アウソニウスc. 310–395

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 19 › Idyllia

Idyllium VIII 第VIII篇

Ausonius · Idyllia · PL 19, 886A · 9 sectiones

Idyllia 8.0.1

1

Jane, veni: novus anne, veni: renovate veni, Sol,Consulis Ausonii Latiam visure curulem.Ecquid ab Augusta nunc majestate secundum,Quod mireris, habes? Roma illa, domusque Quirini,Et toga purpurei rutilans praetexta senati,Hoc capite aeternis signat sua tempora Fastis.

PL 19, 886A

ヤヌスよ、来い。新しい年よ、来い。新たにされた太陽よ、来い。執政官アウソニウスのラティウムの高官椅子を見ようとする者として〔visure は単数の呼びかけで、太陽に係るらしい〕。アウグストゥスの威光に次ぐものとして、今、驚嘆するようなものを、持っているか。あのローマ、クィリヌスの家、紫衣の元老院の輝く縁取りのトガは、この頭をもって、自らの時代を永遠の執政官表に記す。

Idyllia 8.0.2

2

Anne, bonis coepte auspiciis, da vere salubriApricas ventorum animas, da roscida CancroSolstitia, et gelidum Boream Septembribus horis.Mordeat Autumnas frigus subtile pruinas;Et tenuata modis cesset mediocribus Aestas.Sementem notus humificet. Sit Bruma nivalis,

PL 19, 886B

年よ、よい吉兆とともに始まる者よ、健やかな春には日だまりの風の息を与えよ。蟹座のもとには露を帯びた夏至を与え、九月の時には冷たいボレアスを与えよ。微かな寒さが、秋の霜を噛め。夏は程よく薄まってやむように。南風〔ノトス〕が種まきを湿らせよ。冬は雪を降らせよ、

Idyllia 8.0.3

3

Dum pater antiqui renovatur Martius anni.Spiret odorato florum nova gratia Maio,Julius et segetes coquat, et mare temperet Euris.Sirius ardentem non augeat igne Leonem.Discolor arboreos variet Pomona sapores.Mitiget autumnus, quod maturaverit aestas,

PL 19, 886B

古い年の父なる三月が新たにされるまで。香る五月に、花々の新しい魅力が息づけ。七月は穀物を熟させ、東風で海を和らげよ。シリウスは、燃える獅子座を火で強めるな。色さまざまのポモナが、樹々の味わいを変化させよ。夏が熟させたものを、秋はやわらげ、

Idyllia 8.0.4

4

Et genialis hiems parta sibi dote fruatur.Pacem mundus agat: nec turbida sidera regnent.Nulla tuos, Gradive, offendat stella penates,Quae non aequa tibi: non Cynthia; non celer ArcasFinitimus terris: non tu, Saturne, supremoUltime circuitu. Procul a Pyroente remotus

PL 19, 886C

宴の冬は、自分に得た嫁資を享受せよ。世界は平和を営め。乱れた星々が支配しないように。グラディウスよ、どの星もあなたの家を損ねるな、あなたに味方しない星は。キュンティア〔月〕も、地に隣り合う足速いアルカス〔Arcas がどの星を指すかは定かでない〕も、またサトゥルヌスよ、最も外の周回を回る最後の者であるあなたも。ピュロエイス〔火星〕から遠く離れて

Idyllia 8.0.5

5

Tranquillum properabis iter. Vos cominus ite,Stella salutigeri Jovis, et Cythereie Vesper.Nonnumquam hospitibus facilis Cyllenius adsit.Jane, veni: novus anne, veni: renovate veni, Sol.Hostibus edomitis qua Francia mixta SuevisCertat ad obsequium, Latiis ut militet armis:

PL 19, 886C

あなたは穏やかな道を急ぐがよい。諸君は近くに並んで進め、救いをもたらすユピテルの星と、キュテラの星ウェスペルよ。キュレネの神〔メルクリウス〕も、ときに客人たちに好意的に臨め。ヤヌスよ、来い。新しい年よ、来い。新たにされた太陽よ、来い。敵が討ち平らげられたところ、スエビ人と混ざったフランク人〔Francia〕が、ラティウムの武器で従軍すべく、従順を競っているところで、

Idyllia 8.0.6

6

Qua vaga Sauromates sibi junxerat agmina Chuni,Quaque Getes sociis Histrum assultabat Alanis.Hoc mihi praepetibus victoria nuntiat alis.Jam venit Augustus, nostros ut comat honores,Officio exornans, quos participare cupisset.Jane, veni: novus anne, veni: renovate veni, Sol.

PL 19, 886C

サルマタイ人がさすらうフン人の軍勢を自分に加えていたところ、ゲタイ人が同盟したアラニ人とともにヒステル〔ドナウ川〕を襲っていたところで。これを勝利が、翼の速い使いで私に告げる。いまやアウグストゥスが来る、我々の栄誉を飾るために。自らも分かち合いたかったほどのものを、礼をもって彩りながら。ヤヌスよ、来い。新しい年よ、来い。新たにされた太陽よ、来い。

Idyllia 8.0.7

7

Aurea venturo, Sol, porrige gaudia Jano:Fascibus Ausonii succedet Caesar in annum,Quintam Romulei praetextam habiturus honoris.Ecce ubi se cumulat mea purpura (mitibus audiAuribus hoc, Nemesis), post me dignatur oririAugustus consul. Plus quam conferre videtur

PL 19, 886D

太陽よ、来るヤヌスに黄金の喜びを差し出せ。アウソニウスの束桿のあとに、カエサルが年に入る、ロムルスの栄誉の縁取りのトガを五度目にまとおうとして。見よ、私の紫衣が高く積まれる(穏やかな耳でこれを聞け、ネメシスよ)。私のあとに、アウグストゥスが執政官として昇ることをよしとする。彼は、私を自分と並べる以上のことを

Idyllia 8.0.8

8

Me sibi: qui jussit nostros praecedere fasces.Jane, veni: novus anne, veni: renovate veni, Sol;Coge secuturos bis sena per ostia menses,Tu tropicum soli da cedere; rursus et illumTerga dare, ut duplex tropicus varietur ab astro,Et quater a ternis properet mutatio signis.

PL 19, 886D

しているように見える。私の束桿が先に行くよう命じた者なのだから。ヤヌスよ、来い。新しい年よ、来い。新たにされた太陽よ、来い。続く月々を、十二の門を通して押し進めよ。あなたは、至点が太陽に道を譲るようにせよ〔第4–6行の係りは定かでなく、このように取った〕。そして太陽が再び背を向けるようにして、二重の至点が星によって変わり、三つずつの星座から、四度の変化が急ぐように。

Idyllia 8.0.9

9

Aestivos impelle dies, brumamque morantemNoctibus acceleret promissus Caesaris annus.Illum ego si cernam, tum terque quaterque beatus,Tunc ero bis consul, tunc tangam vertice coelum.

PL 19, 887A

夏の日々を駆り立て、遅れる冬を、約束されたカエサルの年が、夜々とともに早めるように。その年を私が見るなら、そのとき私は三度も四度も幸いで、そのとき二度執政官となり、そのとき頭で天に触れよう。