ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres

Liber I, Caput II 第I巻 第II章

Ambrose of Milan · De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres · PL 16, 189C · 15 sectiones

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.1

1

Docet libri sui auspicato proferri exordium, cum natalis dies esset virginis, beatae Agnetis videlicet: quam a nomine, a pudore, a martyrio elegantissime commendat: sed potissimum ab aetate; quippe quae annos duodecim nata, terrores, promissa, cruciatus, mortem denique ipsam virili prorsus constantia devicerit.

PL 16, 189C

アンブロシウスは、この書の始まりが吉兆のもとに語り出されたと教える。その日は、おとめ〔本巻(PL 16)では奉献されたおとめも「おとめ」と訳す。既刊の巻では「処女」〕、すなわち福者アグネスの誕生の日〔殉教者が天に生まれる日、すなわち殉教の日〕だったからである。彼は彼女を、名によって、恥じらいによって、殉教によって、きわめて優雅に讃え、とりわけその年齢によって讃える。というのも、生まれて十二歳の彼女は、脅し、約束、責め苦、実に死そのものをも、まったく男のような不屈さで打ち負かしたからである。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.2

2

5. Et bene procedit, ut quoniam hodie natalis est virginis, de virginibus sit loquendum, et a praedicatione liber sumat exordium. Natalis est virginis, integritatem sequamur. Natalis est martyris, hostias immolemus.

PL 16, 189C

5. そして、今日はおとめの誕生の日であるから、おとめたちについて語り、この書が讃美から始まるのは、まことに好都合である。おとめの誕生の日である、無傷さに従おう。殉教者の誕生の日である、犠牲を屠ろう。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.3

3

Natalis est sanctae Agnes, mirentur viri, non desperent parvuli; stupeant nuptae, imitentur innuptae. Sed quid dignum de ea loqui possumus, cujus ne nomen quidem vacuum luce laudis fuit?

PL 16, 189C

聖なるアグネスの誕生の日である。男たちは驚くがよい。幼い者たちは望みを捨てるな。嫁いだ女たちは呆然とするがよい。嫁がない女たちは倣え。だが、名さえも讃えの光を欠かなかった彼女について、ふさわしいことを我々は何と語りえようか。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.4

4

Devotio supra aetatem, virtus supra naturam; ut mihi videatur non hominis habuisse nomen, sed oraculum martyris, quo indicavit quid esset futura. 6. Habeo tamen unde mihi subsidium comparetur. Nomen virginis titulus est pudoris.

PL 16, 190A

献身は年齢を超え、徳は本性を超えていた。私には、その名が人の名ではなく、彼女が何になるかを告げた殉教者の託宣であったと思われる。6. だが、私には助けを得られる源がある。このおとめの名は、恥じらいの称号である〔アグネスの名を、ギリシア語で「清い」を言う語(ハグネー)に掛ける〕。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.5

5

Appellabo martyrem, praedicabo virginem. Satis prolixa laudatio est, quae non quaeritur, sed tenetur. Facessant igitur ingenia, eloquentia conticescat, vox una praeconium est. Hanc senes, hanc juvenes, hanc pueri canant.

PL 16, 190A

私は彼女を殉教者と呼び、おとめと宣べよう。求められるのでなく、すでに手元にある讃辞は、十分に豊かである。それゆえ才知は退け、雄弁は黙せ。ひとつの声がそのまま讃えの布告である。老人たちも、若者たちも、少年たちも、彼女を歌え。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.6

6

Nemo est laudabilior, quam qui ab hominibus laudari potest. Quot homines, tot praecones, qui martyrem praedicant, dum loquuntur. 7. Haec duodecim annorum martyrium fecisse traditur.

PL 16, 190A

人々から讃えられうる者ほど、讃えるに値する者はいない。人の数だけ布告者がいて、語りながら殉教者を宣べ伝えている。7. 彼女は十二歳で殉教を果たしたと伝えられる。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.7

7

Quo detestabilior crudelitas, quae nec minusculae pepercit aetati: immo magna vis fidei, quae etiam ab illa testimonium invenit aetate. Fuitne in illo corpusculo vulneri locus? Et quae non habuit quo ferrum reciperet, habuit quo ferrum vinceret.

PL 16, 190B

それだけいっそう憎むべきは、これほど幼い齢も容赦しなかった残酷さである。いや、むしろ大きいのは、その齢からさえ証しを見出した信仰の力である。あの小さな体に傷の入る余地があったろうか。剣を受ける場所を持たなかった者が、剣に打ち勝つ力は持っていた。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.8

8

At istius aetatis puellae torvos etiam vultus parentum ferre non possunt, et acu districta solent puncta flere, quasi vulnera.

PL 16, 190B

だが、この齢の少女たちは、親の険しい顔つきにさえ耐えられず、針で刺されれば、傷を負ったかのように、刺された跡を泣くのがつねである。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.9

9

Haec inter cruentas carnificum impavida manus, haec stridentium gravibus immobilis tractibus catenarum, nunc furentis mucroni militis totum offerre corpus, mori adhuc nescia, sed parata: vel si ad aras invita raperetur, tendere Christo inter ignes manus, atque in ipsis sacrilegis focis tropaeum Domini signare victoris: nunc ferratis colla manusque ambas inserere nexibus: sed nullus tam tenuia membra poterat nexus includere.

PL 16, 190B

この少女は、血にまみれた死刑執行人たちの手のただ中でも恐れず、軋む鎖の重い引きにも微動だにしなかった。あるときは、荒れ狂う兵士の剣先に全身を差し出した。まだ死ぬことを知らなかったが、覚悟はできていた。あるいは、祭壇へ無理やり引きずられたときには、火の中でキリストへ手を伸ばし、瀆聖の炉そのものの上に、勝利者である主の戦勝記念碑をしるした。あるときは、鉄の枷に首と両手を入れようとした。だが、これほど細い手足を締め込める枷は、一つもなかった。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.10

10

8. Novum martyrii genus? Nondum idonea poenae, et jam matura victoriae: certare difficilis, facilis coronari: magisterium virtutis implevit, quae praejudicium vehebat aetatis.

PL 16, 190C

8. 新しい殉教の形か。刑罰に耐えるにはまだ早いのに、すでに勝利には熟していた。戦うには難しく、冠を受けるには易しい。年齢による先入の判断を負いながら、徳の教えを成し遂げた。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.11

11

Non sic ad thalamum nupta properaret, ut ad supplicii locum laeta successu, gradu festina virgo processit, non intorto crine caput compta, sed Christo: non flosculis redimita, sed moribus. Flere omnes, ipsa sine fletu.

PL 16, 190C

嫁が婚礼の寝室へ急ぐにしても、成り行きを喜び足早に刑場へ進んだこのおとめほどには急がないであろう。髪を編んで頭を飾るのでなく、キリストで飾り、小さな花で冠をつけるのでなく、徳行で冠をつけて。皆が泣いたが、彼女自身は涙を流さなかった。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.12

12

Mirari plerique quod tam facile vitae suae prodiga, quam nondum hauserat, jam quasi perfuncta donaret. Stupere universi, quod jam divinitatis testis existeret, quae adhuc, arbitra sui per aetatem esse non posset.

PL 16, 190C

多くの者は、まだ味わってもいない命を、まるで生き終えた者のように、これほど惜しみなく与えることに驚いた。皆は、年齢のゆえにまだ自分自身を決める者となりえない彼女が、すでに神性の証人として立つことに呆然とした。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.13

13

Effecit denique ut ei de Deo crederetur, cui de homine adhuc non crederetur. Quia quod ultra naturam est, de auctore naturae est. 9. Quanto terrore egit carnifex ut timeretur, quantis blanditiis ut suaderet! quantorum vota ut sibi ad nuptias perveniret!

PL 16, 191A

実に彼女は、人についてはまだ信じられていない者が、神については信じられるようにした。本性を超えるものは、本性の創造者から来るからである。9. 処刑人は、恐れさせようとどれほどの脅しで迫り、説き伏せようとどれほどの甘言を用いたことか。どれほど多くの者の願いが、彼女が自分との婚姻に至るようにと向けられたことか!

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.14

14

At illa: Et haec Sponsi injuria est exspectare placiturum. Qui me sibi prior elegit, accipiet. Quid, percussor, moraris? Pereat corpus quod amari potest oculis quibus nolo. Stetit, oravit, cervicem inflexit.

PL 16, 191A

だが彼女は言った。「これもまた花婿への侮辱である、気に入るであろう者を待つことは。先に私を自分のものに選んだ花婿が、私を受け入れる。処刑人よ、何をためらうのか。私の望まない目に愛されうる体は、滅びよ。」彼女は立ち、祈り、首を傾けた。

De virginibus ad Marcellinam sororem libri tres 1.2.15

15

Cerneres trepidare carnificem, quasi ipse addictus fuisset: tremere percussoris dextram, pallere ora alieno timentis periculo, cum puella non timeret suo. Habetis igitur in una hostia duplex martyrium, pudoris et religionis. Et virgo permansit, et martyrium obtinuit.

PL 16, 191A

処刑人が震えるのが見えたであろう。まるで彼自身が罪に定められたかのように。処刑人の右手は震え、顔は他人の危険を恐れて青ざめた。当の少女は自分の危険を恐れなかったのに。こうして諸君は、一つの犠牲のうちに、恥じらいと信仰との二重の殉教を持つ。彼女はおとめのままとどまり、殉教をも得たのである。