ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 7 › De Opificio Dei

Caput XVII 第XVII章

Lactantius · De Opificio Dei · PL 7, 67B · 14 sectiones

De Opificio Dei 17.1

1

De Anima, deque ea sententia philosophorum. Superest de anima dicere; quamquam percipi ratio eius et natura non possit.

PL 7, 67B

魂について、およびそれについての哲学者たちの学説について。魂について語ることが残っている。もっとも、その理と本性を把握することはできないのだが。

De Opificio Dei 17.2

2

Nec ideo tamen immortalem esse animam non intelligimus; quoniam quidquid viget, moveturque per se semper, nec videri, aut tangi potest, aeternum sit necesse est. Quid autem sit anima, nondum inter philosophos convenit, nec unquam fortasse conveniet.

PL 7, 67B

だからといって、我々は魂が不死であることを理解しないわけではない。なぜなら、自らによって常に活動し動くものであって、見ることも触れることもできないものは、必然的に永遠でなければならないからである。しかし、魂とは何であるかについては、哲学者たちの間でいまだ一致がなく、おそらく今後も一致することはないであろう。

De Opificio Dei 17.3

3

Etenim alii sanguinem esse dixerunt, alii ignem, alii ventum; unde anima, vel animus nomen accepit, quod Graece ventus ἄνεμος dicitur; nec illorum tamen quisquam dixisse aliquid videtur.

PL 7, 67B

というのも、ある者は魂を血であると言い、ある者は火であると言い、ある者は風であると言った。そこから魂(アニマ)あるいは心(アニムス)はその名を得たのであって、ギリシア語では風が「アネモス」と言われるからである。しかし、彼らのうち誰一人として、何ほどかのことを言い当てたとは思われない。

De Opificio Dei 17.4

4

Non enim, si anima sanguine aut per vulnus effuso, aut febrium calore consumpto, videtur extingui, continuo in materia sanguinis animae ratio ponenda est: veluti si veniat in quaestionem, lumen quo utimur, quid sit, et respondeatur oleum esse, quoniam consumpto illo, lumen extinguitur; cum sint utique diversa, sed alterum sit alterius alimentum.

PL 7, 68B

というのも、傷から流れ出た血によって、あるいは熱病の熱によって使い尽くされた血によって、魂が消え去るように見えるからといって、そこから直ちに魂の理を血という材料のうちに置くべきではない。たとえば、我々が用いる灯火とは何かという問いが立てられたとき、それが尽きれば灯りが消えるからといって、灯火とは油であると答えるようなものである。しかし、両者は当然異なるものであって、一方は他方の糧にすぎないのである。

De Opificio Dei 17.5

5

Videtur ergo anima similis esse lumini, quae non ipsa sit sanguis, sed humore sanguinis alatur, ut lumen oleo. Qui autem ignem putaverunt, hoc usi sunt argumento, quod praesente anima corpus caleat, recedente frigescat.

PL 7, 68B

したがって魂は灯火に似たものと見える。すなわち、魂そのものが血なのではなく、血の湿り気によって養われるのであって、それはちょうど灯火が油によって養われるのと同じである。他方、魂を火であると考えた者たちは、次のような論拠を用いた。すなわち、魂があるときには身体は温かく、魂が去れば身体は冷たくなる、というのである。

De Opificio Dei 17.6

6

Sed ignis et sensu indiget, et videtur, et tactu comburit. Anima vero et sensu aucta est, et videri non potest, et non adurit. Unde apparet, animam nescio quid esse Deo simile.

PL 7, 68B

しかし、火は感覚を欠き、目に見え、触れれば焼く。ところが魂は、感覚を備えており、目に見えることはなく、焼くこともない。それゆえ、魂が何やら神に似たものであることが明らかである。

De Opificio Dei 17.7

7

At illi, qui ventum putant, hoc falluntur, quod ex aere spiritum ducentes, vivere videamur. Varro ita definit: « Anima est aer conceptus ore, tepefactus in pulmone, fervefactus in corde, diffusus in corpus. » Haec apertissime falsa sunt.

PL 7, 69A

他方、魂を風であると考えた者たちは、我々が空気から息を引き込むことによって生きているように見えることに欺かれているのである。ワッロはこう定義する。「魂とは、口から取り込まれ、肺で温められ、心臓で熱せられ、身体全体に行き渡った空気である」と。これは、この上なく明白に誤りである。

De Opificio Dei 17.8

8

Neque enim tam obscuram nobis huiusmodi dico esse rationem, ut ne hoc quidem intelligamus, quid verum esse non possit.

PL 7, 69A

なぜなら、私がこの種の理をこれほど不明瞭だと言うのは、何が真実でありえないかということさえ我々には理解できない、というほどの意味ではないからである。

De Opificio Dei 17.9

9

An si mihi quis dixerit, aeneum esse coelum, aut vitreum, aut, ut Empedocles ait, aerem glaciatum, statimne assentiar, quia coelum ex qua materia sit ignorem? sicut enim hoc nescio, ita illud scio.

PL 7, 69A

もし誰かが私に、天は青銅でできている、あるいはガラスでできている、あるいはエンペドクレスが言うように凍った空気であると言ったなら、私はただちにそれに同意するだろうか。天が何の材料からできているのか私が知らないからといって。そうではない。私はそのことを知らないが、それと同様に、天がそのようなものでないことは知っているのである。

De Opificio Dei 17.10

10

Anima ergo non est aer ore conceptus, quia multo prius gignitur anima, quam concipi aer ore possit.

PL 7, 69A

したがって魂は、口から取り込まれた空気ではない。なぜなら、魂は、口が空気を取り込みうるようになるよりも、はるかに早くに生じるからである。

De Opificio Dei 17.11

11

Non enim post partum insinuatur in corpus, ut quibusdam philosophis videtur, sed post conceptum protinus, cum foetum in utero necessitas divina formavit; quia adeo vivit intra viscera genitricis, ut et incremento augeatur, et crebris pulsibus gestiat emicare.

PL 7, 69A

というのも、魂は、出産の後に身体に入り込むのではない。ある種の哲学者たちにはそう見えているようだが、そうではなく、懐胎の直後、神の必然によって胎児が子宮の中で形作られたときから、魂は身体に宿るのである。なぜなら、胎児は母の胎内で、成長によって大きくなり、頻繁な脈動によって飛び出そうと勢い込むほどに、生きているからである。

De Opificio Dei 17.12

12

Denique abortum fieri necesse est, si fuerit animal intus extinctum. Caeterae definitionis partes eo spectant, ut illis novem mensibus, quibus in utero fuimus, mortui fuisse videamur. Nulla ergo ex his tribus vera sententia est.

PL 7, 69B

実に、もし胎内で生き物が死んでしまえば、必然的に流産が起こるのである。この定義の残りの部分は、我々が子宮の中にいたあの九か月の間、死んでいたように見えるという結論に行き着く。したがって、これら三つの学説のうちどれも真実ではない。

De Opificio Dei 17.13

13

Nec tamen in tantum falsos esse dicendum est, qui haec senserunt, ut omnino nihil dixerint; nam et sanguine simul, et calore, et spiritu vivimus.

PL 7, 70A

しかし、これらのことを唱えた者たちが、まったく何も言い当てなかったというほどに誤っていたとも言うべきではない。なぜなら、我々は血によっても、熱によっても、息によっても、同時に生きているからである。

De Opificio Dei 17.14

14

Sed cum constet anima in corpore his omnibus adunatis, non expresserunt proprie quid esset, quia tam non potest exprimi, quam videri.

PL 7, 70A

しかし、魂が身体のうちに、これらすべてが一つに合わさって存在していることは確かであるとしても、彼らは魂とは本来何であるかを正しく言い表さなかった。それは、見ることができないのと同様に、言い表すこともできないものだからである。