ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De virginitate

Caput III 第III章

Ambrose of Milan · De virginitate · PL 16, 268C · 15 sectiones

De virginitate 3.1

1

Miratur sanctus vir quod cum Jephthe parricidium nemo prohibuerit, aliqui virginitatis votum impleri prohibeant; quin etiam ipsemet accusetur, quod ne virgo sacra nuberet, vetuerit.

PL 16, 268C

聖なる人は、エフタの近親殺しは誰も妨げなかったのに、おとめの身の誓いが果たされるのを妨げる者がいることに驚く。それどころか、献げられたおとめ〔本巻(PL 16)では奉献されたおとめも「おとめ」と訳す。既刊の巻では「処女」〕が嫁ぐことのないよう禁じたとして、彼自身が非難されている。

De virginitate 3.2

2

Id officii sui fuisse non tantum Baptistae exemplo et Scripturae praeceptis, sed etiam ipsis gentilium institutis probat: ac demum praedicat ex eo virginitatem, quod virgines resurgentem Christum primae viderint.

PL 16, 268C

これが自分の務めであったことを、洗礼者の例と聖書の教えだけでなく、異邦人たちの制度そのものによっても証明する。そしてついには、おとめたちが復活するキリストを最初に見たことを理由に、おとめの身を称える。

De virginitate 3.3

3

10. Sacrificium itaque sanguinis immolatur, et nemo est qui resistat: sacrificium castitatis offertur, et qui prohibeat, invenitur. Pater parricidium promisit, et solvitur: pater integritatem filiae vovit, et tam piae oblationis invidetur affectus.

PL 16, 268C

10. 血の犠牲が献げられても、逆らう者は誰もいない。貞潔の犠牲が献げられると、これを禁じる者が現れる。父は近親殺しを約束し、それは果たされる。父が娘の無傷の身を誓うと、これほど敬虔な献げ物の情が妬まれる。

De virginitate 3.4

4

Illic filia dolens sanguinem suum obtulit pro patria sponsione: hic tam pium promissum nec haereditario munere, nec propria solvitur voluntate. 11. Quo in negotio etiam nos vocamur in culpam. Quam tandem? Quia nuptias prohibuimus illicitas?

PL 16, 268D

あの場合、娘は悲しみつつ、父の約束のために自らの血を献げた。この場合は、これほど敬虔な約束が、相続した務めによっても〔haereditario munere の係りは定かでない。「相続した務め」と取った〕、自らの意志によっても果たされない。11. この件で、我々までもが咎に召し出される。どんな咎か。許されない婚姻を禁じたからか。

De virginitate 3.5

5

Vocent ergo in eamdem culpam etiam Joannem Baptistam. Et cum aliud nihil forte habeamus quod probetur in nobis, hoc solum condemnetur in nobis, quod probatum est in propheta. An erubescendum protulimus auctorem?

PL 16, 269A

ならば、洗礼者ヨハネをも同じ咎に召し出すがよい。ほかに我々において是認されることがたまたま何もなくても、預言者において是認されたことだけで、我々は断罪されるのだ。我々が恥ずべき権威を持ち出したとでもいうのか。

De virginitate 3.6

6

Quam vero causam aliam habuit ille martyrii, repetite animo. Causa illius passionis certe haec fuit: Non licet, inquit, tibi eam uxorem habere (Matth. XIV, 4) . Si hoc de uxore hominis, quanto magis de virgine consecrata!

PL 16, 269A

実際、あの人に殉教の原因がほかにあったかどうか、心に思い返せ。あの受難の原因は確かにこれであった。「汝がその女を妻とすることは許されない」と彼は言う(マタイ14:4)。人の妻についてこうであるなら、奉献されたおとめについては、なおさらではないか。

De virginitate 3.7

7

Si hoc regi dictum est, quanto magis dicendum privatis! Gratias itaque divinitati, quod hic nullus Herodes, atque utinam nulla Herodias! 12. Non licuit ergo pro virginitate sermonem dicere?

PL 16, 269A

これが王に言われたのなら、私人に言うべきことはなおさらである。それゆえ、ここにヘロデがいないことを神に感謝する。そしてヘロディアもいなければよいのに。12. ではおとめの身のために語ることは許されなかったのか。

De virginitate 3.8

8

Et cur scriptum est: Judicate pupillum, et justificate viduam (Esai. I, 17) ? Et cur scriptum est: Patris orphanorum, et judicis viduarum (Psal. LXVII, 6) ? Ergo castimoniae et integritati deditas deseremus, aut etiam condemnabimus?

PL 16, 269A

ではなぜ書かれているのか。「孤児を裁き、やもめを義とせよ〔justificate。やもめの正しさを認めて守れ、の意に取った〕」(イザヤ1:17)。またなぜ書かれているのか。「孤児たちの父、やもめたちの裁き主」(詩篇67:6)。ならば我々は、貞潔と無傷の身に身を献げた女たちを見捨てるのか、それとも断罪さえするのか。

De virginitate 3.9

9

13. At certe ipsis gentilibus inter aras et focos venerabilis solet esse virginitas: et in quibus nulla meritorum est pietas, nulla mentis integritas; in iis tamen carnis virginitas praedicatur.

PL 16, 269B

13. しかし確かに、異邦人たちのあいだにさえ、祭壇と炉のもとでは、おとめの身は尊ばれるのが常である。功績ある敬虔が何もなく、精神の無傷さが何もない者たちのあいだでも、肉のおとめの身は称えられる。

De virginitate 3.10

10

A profanis igitur ceremoniis virgines nemo prohibebit, ab Ecclesia Dei virginitas arcebitur? Illic coguntur, quod non docentur: hic interdicitur, quod non licet non doceri? Illic praemiis revocantur a nuptiis, hic ad nuptias coarctabuntur injuriis?

PL 16, 269B

それなのに、異教の祭儀からおとめたちを遠ざける者は誰もいないが、神の教会からはおとめの身が閉め出されるのか。あちらでは教えられてもいないことが強いられ、こちらでは、教えられずにいてはならないことが禁じられるのか。あちらでは褒賞によって婚姻から呼び戻され、こちらでは不当な仕打ちによって婚姻へ追い込まれるのか。

De virginitate 3.11

11

Illic violentia fit, ut capiantur: hic fiet violentia, ne profiteantur? et potest esse patientia sacerdotum, ut non vel morte oblata, si ita necesse est, integritatis sacrificium vindicetur?

PL 16, 269B

あちらでは、おとめたちが捕らえられる〔capiantur。異教の祭儀に仕えるおとめは「捕らえる」(capere)と言って選び取られた〕ために暴力が加えられる。こちらでは、おとめたちが誓願しないよう暴力が加えられるのか。司教たちの忍耐は、必要ならば死を差し出してでも、無傷の身の犠牲を守ろうとしないほどのものでありうるのか。

De virginitate 3.12

12

14. Considerate quia virgines prae apostolis resurrectionem Domini videre meruerunt. Certe hoc docuit hodierna quae decursa est lectio; nam cum in novo monumento, sicut Joannes dixit, corpus positum esset Domini nostri Jesu Christi (Joan. XIX, 41, 42) : in suo autem monumento, sicut est secundum librum Evangelii Matthaei, posuisset Joseph Domini corpus (Matth. XXVII, 25 et seq.) , observabant virgines.

PL 16, 269C

14. 考えよ、おとめたちは使徒たちに先んじて主の復活を見る功績を得た。今日読み終えた朗読箇所は確かにこれを教えた。ヨハネが言うとおり、新しい墓に我々の主イエス・キリストの体が置かれ(ヨハネ19:41–42)、またマタイの福音書の書にあるとおり、ヨセフが自分の墓に主の体を置いたとき(マタイ27:25以下〔底本は 27:25 と刷る。27:57 以下のことか〕)、おとめたちは見守っていた。

De virginitate 3.13

13

Bene et Matthaeus monumentum dixit novum; ne ex monumento veteri resurrexisse alius crederetur. Bene etiam secundum spiritum in monumento justi positum est; quia Christus a mortuis in novo justi resurgit affectu.

PL 16, 269C

マタイが墓を新しいと言ったのも適切である。古い墓から別の者がよみがえったのだと信じられないためである。霊の意味でも、義人の墓に置かれたのは適切である。キリストは義人の新しい心情のなかで、死者のなかからよみがえるからである。

De virginitate 3.14

14

Bene etiam secundum litteram alienum monumentum fuit; quia suum monumentum Dominus non quaesivit. Habeant tumulum, qui sub lege sunt mortis: victor mortis suum tumulum non habebat; non enim ille sepulcrum mortis desiderabat, qui de morte trophaea referebat.

PL 16, 269C

文字どおりにも、他人の墓であったのは適切である。主は自らの墓を求めなかったからである。死の法の下にある者が墓を持つがよい。死に勝った者は自らの墓を持たなかった。死に対する勝利の記念碑を携えていた者が、死の墓所を望むはずがない。

De virginitate 3.15

15

Vidit ergo Maria resurrectionem Domini: et prima vidit, et credidit. Vidit et Maria Magdalena, quamvis adhuc ista nutaret.

PL 16, 270A

こうしてマリア〔このマリアが主の母を指すのか、別のマリアを指すのかは本文から定まらない。続くマグダラのマリアとは区別されている〕は主の復活を見た。最初に見て、そして信じた。マグダラのマリアも見たが、こちらはなおも動揺していた。