Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 12.0.1
Post consulatum Flavii Stilichonis viri clarissimi XIV (vel XVI) kal. Julias, Carthagine in secretario Basilicae Restitutae, cum Aurelius episcopus una cum episcopis suis consedisset, adstantibus diaconibus, Aurelius episcopus dixit: « Ecclesiarum Dei per Africam constitutarum necessitates mecum optime novit charitas vestra, sanctissimi fratres.
PL 11, 1195A貴人フラウィウス・スティリコの執政官の年ののち、7月朔日の前の第14日(別本では第16日)、カルタゴで、レスティトゥタ聖堂の集会室に、司教アウレリウスが自分の司教たちとともに着座し、助祭たちが立ち会うなかで、司教アウレリウスは言った。「アフリカ全土に置かれた神の諸教会の窮状を、いと聖なる兄弟たちよ、諸君の愛は私とともに最もよく知っている。」
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 12.0.2
Et quoniam praestitit Dominus, ut ex aliqua parte sancti coetus vestri esset congregata sententia, videtur mihi, ut has easdem necessitates, quas pro sollicitudine nostra indagare potuimus, in medium proferamus: quas cum approbaverit vestra sinceritas, sit consequens, eligendum esse unum e nostro numero consacerdotem, qui auxiliante Domino, orationibus vestris, et has ipsas necessitates suscipere possit et gnaviter peragendas implere, perrecturus ad transmarinas Italiae partes, ut tam sanctis fratribus et consacerdotibus nostris, venerabili sancto fratri Anastasio sedis apostolicae episcopo, quam etiam sancto fratri Venerio sacerdoti Mediolanensis Ecclesiae, necessitatem ipsam ac dolorem atque inopiam nostram valeat intimare (ex his enim sedibus hoc fuerat prohibitum); quo noverint communi periculo providendum: maxime quia tanta indigentia Clericorum est, multaeque Ecclesiae ita desertae sunt, ut ne unum quidem diaconum vel illiteratum habere reperiantur.
PL 11, 1195A「そして主が、諸君の聖なる集いの一部からでも意見が集められるようにはからったのであるから、我々の配慮によって探り出せたこの窮状そのものを、公に持ち出すのがよいと私には思われる。諸君の誠実がこれを是認したならば、次に、我々の数のうちから一人の同僚司教を選ぶべきである。その者は、主の助けと諸君の祈りによって、この窮状そのものを引き受け、勤勉に果たすことができ、イタリアの海の向こうの地方へ赴いて、我々のいと聖なる兄弟にして同僚司教である、使徒座の司教、尊敬すべき聖なる兄弟アナスタシウスに、また、ミラノ教会の司教、聖なる兄弟ウェネリウスに、その窮状と苦しみと我々の乏しさを知らせることができよう(これらの座からは、このことは禁じられていたのである〔hoc の指すものは定かでない〕)。これによって彼らは、共通の危険に備えねばならぬことを知るであろう。とりわけ、聖職者の不足がこれほどであり、多くの教会がこれほど見捨てられていて、読み書きのできない助祭の一人すら置いていないと見られるほどだからである。」
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 12.0.3
Nam de caeteris superioribus gradibus et officiis tacendum arbitror: quia, ut dixi, si ministerium diaconi facile non invenitur, multo magis superiorum honorum inveniri non posse certissimum est.
PL 11, 1196A「ほかのより上の位階や務めについては、黙しておくべきと思う。先に述べたように、助祭の務めすら容易に見つからないのなら、より上の位階はなおさら見つかりえないことは、まったく確かだからである。」
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 12.0.4
Et quotidianos planctus diversarum pene emortuarum plebium jam non sustinemus: quibus nisi fuerit aliquando subventum, gravis nobis et inexcusabilis innumerabilium animarum pereuntium causa apud Deum mansura est. « Unde quoniam superiori concilio (Conc.
PL 11, 1196A「また、ほとんど死に絶えかけたさまざまな信徒団の日々の嘆きを、我々はもはや耐えられない。これらがいつか救われなければ、滅びゆく数知れぬ魂について、重く、弁解のきかない責めが、神のもとで我々に残るであろう。それゆえ、前の会議(アフリカ会議〔引照は次節にまたがる〕)において」
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 12.0.5
Afric. can. 24 Cod. can. Eccles. Afr. can. 57) statutum esse mecum recognoscit unanimitas vestra, ut hi qui apud Donatistas parvuli baptizati sunt, nondum scire valentes erroris eorum interitum, et postea quam ad aetatem rationis capacem pervenerunt, agnita veritate falsitatem eorum abhorrentes ad Ecclesiam Dei catholicam per universum mundum diffusam, ordine antiquo per manus impositionem recepti sunt, debere talibus suscipiendum munus clericatus non impedire nomen erroris, cum veram Ecclesiam illorum putaverint ad fidem accedendo, et ibi Christo crediderint, et Trinitatis sacramenta perceperint; quae omnia vera, et sancta, atque divina esse certissimum est, et in his omnem animae spem constitutam.
PL 11, 1196B「(〔承前〕アフリカ、規定24。アフリカ教会法規集、規定57)次のことが定められたと、諸君の一致も私とともに認めている。すなわち、ドナトゥス派のもとで幼児のときに洗礼を受け、まだ彼らの誤りの破滅を知る力がなく、のちに理性を持てる年齢に達し、真理を知って彼らの偽りを忌み嫌い、古来の秩序に従い按手によって、全世界に広がる神の公同の教会に受け入れられた者たちが、聖職の務めを引き受けるのを、誤りの名が妨げてはならない、と。彼らは、信仰に近づくにあたって彼らの教会を真の教会だと思い込み、そこでキリストを信じ、三位一体の秘跡を受けたからである。これらはみな真実で、聖なる、神的なものであり、魂のあらゆる望みはそれらに置かれていることは、まったく確かである。」
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 12.0.6
Quamquam et haereticorum praesumpta audacia veritatis nomine palliata, haec tradere audeat, quae quoniam simplicia sunt, ut praemonet beatus apostolus dicendo, unus Deus, una fides, unum baptisma, et iterari non liceat, quod semel dari oportet, anathematizato nomine erroris recipiantur per manus impositionem in unam Ecclesiam, columbam, ut dictum est, et unam matrem omnium Christianorum, ubi omnia illa sacramenta salubriter, et aeterna, et vitaliter accipiuntur: quae perseverantibus in haeresi magnam damnationis poenam conquirunt, ut quod eis in veritate ad aeternam vitam consequendam esset luminosius, hoc in errore sit tenebrosius atque damnosius.
PL 11, 1197A「もっとも、異端者たちの、真理の名で覆い隠した思い上がった大胆さが、これらのことを授けようとするとしても、これらは単純であり──祝福された使徒があらかじめ戒めて「一つの神、一つの信仰、一つの洗礼」と言うとおり──、一度与えられるべきものを繰り返すことは許されないのであるから、〔その者たちは〕誤りの名を呪ったうえで、按手によって唯一の教会に受け入れられるべきである〔本文が崩れているらしく、quae … recipiantur の主語を、洗礼を受けた者たちと解した〕。その教会は、言われているとおり鳩であり、すべてのキリスト教徒の唯一の母であって、そこでこれらすべての秘跡が、救いをもたらすものとして、永遠のものとして、生命あるものとして受けられる。それらは、異端にとどまる者たちには、大いなる断罪の罰をもたらす。真理にあっては永遠の生命を得るためにいっそう光に満ちたものであるはずのものが、誤りにあってはいっそう暗く、いっそう破滅的なものとなるのである。」
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 12.0.7
Quod fugientes nonnulli, et matris Ecclesiae ubera cognoscentes, qui illa omnia sancta mysteria amore veritatis crediderunt, atque perceperunt, quibus Sacramentorum rebus cum vitae bonae probitas accesserit, sine dubio ad officium clericatus tales esse applicandos, et maxime in tanta rerum necessitate, nullus est qui non concedat.
PL 11, 1197B「これ〔誤り〕を逃れて母なる教会の乳房を知り、真理への愛によってそれらすべての聖なる奥義を信じ、受けた幾人かの者たちについては、秘跡の事柄に良き生活の誠実さが加わるなら、そうした者たちが聖職の務めに就けられるべきであることは疑いなく、まして、これほどの窮状にあってはなおさら、それを認めない者はいない。」
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 12.0.8
Quamquam nonnulli ejusdem sectae clerici cum plebibus atque honoribus suis ad nos transire desiderent, qui amore honoris aut persuadent ad vitam, aut retinent ad salutem.
PL 11, 1197B「もっとも、同じ分派の聖職者の幾人かは、信徒団と自分の位階を伴って我々のもとへ移ることを望んでおり、その者たちは位階への愛ゆえに、〔信徒団を〕命へと説き伏せるか、救いのために引き留めているのである〔persuadent と retinent の目的語は示されない。信徒団と取った〕。」
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 12.0.9
Sed hoc majori fratrum supradictorum considerationi dimittendum censeo, ut prudentiori suo consilio nostrae suggestionis sermonem cum perpenderint, quid de hac re eis placeat, nos informare dignentur.
PL 11, 1197C「しかしこの件は、上に挙げた兄弟たちのより大きな考慮にゆだねるべきだと私は考える。彼らがより賢明な判断をもって、我々の提案の言葉を十分に衡量したうえで、この件について何が彼らに適うかを、我々に知らせてくれるように。」
Monumenta vetera ad historiam Donatistarum pertinentia (I–XXXII) 12.0.10
Tantum de his qui infantes baptizati sunt, satagimus, ut nostrae, si placet, in iisdem ordinandis consentiant voluntati. Omnia ergo, quae superius comprehendimus, apud sanctos episcopos agenda esse mecum honorabilis fraternitas vestra perpendat. »
PL 11, 1197C「ただ、幼児のときに洗礼を受けた者たちについてだけ、彼らを叙階することに関して、よろしければ、我々の意向に彼らが同意してくれるよう努めている。それゆえ、我々が上に述べたすべてを、聖なる司教たちのもとで実行すべきであると、諸君の尊い兄弟団も私とともに考えてほしい」。