ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De virginitate

Caput XIX 第XIX章

Ambrose of Milan · De virginitate · PL 16, 297C · 26 sectiones

De virginitate 19.1

1

Hortatur virgines, ut subeant retia sapientiae, id est regnum coelorum, quo ducere jubetur Petrus.

PL 16, 297C

アンブロシウスは、おとめたちに、知恵の網、すなわち天の国の網にもぐり込むよう勧める。ペトロはそこへ導くよう命じられている。

De virginitate 19.2

2

Alia ejusdem praecepti datur acceptio, ut cor viri per altum intelligamus atque Ecclesiam: mox proponitur et tertia de ipso Christo; unde et respondet idem apostolus incassum per noctem se laborasse. Quomodo etiamnum eadem Christus ac Petrus dicant.

PL 16, 297C

同じ命令の別の受け取り方が示され、「深み」によって男の心と教会とを解する。ついで第三の解釈がキリストその人について提示され、それゆえ同じ使徒は、夜通し骨折ったが空しかったと答える。さらに、キリストとペトロが今なお同じことを言うさまが示される。

De virginitate 19.3

3

Denique subjungitur exhortatio ut si pretium quod Christo debemus, totum solvere minus liceat, saltem nos ejus beneficio non indignos exhibeamus; ne queratur frustra sanguinem se profudisse, ac locum subiisse corruptionis.

PL 16, 297D

最後に、勧告が添えられる。キリストに負っている代価をすべて払うことがかなわないなら、せめて彼の恩にふさわしくない者とならぬようにせよ、と。さもなければ、〔キリストは〕血を空しく流し、腐敗の場所に入ったのだと嘆くことになる。

De virginitate 19.4

4

120. Intrate igitur, filiae, in apostolorum retia, quae non hominis auctoritate, sed Dei voce laxantur; rete enim sapientiae spiritalis atque doctrinae regnum coelorum est, quia scriptum est: Simile est regnum coelorum reti misso in mare (Matth. XIII, 47) .

PL 16, 298A

120. ゆえに、娘たちよ、使徒たちの網に入れ。それは人の権威によってではなく、神の声によって広げられる。霊的な知恵と教えの網とは天の国だからである。次のように書かれている。「天の国は、海に下ろされた網に似ている」(マタイ13:47)。

De virginitate 19.5

5

121. Audistis hodie dicentem Dominum Jesum Simoni: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam (Luc. V, 4) . Ante non ducebat in altum Petrus, quando piscabatur in stagno. Etsi mare erat, altum non erat (Ibid., 5) ; altum mare Scriptura nescit.

PL 16, 298A

121. 諸君は今日、主イエスがシモンに言うのを聞いた。「深みへ漕ぎ出し、汝らの網を下ろして獲れ」(ルカ5:4)。以前、ペトロは、池で漁をしていたとき、深みへ漕ぎ出してはいなかった。海ではあったが、深みではなかった(ルカ5:5)。聖書は深い海を知らない。

De virginitate 19.6

6

Quid ergo sit altum, accipe: Aqua alta consilium in corde viri (Prov. XVIII, 4) ; Altum cor vir est, ubi nihil vadosum est. Duc ergo in altum disputationis tuae fideique remigium, duc in cor viri.

PL 16, 298B

では、深みとは何かを受け取れ。「男の心にある思慮は深い水である」(箴言18:4)。男は深い心である。そこには浅瀬が何もない。ゆえに、あなたの議論と信仰の漕ぎ手を深みへ導け。男の心へ導け。

De virginitate 19.7

7

Per parabolam hic vocat ad Ecclesiam Petrum, quem secundum Matthaeum simplici vocavit sermone dicens: Venite, et faciam vos piscatores hominum (Matth. IV, 19) . 122. Est et aliud mysterium: Duc in altum; quia ante in arena erat, quando in Synagoga erat.

PL 16, 298B

ここでは譬えによってペトロを教会へ招く。マタイによれば、〔主は〕彼を単純な言葉で招き、こう言った。「来よ。私は汝らを人間をとる漁師にしよう」(マタイ4:19)。122. もう一つの奥義がある。「深みへ漕ぎ出せ」とあるのは、以前〔ペトロは〕砂地にいたからである。すなわち、会堂にいたときである。

De virginitate 19.8

8

Alta non erat aqua Judaeae. Denique Samaritana et puteum altum putabat dicens: Et puteus altus est, unde mihi dare habes aquam vivam (Joan. IV, 11) ? Non ergo ducere in altum poterat, quando cum Judaeis credebat, qui etiam de puteo aquam haurire non poterant.

PL 16, 298B

ユダヤの水は深くなかった。実に、サマリアの女も井戸を深いと思ってこう言った。「井戸は深い。どこから私に生ける水を与えようというのか」(ヨハネ4:11)。ゆえにペトロは、ユダヤ人とともに信じていたあいだは、深みへ漕ぎ出すことができなかった。彼らは井戸からさえ水を汲むことができなかったのである。

De virginitate 19.9

9

Ideo dicitur Petro: Duc in altum, hoc est, duc ad Christum; altus est enim Christus, de quo dicitur ad Joannem a Patre: Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis (Luc. I, 76) . Duc ergo ad Christum.

PL 16, 298C

それゆえペトロに言われる。「深みへ漕ぎ出せ」。すなわち、キリストのもとへ導け、ということである。キリストは深い〔altus は「深い」とも「高い」とも訳せる。以下、文脈により「深み」「いと高き」とする〕からである。父によってヨハネに向けて言われたのは、このキリストのことである〔底本は Patre を大文字で刷るが、ルカ1:76 はヨハネの父ザカリアの言葉である〕。「幼子よ、汝はいと高き者の預言者と呼ばれるであろう」(ルカ1:76)。ゆえに、キリストのもとへ導け。

De virginitate 19.10

10

Et bene altum, in quo est altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei (Rom. XI, 33) . Duc in altum; qui altus super altum custodit, et exaltat. 123. Ibi ergo altae aquae, ubi Christus est, hoc est, fides.

PL 16, 298C

深みとは、まさに、そこに「神の知恵と知識の富の深さ」がある者のことである(ローマ11:33)。「深みへ漕ぎ出せ」。高き者の上に高き者がいて、見張り、また高く上げる〔altus の二義を重ねた句で、係りは定かでない。「高い」の意に取った〕。123. したがって、キリストのいるところ、すなわち信仰のあるところに、深い水がある。

De virginitate 19.11

11

Altae aquae, quae timent Dominum, quales illae: Viderunt te aquae, Deus, viderunt te aquae, et timuerunt (Psal. LXXVI, 17) . Apud Judaeos aqua alta non erat, quia non erat in corde viri.

PL 16, 298C

深い水とは、主を畏れる水であり、次のような水である。「神よ、水は汝を見た。水は汝を見て、畏れた」(詩篇76:17)。ユダヤ人のもとに深い水はなかった。男の心にそれが無かったからである。

De virginitate 19.12

12

Ideoque Dominus ait: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me (Matth. XIV, 8) .

PL 16, 298C

それゆえ主は言った。「この民は唇で私を敬うが、その心は私から遠く離れている」(マタイ14:8)〔この句はマタイ15:8に当たる。底本の引照はそのまま写した〕。

De virginitate 19.13

13

In corde amat esse Christus: Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus; sic erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus (Matth. XXII, 40) .

PL 16, 298D

キリストは心にあることを好む。「ヨナが三日三晩、鯨の腹の中にいたように、人の子も三日三晩、地の心の中にいるであろう」(マタイ22:40)〔この句はマタイ12:40に当たる。引照は底本のまま写した〕。

De virginitate 19.14

14

124. Denique ut scias quia de fide dicit: Duc in altum; ait Petrus: Praeceptor, per totam noctem laborantes nihil cepimus, sed in verbo tuo laxabo retia (Luc. V, 5) . Noctem habebat Petrus, antequam Christum videret.

PL 16, 299A

124. 実に、「深みへ漕ぎ出せ」が信仰についての言葉であるとあなたが知るために、ペトロの言葉がある。ペトロは言った。「師よ、夜通し骨折ったが、何も獲れなかった。しかし、汝の言葉によって網を下ろそう」(ルカ5:5)。ペトロは、キリストを見る前は、夜の中にいた。

De virginitate 19.15

15

Nondum enim ei venerat dies; quia veram non viderat lucem. Synagoga nox est, dies Ecclesia est. Unde et Paulus dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit (Rom. XIII, 12) . Bona lux, quae perfidiae excussit caliginem, fidei diem fecit.

PL 16, 299A

彼にはまだ昼が来ていなかったからである。まことの光をまだ見ていなかったのである。会堂は夜であり、教会は昼である。それゆえパウロも言う。「夜は進み、昼は近づいた」(ローマ13:12)。善き光は、背信の闇を振り払い、信仰の昼をもたらした。

De virginitate 19.16

16

Dies factus est Petrus, dies Paulus, ideoque hodie natali eorum Spiritus sanctus increpuit dicens: Dies diei eructat verbum (Psal. XVIII, 3) , hoc est, ex intimo thesauro cordis fidem praedicant Christi. Et bonus uterque dies, qui nobis verum lumen evomuit.

PL 16, 299A

ペトロは昼となり、パウロは昼となった。それゆえ今日、彼らの記念日に、聖なる霊は声を響かせて言った。「昼は昼に言葉を吐き出す」(詩篇18:3)。すなわち、彼らは心の奥の宝から、キリストの信仰を宣べ伝えるのである。そして、どちらの昼も善い。我々に真の光を吐き出してくれたからである。

De virginitate 19.17

17

125. Haec in Evangelio legimus. Et fortasse in coelo hodie de nobis Christi et Petri iste sit sermo. Quotidie Piscatur Petrus, quotidie ei dicit Dominus: Duc in altum. Videor mihi audire dicentem Petrum: Praeceptor, per totam noctem laborantes nihil cepimus.

PL 16, 299B

125. これらを我々は福音書に読む。そしておそらく今日、天においても、我々についてのキリストとペトロのあの会話がなされているであろう。ペトロは日々漁をし、主は日々彼に言う。「深みへ漕ぎ出せ」。私には、ペトロがこう言うのが聞こえるように思われる。「師よ、夜通し骨折ったが、何も獲れなかった」。

De virginitate 19.18

18

Nox fuit, pauciores ad vigilias convenerunt. Laborat in nobis Petrus, quando nostra laborat devotio: laborat et Paulus. Denique audistis dicentem hodie: Quis infirmatur, et ego non infirmor (II Cor. XI, 29) ? Nolite facere ut pro vobis laborent apostoli.

PL 16, 299B

夜であった。徹夜の祈りに集まった者は少なかった。我々のうちでペトロは骨折る。我々の献身が骨折るときである。パウロもまた骨折る。実に、諸君は今日、彼がこう言うのを聞いた。「誰が弱っているのに、私は弱らないだろうか」(二コリント11:29)。使徒たちが諸君のために骨折ることのないようにせよ。

De virginitate 19.19

19

Ergo dicunt ei: Per totam noctem laborantes nihil cepimus. Nullus certe de ditioribus jejunavit.

PL 16, 299B

そこで、〔使徒たちは〕彼に言う。「夜通し骨折ったが、何も獲れなかった」。たしかに、裕福な者たちのうちで断食した者は一人もいなかった。

De virginitate 19.20

20

Quibus hodie bene respondit Petrus: In timore hoc incolatus vestri tempore conversamini, scientes quod non corruptibilibus argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed pretioso sanguine quasi agni incontaminati et immaculati Christi Jesu (I Petr. I, 18, 19) .

PL 16, 299B

彼らに、ペトロは今日、見事に答えた。「汝らは、この寄留の時を、畏れのうちに過ごせ。汝らは、朽ちる銀や金によってではなく、父祖伝来の汝らのむなしい生活から、傷もなく汚れもない子羊のような、キリスト・イエスの尊い血によって贖われたのだと知っているのだから」(一ペトロ1:18, 19)。

De virginitate 19.21

21

Non ergo aurum et argentum vos liberavit, sed probatio fidei multo pretiosior auro, quod perit. 126. Bonus servus pretium studet reparare Domino, quod pro se solutum est. Noli aurum parare, filia, noli argentum. Non divitiis istis te Christus redemit.

PL 16, 299C

ゆえに、金と銀が諸君を解き放ったのではなく、滅びる金よりもはるかに尊い信仰の試練が〔解き放ったのである〕。126. 善い僕は、自分のために支払われた代価を主に償おうと努める。娘よ、金を備えようとするな。銀を備えようとするな。キリストはこうした富によってあなたを贖ったのではない。

De virginitate 19.22

22

Paratum habeto pretium. Non semper exigeris, sed semper debes. Sanguinem solvit, sanguinem debes. Ille pro te solvit, tu pro te redde.

PL 16, 299C

代価は用意しておけ。あなたは常に取り立てられるわけではないが、常に負っている。〔キリストは〕血を支払った。あなたは血を負っている。彼はあなたのために支払った。あなたは自分のために返せ。

De virginitate 19.23

23

Eramus oppignorati malo creditori peccatis; contraximus chirographum culpae, poenam sanguinis debebamus: venit Dominus Jesus, suum pro nobis obtulit; sed non potes sanguinem reddere.

PL 16, 299C

我々は悪い債権者に罪によって質に入れられていた。咎の証文を結び、血という刑罰を負っていた。主イエスが来て、我々のために自分のもの〔血〕を差し出した。しかし、あなたは血を返すことはできない。

De virginitate 19.24

24

127. Bonus quidem servus debet pretium suum reparare Domino suo: si non potest pretium reddere, vel hoc faciat, ne pretio videatur indignus.

PL 16, 300A

127. 善い僕は、たしかに、自分のために払われた代価を主に償わねばならない。もし代価を返せないなら、せめて次のことをすべきである。代価にふさわしくない者と見えないようにすることである。

De virginitate 19.25

25

Ergo et tu dignam te gere tali pretio; ne veniat Christus qui te mundavit, qui te redemit; et si te in peccatis invenerit, dicat tibi: Quae utilitas in sanguine meo (Psal. XXIX, 10) ? Quid profecit tibi, dum descendo in corruptionem?

PL 16, 300A

ゆえに、あなたも、このような代価にふさわしく身を処せよ。あなたを清めた、あなたを贖ったキリストが来て、もしあなたを罪のうちに見いだし、あなたにこう言うことのないようにせよ。「私の血に何の益があるのか」(詩篇29:10)。「私が腐敗に下るとき、汝に何の益があったか」。

De virginitate 19.26

26

128. Sed ne mireris quomodo descenderit in corruptionem, cujus caro, ut alibi scriptum est (Act. II, 24 et seq.) , non vidit corruptionem. Descendit quidem in locum corruptionis, qui penetravit inferna: sed corruptionem incorruptus exclusit.

PL 16, 300A

128. しかし、どのようにして腐敗に下ったのかと、あなたは怪しむな。他の箇所に書かれているとおり、その肉は腐敗を見なかったのである(使徒言行録2:24以下)。たしかに彼は腐敗の場所に下った。冥界に入り込んだからである。しかし朽ちない者として、腐敗を閉め出した。