ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De virginitate

Caput I 第I章

Ambrose of Milan · De virginitate · PL 16, 265A · 16 sectiones

De virginitate 1.1

1

[0265] Ubi Salomonis judicium inter duas mulieres latum historico modo enarravit, addit hoc ipsum idcirco litteris mandatum esse, uti noscamus vel reconditissima in lucem promi.

PL 16, 265A

ソロモンが二人の女のあいだで下した裁きを歴史の仕方で語ったのち、まさにこのことは、どれほど奥深く隠されたものであれ光のもとに引き出されることを我々が知るために、文字に託されたのだと付け加える。

De virginitate 1.2

2

Deinde ad mysterium conversus, falsam matrem de tentatione, veram de fide, machaeram de verbo Dei exponit. Denique ad historiam Jephthe lectorem parat.

PL 16, 265A

次いで奥義の意味へと向きを変え、偽りの母を誘惑から、真の母を信仰から、刀を神の言葉から説き明かす。実に、エフタの物語へ向けて読者を備えさせる。

De virginitate 1.3

3

1. Nobile apud veteres Salomonis illud fertur fuisse judicium (III Reg. III, 16 et seq.) , cum a duabus litigantibus mulieribus interpellatus esset: quarum altera conversa per somnum, cum infantem oppressisset suum, postulabat alienum: altera veri amoris conscia, et culpae nescia, filium jure proprium vindicabat.

PL 16, 265A

1. 古の人々のあいだで、ソロモンのあの裁きは名高いものと伝えられている(列王記三3:16以下)。二人の争う女に訴えられたときのことである。そのうち一人は、眠りのうちに寝返りを打って自分の乳児を押しつぶしてしまい、他人の子を要求した。もう一人は、真の愛を知り、咎を知らず、正当に自分のものである子を自分の子として求めた。

De virginitate 1.4

4

Utraque igitur perseveranter nitente, cognitoris haesit intentio; non enim poterat Salomon arbiter esse interioris arcani, cum petentis utriusque mens esset occultior.

PL 16, 265B

双方が執拗に言い張ったので、審理する者の注意は行き詰まった。ソロモンは内に隠れた秘密の裁き手となることができなかったからである。求める二人の精神が、ともにいっそう隠されていたのである。

De virginitate 1.5

5

Eventu conventus ambiguo machaeram promi jussit, mandatoque ministris quo simularent triste ministerium, dividi jussit infantem, ut singulae mulieres singulas partes adipiscerentur: quo audito, illa quae petebat alienum, non solum acquievit, sed etiam divisionem parvuli depoposcit, nullo affectu conventa materno.

PL 16, 265B

訴えの結末が定まらないので、刀を抜くよう命じ、従者たちには悲しい務めを装うよう言いつけて、幼子を二つに分けよと命じた。女たちがそれぞれ一部ずつ得るためである。これを聞くと、他人の子を求めていた女は、承諾したばかりか、幼子の分割をさえ強く求めた。母の情にまったく動かされなかったのである。

De virginitate 1.6

6

Illa vero quae suum sciebat infantem, non vinci metuens, sed orbari: nec jam solatio proprio, sed pignori suo consulens, orare hoc coepit ut incolumis magis puer traderetur alienae, quam sectus in partes matri propriae redderetur.

PL 16, 265B

しかし自分の子と知っていた女は、負けることではなく子を奪われることを恐れ、もはや自分の慰めではなく愛し子の身を案じて、子が切り裂かれて実の母に返されるよりは、むしろ無傷のまま他人の女に引き渡されるようにと願い始めた。

De virginitate 1.7

7

Unde Salomon qui non majestate divina, sed argumentis ut homo interiorem interrogabat affectum; illi potius judicavit parvulum esse reddendum, quam veram matrem dolor proprius prodidisset: illam vero quam morituri parvuli misericordia non movebat, exsortem pronuntiavit esse naturae, quam exsortem vidit esse pietatis.

PL 16, 265B

そこでソロモンは、神の威光によってではなく、人間として論拠によって内なる情を問いただしていたのだが、幼子は、自らの苦痛が真の母であることを明かしたその女にこそ返されるべきだと判じた。死にゆく幼子への慈しみに動かされなかったほうの女については、本性にあずからない者と宣告した。情愛にあずからない者と見たからである。

De virginitate 1.8

8

2. Veritas ergo non latuit, sed tamen per simulationem alterius fluctuavit: diuque etiam bona mater eventu haesit ambiguo, dum judicii periclitatur incerto.

PL 16, 266A

2. こうして真実は隠れなかった。だが、もう一人の女の偽りによって揺らいだ。善き母もまた、長いあいだ結末の定まらないまま、裁きの不確かさのなかで危うくされていた。

De virginitate 1.9

9

Haec licet in figura superioribus sint facta temporibus, scripta sunt tamen ad correptionem nostram; ut intelligamus prodi omnia posse quae ficta sunt, et omnia composita revelari.

PL 16, 266A

これらは前の時代に象りとして行われたことだが、それでも我々を戒めるために書かれた。偽りに仕組まれたものはことごとく暴かれうること、でっち上げられたものはことごとく明るみに出されることを、我々が悟るためである。

De virginitate 1.10

10

3. Duae igitur istae (quoniam propositum est nobis hoc loco non tractare de mulieribus), duae, inquam, istae fides est, atque tentatio.

PL 16, 266A

3. さて、この二人の女は(この箇所では女たちについて論じることは我々の意図でないから)、二人とは、つまり信仰と誘惑である。

De virginitate 1.11

11

Tentatio, inquam, communis ab initio auctor erroris, quae postquam posteritatem suam carnalis vitio conversationis, et somno mentis amisit, posteritatis fructus auferre conatur alienae.

PL 16, 266B

誘惑とは、初めから万人に共通の、誤りの張本人であり、肉的な生き方の悪習〔底本は carnalis vitio conversationis。carnalis の係りは定かでなく、「肉的な生き方の悪習」と解した。ミーニュの脚注は、posteritatem suam(自らの子孫)について、多くの写本は potestatem suam(自らの力)、パリの最近の版は posteriorem suam と読むが、いずれもあまり適切でないとする〕と精神の眠りによって自らの子孫を失ったのち、他人の子孫の実を奪おうと企てる。

De virginitate 1.12

12

Itaque dum tentatio litigat, fides fluctuat; donec machaera Christi latentes distinguat affectus. Quae est haec machaera Christi? Illa de qua scriptum est: Gladium veni mittere in terram (Matth. X, 34) .

PL 16, 266B

こうして誘惑が争っているあいだ、信仰は揺れる。ついにキリストの刀が隠れた情を分けるまで。このキリストの刀とは何か。それについて書かれているものである。「私は剣を地に投じるために来た」(マタイ10:34)。

De virginitate 1.13

13

Est enim gladius, de quo scriptum est: Et tuam ipsius animam pertransivit gladius (Luc. II, 35) .

PL 16, 266B

実に、これについて書かれている剣がある。「汝自身の魂をも剣が刺し貫いた」(ルカ2:35)。

De virginitate 1.14

14

Quis autem sit hic gladius, quae machaera, cognosce: Verbum inquit, acutum, et validum, et penetrabilius omni gladio acutissimo, penetrans usque ad divisionem animae, et spiritus, artuumque, et medullarum (Hebr. IV, 12) .

PL 16, 266B

この剣、この刀が何であるかを知れ。「言葉は鋭く、力強く、いかなる最も鋭い剣よりも深く貫き、魂と霊、関節と髄の分かれ目にまで達する」と言う(ヘブライ4:12)。

De virginitate 1.15

15

Bonus gladius verbum Dei: bonus gladius, ut pote scrutator cordis et renis, qui mendacium a veritate discernat, atque eos quorum animam pertransierit non interficiat, sed reservet.

PL 16, 267A

善き剣は神の言葉である。善き剣である、心と腎を探る者として。偽りを真理から分け、魂を貫かれた者たちを殺さず、生かして保つ。

De virginitate 1.16

16

4. Haec igitur de Regnorum dicta sint libro, assumpta de causa, de historia recensita, de conscientia usurpata, ex fide prompta. Nunc decursae ex libro Judicum inspiciamus seriem lectionis. Non enim otiosis parricidium fuit auribus audiendum. Itaque repetamus historiam.

PL 16, 267A

4. 以上は『列王記』の書から語られたこととしよう。訴えそのもの〔causa。ソロモンの前の二人の女の訴えを言う〕から取り上げ、物語から検討し、良心から用い、信仰から引き出したものである。さて今度は、『士師記』から読み終えた朗読箇所の続きを見よう。近親殺しは、暇な耳で聞くべきことではなかったからである。そこで物語に戻ろう。