evangelio interroganti cuidam diviti sic respondit: Si vis ad vitam venire, serva mandata (Matth. XIX, 17) .

PL 20, 976B

永遠の生命には、秘められたことの知識によってではなく、善い業の遂行によって至ることを、知りたいか。主は福音書で、ある金持ちが尋ねたとき、こう答えた。「生命に入りたいなら、戒めを守れ」(マタイ19:17)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.40

40

Quae cum ille se omnia custodisse jactaret, extorqueri tamen ab eo ad praesens unum mandatum non potuit, ut misericors esset in pauperes, et thesaurum suum transferret ad coelum; nam statim audito hoc sermone abscessit tristis.

PL 20, 976C

彼はそれらすべてを守ってきたと誇ったが、それでもその時点で、一つの戒め、すなわち貧しい者に慈しみ深くあり、自らの宝を天へ移すことを、彼から引き出すことはできなかった。この言葉を聞くやいなや、悲しんで去ったからである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.41

41

Nec immerito tristis; quia gaudium coelestis thesauri, malo avaritiae possessus possidere non poterat.

PL 20, 976C

悲しんだのも当然である。貪欲という悪に取りつかれて、天の宝の喜びを所有することができなかったからである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.42

42

Profecto radix omnium malorum est amor pecuniae, ut ingemiscit Apostolus: quam quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis (I Tim. VI, 10) .

PL 20, 976C

実に、すべての悪の根は金銭への愛であると、使徒は嘆く。「ある者たちはそれを求めて信仰から迷い出て、多くの苦痛に身を貫いた」(一テモテ6:10)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.43

43

Nam perniciosum fidei errorem patitur, et inserit se doloribus multis, qui amore terrestrium, sicut adolescens iste, discedit a Christo; dum mandatum ejus subterfugit; dum a conspectu Domini, tristis, ac lugens, ad poenas avaris et contemptoribus praeparatas, spontanea caecitate deducitur.

PL 20, 977A

実に、地上のものへの愛によって、あの青年のようにキリストから離れる者は、信仰についての滅びをもたらす迷いを負い、多くの苦痛に身を貫く。彼はその戒めを避け、主の面前から、悲しみ嘆きつつ、貪欲な者や軽んじる者のために備えられた刑罰へと、自ら選んだ盲目によって導かれるからである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.44

44

In sinistra enim parte, infructuositatis merito constitutis dicetur: Discedite a me in ignem aeternum, quem paravit Pater meus diabolo et angelis ejus: quia cum non fecistis misericordiam indigentibus, nec mihi fecistis (Matth. XXV, 41) .

PL 20, 977A

実に、左の側に、実を結ばなかったことの当然の報いとして置かれた者たちには、こう言われるであろう。「私から離れよ、永遠の火へ。私の父が悪魔とその使いたちのために備えた火へ。汝らが困窮する者たちに慈しみを行わなかったとき、私にも行わなかったからである」(マタイ25:41)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.45

45

Venio nunc ad illud quod tantopere a me exegisti, et quid super eo sentiam, qua potero brevitate narrabo; nulli praejudicaturus, qualiter interpretari voluerit, modo ut explanatio ejus traditionem fidei apostolicae non infringat.

PL 20, 977A

私は今、あなたが私にそれほど強く求めた件に来る。それについて私がどう考えるかを、できる限り簡潔に述べよう。誰がどのように解釈しようとしても、その人を予断で退けるつもりはない。ただ、その人の説明が使徒的な信仰の伝承を損なわない限りにおいてである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.46

46

Iniquitatis villicum diabolum puto esse, qui idcirco ob correptionem generis humani saeculo isto dimissus est, ut immanitatem crudelissimi hujus villici fugientes, ad pietatem Dei suppliciter concurramus, cujus misericordia atque virtute contra omnes infestationes ejus defensi esse possimus: quandoquidem et ipse villicus sub potestate constitutus est Domini Dei; illius vere divitis qui, sicut docet Apostolus, dives est in omnes, et super omnes qui invocant eum.

PL 20, 977A

不正な管理人は悪魔だと、私は考える。悪魔は、人類を矯正するためにこの世に放たれている。それは、我々がこの極めて残酷な管理人の凶暴さから逃れて、神の慈しみに嘆願しつつ走り寄り、その慈しみと力によって、悪魔のあらゆる攻撃に対して守られうるためである。管理人自身もまた、主なる神の権威の下に置かれているからである。その神こそ、使徒が教えるように、彼を呼ぶすべての者に対して、またその上に豊かである、真の金持ちである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.47

47

Omnis enim qui invocaverit nomen Domini, salvus erit (Rom. X, 12, 13) . Dissipat autem diabolus facultatem Domini sui, quando in perniciem generis humani grassatur; id est in nostram necem, qui possessio Dei sumus, sicut ipse Dei Filius, Patris sui dicta per Prophetam referendo, testatur: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae (Ps. II, 8) .

PL 20, 977B

「主の名を呼ぶ者は誰でも救われる」(ローマ10:12–13)。悪魔は、その主人の財産を浪費する。人類の滅亡に向かって暴れるとき、すなわち、神の所有である我々を殺そうとするときである。神の子自身が、預言者を通して父の言葉を述べつつ、証言するとおりである。「私に求めよ。私は汝に諸国民を汝の嗣業として、地の果てを汝の所有として与える」(詩篇2:8)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.48

48

Et iterum: Quoniam elegit sibi Dominus Jacob, et Israel in possessionem sibi (Ps. CXXXIV, 4) .

PL 20, 977C

また、「主はヤコブを自らのために選び、イスラエルを自らの所有とした」(詩篇134:4)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.49

49

Videns ergo Deus in tantum daemonis audaciam prorupisse, ut quos correctionis causa tentare solum permissus fuerat, usurpaverit, et necaverit, comminatur illi expulsionem, ut immanitas ejus, metu ultionis interminatae frangatur.

PL 20, 977C

神は、悪霊が、矯正のために試みることだけを許されていた者たちを、横取りして殺すほどに、大胆になったのを見て、彼に追放を警告する。その凶暴さが、予告された報復への恐れ〔interminatae は「果てしない」とも読める。comminatur に合わせて「予告された」と取った〕によって砕かれるようにである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.50

50

At ille nequissimus, hominum mortem quaestum suum computans, aestuat anxius, quod Dominus ei potestatem dominandi ablaturus esset; et quoniam nec operari bonum vult, et petere misericordiam poenitens erubescit, argumentatur, quomodo praevaleat debitores Domini sui (id est peccatorum debitis involutos) non tantum aperto praelio persequi, sed etiam sub praetextu fallacis benevolentiae, blanda fraude decipere, quo magis eum in domos suas falsa benignitate seducti recipiant, cum ipso in perpetuum judicandi.

PL 20, 977C

だが、あの邪悪きわまる者は、人間の死を自らの利益と数え、主が自分から支配する権力を取り去るであろうことに、不安を抱いて煮えたぎる。そして、善を行おうとせず、悔い改めて慈しみを求めることを恥じるので、いかにして主の債務者たち(すなわち罪の負債にからめとられた者たち)を、公然たる戦いで追い詰めるだけでなく、偽りの好意を装って甘い欺きで欺くかを思案する。それは、偽りの親切に惑わされた者たちが、彼を自分たちの家に迎え、彼とともに永遠に裁かれるようにするためである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.51

51

Magnum siquidem suppliciis suis diabolus putat hoc esse remedium, si poenarum socios multos acquirat.

PL 20, 978A

実に悪魔は、刑罰の仲間を多く獲得できれば、それが自らの刑罰への大きな慰めになると考える。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.52

52

Nam callidus hostis, adveniente et comminante Christo turbatus, excogitavit venenato consilio, qualiter hi etiam qui illum persequentem fugiebant, cedentem sequantur.

PL 20, 978A

実に、狡猾な敵は、来て脅すキリストに動揺し、毒を含む策略を編み出した。すなわち、自分が追い立てるのを逃れていた者たちさえも、自分が退くときには従うようにするには、どうすればよいか、を。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.53

53

Festinat enim novis artibus, variisque tentationum generibus supplantare homines, a quorum dominatu in fine saeculi submovendum se penitus esse cognoscit.

PL 20, 978A

実に、世の終わりにはその支配から完全に退けられると知っているので、人間を新たな術とさまざまな誘惑でつまずかせようと急ぐ。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.54

54

Nam post adventum Christi, duplicato contra hominum genus furore succenditur, sciens quia modicum tempus habet, sicut scriptum de illo est (Apoc. XII) .

PL 20, 978A

実に、キリストの到来ののち、人類に対する怒りは倍加して燃えている。残された時が短いと知っているからである。彼について書かれているとおりである(黙示録12)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.55

55

Debita conservorum suorum, quae in potestate Domini sunt, relaxare se falso promittit, dum vanam, vel in fide, vel in opere peccantibus, indulgentiam pollicetur; dum persuadet non imputari ad peccatum ea scelera quae ipsi etiam qui committunt, gravia esse crimina non ignorant.

PL 20, 978A

同じ僕仲間たちが負う負債、すなわち主の権能のうちにある負債を、自分が免除するのだと彼は偽って約束する。信仰においても行いにおいても罪を犯している者たちに空しい赦免を約束し、また、罪を犯す者自身が重い罪過だと承知している悪行を、罪に数えられないのだと説き伏せるときである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.56

56

Nam confitentur sui debiti quantitatem, cum ex integro obnoxios se esse Deo, et pro fide contempta, et pro opere neglecto, negare non possunt. Qui autem reddunt quae Dei sunt, Deo jam debitores non sunt.

PL 20, 978B

実に、彼らは自分の負債の大きさを認めている。信仰を軽んじたことと行いを怠ったことのゆえに、神に対して全面的に負い目を負っていることを、否定できないからである。しかし、神のものを返す者は、もはや神に対する債務者ではない。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.57

57

Nec mireris, si debitorum remissionem taliter mentiatur hominibus quos hac arte subtilius conatur occidere, qui Christo rerum omnium conditori ausus est regna mundi promittere, sua illa esse impudenter asserendo. Haec omnia mea sunt, inquit, et cui volo, do illa.

PL 20, 978B

この術によって一層巧みに殺そうとする人々に、このように負債の免除を偽って告げても、驚くには及ばない。彼は、万物の造り主であるキリストに、世の国々を約束しようとさえし、それらは自分のものだと厚かましく言い張ったのである。「これらはすべて私のものであり、私は望む者にそれらを与える」と彼は言う。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.58

58

Tu itaque si procidens adoraveris me, erunt tua omnia (Matth. IV) . O inenarrabilis Christi patientia, quae idcirco tentatorem loqui permittit, ut suscepto homini artem praeliandi, atque vincendi, in semetipso demonstraret! O effrenis diaboli mendacis audacia!

PL 20, 978B

「それゆえ、汝がひれ伏して私を拝むなら、すべては汝のものとなる」(マタイ4)。ああ、言い尽くせぬキリストの忍耐よ。キリストは、誘惑する者に語ることを許し、それによって、受け取った人間〔suscepto homini。キリストが身に受けた人間を言う〕に、戦う術と勝つ術を自らのうちで示したのである。ああ、偽り者である悪魔の、手綱を離れた厚かましさよ。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.59

59

Deum sentit, et tentat: Dominum novit universae creaturae, cui sua esse mundi regna mentitur; et ei se largiturum possessionem creabilium pollicetur per quem creata esse omnia non ignorat.

PL 20, 978C

悪魔は神だと感づきながら、誘惑する。被造物すべての主だと知りながら、その主に世の国々は自分のものだと偽り、万物がその者によって造られたことを知らぬわけではないその相手に、造られうるものの所有を与えようと約束する。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.60

60

Ab initio enim, sicut scriptum est, homicida fuit diabolus, et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo (Joan. VIII, 44) .

PL 20, 978C

実に、書かれているとおり、悪魔は初めから人殺しであって、真理のうちに立たなかった。真理が彼のうちにないからである(ヨハネ8:44)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.61

61

Sed jam ad ipsas de quibus quaeritur, species veniamus, Triticum, sicut supra tetigimus, fides Christi est, vitae humanae principium. Hic enim est panis vivus, qui de coelo descendit, et vitam dat huic mundo (Joan. VI, 33) .

PL 20, 978C

さて、問われている当の品目に進もう。小麦は、先に触れたように、キリストへの信仰であり、人間の生命の始まりである。実に、これは天から降って来て、この世に生命を与える生きたパンである(ヨハネ6:33)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.62

62

Et iterum dicit ipse: Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet (Joan. XI, 25) . Oleum vero bona sunt opera, quae non habentes illae virgines fatuae (Matth. XXV) , exstinctis animarum suarum lampadibus, in tenebris remanserunt, a thalamo regni coelestis exclusae.

PL 20, 978C

彼自らもまた言う。「私を信じる者は、たとえ死んでも生きる」(ヨハネ11:25)。油は善い行いである。愚かなおとめたちはそれを持たず(マタイ25)、自らの魂の灯火が消えて闇の中に残され、天の国の婚礼の部屋から締め出された。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.63

63

Animas enim nostras non solum virgines esse in fide oportet, atque integras, verum etiam totius boni operis oleum portare secum semper in vasis suis; ne ipsae in nobis fidei lampades defectu operum exstinguantur.

PL 20, 979A

我々の魂は、信仰においておとめであり、傷なくあらねばならないだけでなく、あらゆる善い行いの油を、自分の器に入れて常に携えていなければならない。我々のうちで信仰の灯火が、行いの欠如によって消えることのないためである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.64

64

Nam sicut caro sine anima, ita fides sine operibus mortua est, secundum Jacobi sancti sententiam (Jac. II, 26) . Lumen quippe fidei tunc erit juge atque perpetuum, si affatim bonorum operum pinguedine animetur.

PL 20, 979A

実に、肉が魂なしには死んだものであるように、信仰も行いなしには死んだものである。聖なるヤコブの言葉のとおりである(ヤコブ2:26)。信仰の光は、善い行いの油の豊かさによって十分に生かされるとき、絶えず永続するものとなる。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.65

65

Circumvenit ergo diabolus hominum genus pollicitationibus falsis, ut debitum fidei et operum non cognoscant; donec sententia Domini judicis in inferni carcerem retrudantur, usque ad novissimum quadrantem per supplicia exigendi (Luc. XII, 59) .

PL 20, 979A

こうして悪魔は、偽りの約束によって人類を欺き、人々が信仰と行いの負債を認めないようにする。ついには裁き主である主の判決によって冥界の牢に押し込まれ、最後の一クワドランス〔quadrans。小額の銅貨〕に至るまで刑罰によって取り立てられることになる(ルカ12:59)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.66

66

Quod autem centum vasa olei, id est operis, persuadet in quinquaginta transcribi, et centum coros tritici, id est fidei, cogit in octoginta transferri; occultior ista fraus est, multumque subtilis circumventio inimici: dum retractos ab idololatria homines, variis perniciosorum dogmatum involvit erroribus, summam salutaris fidei minuendo; et ab iniquis actibus remotos, bonisque operibus insistere cupientes, pestifero jactantiae amore supplantat.

PL 20, 979A

悪魔は、油の壺百、すなわち行いを五十に書き換えるよう説き伏せ、小麦百コロス、すなわち信仰を八十に移すよう強いる。これは一層隠れた詐欺であり、敵の極めて巧妙な欺きである。偶像礼拝から引き戻された人々を、有害な教説のさまざまな誤りに巻き込んで、救いの信仰の総量を減らし、また、不正な行いから遠ざかって善い行いに励もうとする人々の足を、誇示への有害な愛によってすくうのである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.67

67

Nam conatur fidem nostram, et opera nostra a centenario numero, perfecto scilicet, et in dextera constituto, ad sinistrae partis dolosa compendia depravare; apostolicam fidem sinistro haereticae persuasionis sensu pervertens, et merita bonorum operum, dexterorumque factorum, ad sinistros mores plerumque deducens.

PL 20, 979B

実に、悪魔は、我々の信仰と行いを、完全な数である百、すなわち右に置かれた数から、左の側のごまかしの縮約へと曲げようとする。使徒的な信仰を、異端の説得の左の〔邪な〕意味によって曲げ、善い行い、右の行いの功績を、しばしば左の習いへと引きずり込む。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.68

68

Quantos enim diabolus a dexterae partis vigore, sinistris monitis, in vitia voluptatum carnalium relaxavit!

PL 20, 979B

悪魔は、右の側の力から、左の勧めによって、肉の快楽の悪徳へと、どれほど多くの者を解き放ったことか。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.69

69

Quantos debita spiritualia religionis operibus persolvere gestientes, mercede coelesti, injecta gloriae humanae cupiditate, privavit; ut dexterae partis praemia promissa non capiant, dum in ipsis bonis operibus non Deo, sed hominibus placere festinant!

PL 20, 979C

宗教の霊的な負債を行いによって払おうと熱心な者たちのうち、どれほど多くの者から、人間の栄誉への欲を吹き込んで、天の報いを奪ったことか。善い行いそのものにおいて、神にではなく人々に気に入られようと急ぐため、彼らは右の側に約束された報いを受け取れない。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.70

70

Unde filius Dei Christus Dominus discipulos suos monens, ut justitiam, et eleemosynas, et jejunia, et precationes suas non studerent coram hominibus celebrare, ne per vitium jactantiae, quod sinistrae parti deputatur, mercedem dexterae partis amitterent; ait: Nesciat sinistra tua, quid faciat dextera tua (Matth. VI) .

PL 20, 979C

それゆえ、神の子、主キリストは、弟子たちに、正義も、施しも、断食も、祈りも、人々の前で見せることに努めないようにと戒めた。左の側に割り当てられる誇りの悪徳によって、右の側の報いを失わないためである。彼は言う。「汝の左の手に、右の手のしていることを知らせるな」(マタイ6)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.71

71

Clare patet ergo, quam venenata prudentia ille iniquitatis villicus, debita religionis officia de dextera parte in sinistram commutet.

PL 20, 980A

したがって明らかである。あの不正な管理人が、宗教の負債の務めを、右の側から左の側へと、いかに毒のある賢さをもって取り替えていることか。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.72

72

Nec illud otiosum est quod major numerus deperit Domino, cui debitores sumus, ex operibus oleo figuratis, quam ex tritico ad vitalis fidei specimen comparato.

PL 20, 980A

また、我々が負債を負う主から失われる数が、油にかたどられた行いのほうが、生命の信仰の見本にたとえられた小麦よりも大きいことは、意味のないことではない。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.73

73

Minor enim turba est quae a fide recta, quam quae ab operibus congruis, diaboli fraude subtrahitur, Salvatore testante: Quid mihi dicitis, Domine, Domine, et non facitis quae dico vobis (Luc. VI, 46) ?

PL 20, 980A

悪魔の詐欺によって、正しい信仰から引き離される群れは、ふさわしい行いから引き離される群れより少ない。救い主が証しして言うとおりである。「なぜ私に『主よ、主よ』と言いながら、私が汝らに言うことを行わないのか」(ルカ6:46)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.74

74

Laudat vero Dominus non bonitatem, non pietatem, non aequitatem, sed astutiam, et callidam prudentiam villici iniquitatis, quod dolum suum subtili nequitia concinnasset. Laudat autem minaciter simul, et prudenter.

PL 20, 980A

実に、主がほめるのは、善良さでも、敬虔でも、公平でもなく、不正な管理人の抜け目なさと狡猾な賢さである。自分の欺きを、巧みな邪悪さをもって仕組んだからである。主のほめ方は、威嚇であると同時に、賢くもある。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.75

75

Minaciter quidem, dum ipso iniquitatis vocabulo pessimam diaboli prudentiam damnat: prudenter autem, dum contra argumentorum ejus consilia discipulos audientes informat, ut omni cautela, atque prudentia, tam callido, tam nequiter prudenti inimico repugnent.

PL 20, 980B

威嚇であるのは、「不正」という呼び名そのものによって、悪魔の最悪の賢さを断罪するからであり、賢くもあるのは、その策略に対して、聞く弟子たちを教え導き、あらゆる用心と賢さをもって、これほど狡猾で邪悪に賢い敵に立ち向かわせるからである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.76

76

Ipse enim serpens erat in paradiso prudentior omnibus bestiis (Gen. III) , qui protoplastos homines venenato morsu seductionis occidit. Cujus serpentis tortuosa ingenia beatus Apostolus deprehendens, ait: Non enim astutias ejus ignoramus (II Cor. II, 11) .

PL 20, 980B

実に、楽園で蛇は、どの獣よりも賢かった(創世記3)。それは最初に造られた人間たちを、誘惑の毒の牙で殺した。この蛇の曲がりくねった巧みさを見抜いて、福なる使徒は言う。「我々は彼の策略を知らないわけではない」(二コリント2:11)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.77

77

Unde et Salvator: Estote, inquit, prudentes sicut serpentes, et simplices ut columbae (Matth. X) : quod aliis verbis apostolus Paulus edisserit, cum dicit: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis (I Cor. XIV, 20) .

PL 20, 980B

それゆえ救い主も言う。「蛇のように賢く、ハトのように素直であれ」(マタイ10)。使徒パウロはこれを別の言葉で説き明かして言う。「悪意に関しては幼子であれ、思いにおいては完全な者であれ」(一コリント14:20)。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.78

78

Prudentes nos esse Christus praecepit, non venenatos: sapientes, non noxios: sed qui veterem peccati tunicam, ut coluber, deponentes, in novum hominem reformemur; caput nostrum quod est Christus, omni diligentia conservantes, et pro eo membra omnia persecutoribus laceranda tradentes, ut fides Dei, quae caput salutis ac vitae nostrae est, sana et invulnerata permaneat.

PL 20, 980C

キリストが我々に命じたのは、賢くあることであって、毒を持つことではなく、知恵ある者であることであって、害をなす者であることではない。蛇のように、罪の古い衣を脱ぎ捨て、新しい人へと造り直される者であれ〔sed qui… reformemur の主文が欠けている。「…者であれ」と補って解した〕、ということである。我々の頭であるキリストを、あらゆる熱意をもって守り、そのためには、あらゆる肢体を迫害者たちに引き裂かれるにまかせる。それは、我々の救いと生命の頭である神への信仰〔fides Dei〕が、健全で傷を受けぬまま保たれるためである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.79

79

Quapropter, dilectissime, imitemur prudentiam villici hujus, non perfidiam: aemulemur astutiam ejus, non sectemur nequitiam.

PL 20, 981A

それゆえ、最愛の者よ、この管理人の背信ではなく、賢さを見習おう。その邪悪を追うのでなく、抜け目なさに倣おう。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.80

80

Quantum ille in opere iniquitatis suae nocendi peritus est, tantum nos studiis salutaribus eruditi, et omni prudentia instructi, atque armati esse debemus: Induentes nos ipsos loricam fidei, et galeam salutis (I Thess. V) , et gladium spiritus (Sap. V) , et scutum inexpugnabile aequitatis, in quo possimus, ut hortatur Apostolus, omnia jacula nequissimi ardentia exstinguere (Ephes. VI) ; ne nos incautos suggestionum suarum spiculis ubicumque configat, ne inermes opprimat, ne interficiat dormientes; ne et vigilantes, et armatos, si usum belligerandi nesciamus, interimat.

PL 20, 981A

彼が不法な業において害をなすことに長けているだけ、我々は救いに至る熱意によって教えられ、あらゆる賢さを身につけ、武装していなければならない。我々自身が、信仰の胸当てと救いの兜(一テサロニケ5)、霊の剣(知恵の書5)〔「霊の剣」はエフェソ6:17の句。知恵の書5:20に当たるのは続く「公平という攻略できない盾」〕、そして公平という攻略できない盾を身に着けるのである。その盾によって、使徒が勧めるとおり、あの邪悪な者の燃える矢をすべて消すことができる(エフェソ6)。それは、我々が不用意なところで彼の誘惑の矢に刺し貫かれることのないように、武器を持たぬまま押さえつけられることのないように、眠っているところを殺されることのないように、また、目覚めて武装していても、戦う術を知らなければ滅ぼされることのないようにである。

Tractatus vel Sermones qui exstant 18.0.81

81

Prudentiores enim reperiuntur interdum spiritus immundi, quos filios saeculi, id est tenebrarum filios, Dominus nuncupat, quam filii lucis, quos Deus, qui lux est, in adoptionem filiorum vocare dignatur per lavacri coelestis sacramenta renatos. Vale, in Christo charissime fili.

PL 20, 981B

実に、汚れた霊たちは、時として、光の子らよりも賢いことがある。主は汚れた霊たちを世の子ら、すなわち闇の子らと呼ぶ。光の子らとは、天の洗いの秘跡によって新たに生まれた者として、光である神が子とする養子縁組へと呼ぶことをよしとする者たちである。健やかであれ、キリストにあるいとも愛する子よ。