Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 13.0.1
Vincentio et Flavito viris clarissimis consulibus, idibus Septembris Carthagine in secretario Basilicae Restitutae, cum in concilio congregati in Ecclesia Carthaginensi consedissemus ex Africanis omnibus provinciis episcopi; id est, Aurelius ejusdem sedis episcopus cum collegis suis, quos eorum subscriptio manifestat: recitatis epistolis beatissimi fratris et consacerdotis nostri Anastasii Ecclesiae Romanae episcopi, quibus nos paternae et fraternae charitatis sollicitudine ac sinceritate adhortatus est, ut de haereticorum et schismaticorum Donatistarum insidiis et improbitatibus, quibus Africanam Ecclesiam catholicam graviter vexant, nullo modo dissimulemus: gratias agimus Domino nostro, quod illi optimo ac sancto antistiti suo, tam piam curam pro membris Christi, quamvis in diversitate terrarum, sed in una compage corporis constitutis inspirare dignatus est.
PL 11, 1197C貴人にして執政官であるウィンケンティウスとフラウィッタ〔底本の綴りは Flavito(奪格)。フラウィッタ(Fravitta)の綴りが崩れたものと取った〕の年、九月のイドゥスの日、カルタゴのレスティトゥタ聖堂〔Restituta は「回復された」の意〕の集会室において、アフリカのすべての属州から来た我々司教が、カルタゴの教会に会議として集まり着座したとき、すなわち同じ座の司教アウレリウスが、その署名が明らかにしている同僚たちとともにいたとき、いと祝福された我々の兄弟にして同僚の司教であるローマ教会の司教アナスタシウスの書簡が朗読された。彼はその書簡で、父としての、また兄弟としての愛の配慮と誠実さをもって我々を励まし、異端者であり分派の者であるドナトゥス派の策略と悪行について、決して黙過しないようにと言ってきた。彼らはこれによってアフリカの公同の教会をひどく苦しめている。我々は我々の主に感謝する。主は、あの最善にして聖なる自らの司教に、キリストの肢体への、かくも敬虔な配慮を吹き込んだのである。その肢体は、地はさまざまに隔たっていても、体の一つの結合のうちに置かれているのだから。
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 13.0.2
Deinde pertractatis et consideratis omnibus, quae utilitati Ecclesiae convenire videbantur, annuente atque admonente Spiritu Dei, eligimus cum memoratis hominibus, quamvis de Dominici corporis unitate inquieta dissensione praecisis, leniter et pacifice agere (Conc.
PL 11, 1198A次いで、教会の益にかなうと見えたすべてのことを検討し、考え抜いたうえで、神の霊が同意し、また促したので、我々は、主の体の一致から落ち着かぬ不和によって切り離された前述の者たちであっても、彼らとは穏やかに、平和裡に事を進めることを選んだ(会議〔引照は次の節に続く〕)。
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 13.0.3
Afric. can. 33; Cod. Can. Eccl. Afr. can. 66) : ut quantum in nobis est, omnibus qui eorum communione et societate irretiti sunt, per universas provincias Africanas penitus innotescat, quam miserabili errore devincti sunt: ne forte, sicut dicit Apostolus (II Tim. II) , nobis in mansuetudine corripientibus diversa sentientes, det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso ad ipsius voluntatem.
PL 11, 1198A(〔承前〕アフリカ、規定33。アフリカ教会法規集、規定66)。それは、我々の及ぶかぎり、彼らとの交わりと結びつきに絡め取られているすべての者に、アフリカのすべての属州にわたって、自分たちがどれほど哀れな誤りに縛られているかが、深く知れ渡るようにするためである。使徒が言うとおり(二テモテ2)、我々が異なる考えの者たちを柔和をもって戒めるなら、神が彼らに、真理を知るための悔悛を与え、悪魔の罠から、その悪魔によって、その意志のままに捕らえられていた者たちが、正気に返ることもあるかもしれないからである。
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 13.0.4
Itaque placuit, ut ex concilio nostro litterae darentur ad judices Africanos, a quibus hoc peti congruum videretur, ut in hoc adjuvent communem matrem Ecclesiam catholicam, in quo Episcopalis auctoritas communiri (al. contemni) in civitatibus potest; id est, ut judiciaria potestate atque diligentia ex fide Christiana, quid gestum sit in omnibus locis, in quibus Maximianistae basilicas obtinuerunt, qui ab eis schisma fecerunt, inquirant: et gestis publicis propter firmam notitiam omnibus necessariam, faciant inhaerere (Conc. Afr. can. 34; Cod. Can. Eccl. Afr. can.
PL 11, 1198Aそこで、我々の会議から、このことを求めるのが適切と思われるアフリカの裁判官たちに書簡を送ることを定めた。すなわち、司教の権威が諸都市で強められうる(別本では「軽んじられうる」)この点で、彼らが共通の母である公同の教会を助けること、言いかえれば、裁判官としての権能と注意をもって、キリスト教の信仰に基づき、彼らから分派したマクシミアヌス派が聖堂を手に入れたすべての場所で何が行われたかを調べ、すべての者に必要な確かな周知のために、それを公の記録に載せさせることである(アフリカ会議、規定34。アフリカ教会法規集、規定〔引照は次の節に続く〕)。
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 13.0.5
67) . Deinde placuit ut litterae mittantur ad fratres et coepiscopos nostros, et maxime ad sedem apostolicam (Conc. Afr. can.. Cod. Can. Eccl. Afr. can. 68), in qua praesidet memoratus venerabilis frater et collega noster Anastasius, quo noverit habere Africam magnam necessitatem, propter Ecclesiae pacem et utilitatem, ut ex ipsis Donatistis quicumque clerici correcto consilio ad catholicam unitatem transire voluerint, secundum uniuscujusque episcopi catholici voluntatem atque consilium, qui in eodem loco gubernat Ecclesiam, si hoc paci Christianae prodesse visum fuerit, in suis honoribus suscipiantur; sicut (V. August.
PL 11, 1198B(〔承前〕67)。次に、我々の兄弟であり同じ司教である者たちに、とりわけ使徒の座に、書簡を送ることを定めた(アフリカ会議、規定35〔翻刻は番号を欠くが、ミーニュは can. 35 と刷る〕。アフリカ教会法規集、規定68)。そこには前述の尊敬すべき我々の兄弟にして同僚のアナスタシウスが座している。アフリカが、教会の平和と益のために大きな必要を抱えていることを、彼が知るためである。その必要とは、ドナトゥス派自身のうち、心を改めて公同の一致へ移ることを望む聖職者は誰でも、その地で教会を治めている各公同司教の意志と判断に従い、もしそれがキリスト教の平和に益すると見えるなら、その位階のままで受け入れられる、ということである。ちょうど(アウグスティヌスを見よ〔引照は次の節に続く〕)
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 13.0.6
Epist. 43, n. 16, et Epist. 185, n. 44 et 47) prioribus ejusdem divisionis temporibus factum esse manifestum est: quod multarum et pene omnium Africanarum Ecclesiarum, in quibus talis error exortus est, exempla testantur.
PL 11, 1198C(〔承前〕『書簡』43、16項、および『書簡』185、44項と47項)、この同じ分裂の以前の時期にもそうなされたことが明らかであるように。そのことは、そうした誤りが生じた、多くの、ほとんどすべてのアフリカの諸教会の例が証言している。
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 13.0.7
Non ut concilium (V. eamdem Epist. 185, n. 45) quod in transmarinis partibus de hac re factum est dissolvatur: sed ut illud maneat circa eos qui sic transire ad catholicam volunt, ut nulla per eos unitatis compensatio (al. concisio) procuretur.
PL 11, 1198C(同じ『書簡』185、45項を見よ)海外の地でこの件についてなされた会議〔の決定〕を解消するためではない。そうではなく、公同の教会へ移ろうとする者が、その者たちを通じて一致のための益(別本では「分断」)が何ももたらされないような仕方で移る場合には、その決定が彼らについて保たれるためである〔compensatio は、その者たちを位階のまま受け入れることで一致に益がもたらされることを言うと取った。次の節がその場合を定める〕。
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 13.0.8
Per quos autem vel omnimodo perfici, vel adjuvari manifestis fraternarum animarum lucris catholica unitas in locis in quibus degunt, visa fuerit; non eis obsit quod contra honores eorum (quamvis salus nulli interclusa sit) in transmarino concilio statutum est, id est, ut ordinati in parte Donati, si ad catholicam correcti transire voluerint, non suscipiantur in honoribus suis secundum transmarinum concilium, sed exceptis his per quos catholicae unitati consulitur.
PL 11, 1198Dしかし、彼らを通じて、彼らが住む地で公同の一致が、あらゆる仕方で成し遂げられるか、あるいは兄弟たちの魂の明らかな獲得によって助けられると見られた者たちについては、海外の会議で彼らの位階に反して定められたことが、彼らの妨げとならないようにする(救いは誰にも閉ざされていないのだが)。その定めとは、すなわち、ドナトゥス派において叙階された者は、心を改めて公同の教会へ移ることを望んでも、海外の会議によれば、その位階のままでは受け入れられない、ただし公同の一致に配慮をもたらす者たちは除く、ということである。
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 13.0.9
Deinde placuit, ut his peractis (Conc. Afr. can.; Cod. Can. Eccl. Afr. can.), legati etiam praedicandae pacis atque unitatis, sine qua salus Christiana non potest obtineri, e numero nostro ad ipsorum Donatistarum, sive quos habent episcopos, sive ad plebes mittantur, per quos omnibus in notitiam perferatur, quam nihil habeant, quod adversus Ecclesiam catholicam juste possint dicere: maxime ut manifestum fiat omnibus per gesta etiam municipalia, propter documentorum firmitatem, quid ipsi de Maximianistis schismaticis suis egerint.
PL 11, 1198D次に、これらが済んだのち(アフリカ会議、規定〔番号を欠く〕。アフリカ教会法規集、規定〔番号を欠く〕)、平和と一致――これなしにはキリスト教の救いは得られえない――を宣べ伝える使節も、我々の仲間の中から、ドナトゥス派自身のもとへ、彼らの持つ司教たちのもとへも、民衆のもとへも、送ることを定めた。この使節を通じて、公同の教会に対して正当に言えることを彼らが何一つ持っていないことが、すべての者に知れ渡るようにするためである。とりわけ、彼ら自身が自分たちの分派の者たちであるマクシミアヌス派に対して何をしたかが、証書の確かさのために、都市の記録によってもすべての者に明らかになるようにするためである。
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 13.0.10
Ubi eis divinitus demonstratur, si adtendere velint, tam inique tunc illos ab Ecclesiae unitate praecisos, quam inique nunc clamant a se Maximianistas schisma fecisse: ex quorum tamen numero quos jam plenarii concilii (Bagaiensis) sui auctoritate damnaverant, in suis honoribus denuo receperunt, baptismum quem damnati et exclusi dederant, acceptaverunt: ut videant, quam stulto corde resistant paci Ecclesiae toto orbe diffusae, cum ista faciant pro parte Donati; neque se istorum, quos ita receperunt, communione propter intuitum pacis contaminari dicant, et nos contendant ( al. condemnent, vel contemnant) , id est, Ecclesiam catholicam etiam in extremis terrarum partibus constitutam, per eorum communionem inquinatam, quos tunc accusantes convincere nequiverunt.
PL 11, 1199Aそこで、彼らがもし心を向けようとするなら、神の導きによって、次のことが彼らに示される。すなわち、彼らがあのとき教会の一致から切り離されたことは、今、マクシミアヌス派が自分たちから分派したと彼らが叫んでいることと同じほど不当である、ということである。しかも彼らは、そのマクシミアヌス派のうち、自分たちの全体会議(バガイの)の権威ですでに断罪していた者たちを、その位階のまま再び受け入れ、断罪され除かれた者たちが授けた洗礼を受け入れた。それは、全世界に広がる教会の平和に、いかに愚かな心で自分たちが逆らっているかを、彼らが悟るためである。彼らはドナトゥス派のためにはこうしたことを行い、平和を考えてこのように受け入れた者たちとの交わりによって自分たちが汚されるとは言わないのに、我々を、すなわち地の果てにまで置かれた公同の教会を、あのとき告発しながら論証しえなかった者たちとの交わりによって汚されていると主張する(別本では「断罪する」あるいは「軽んじる」)のだから。