Ad Nationes 2.16.1
Quaeso vos, cum dicitis invenisse illos, non confitemini prius fuisse quae invenirentur. Cur ergo non auctorem potius honoratis, cujus haec dona sunt, sed auctorem transfertis in repertores?... quam invenisset, utique auctori gratias egit, utique illum deum sensit;.... ministerium institutoris; a quo et ipse institutus est qui invenit.... sum quod invenirentur.
PL 1, 606C諸君に問いたい。彼らが発見したと諸君が言うとき、発見される前からそれが在ったことを、諸君は認めていることにならないか。それならばなぜ、これらの賜物の主である創造者をこそ敬わず、創造者〔の誉れ〕を発見者どもへと移すのか。……〔それを〕見出したとき、彼は必ず創造者に感謝を捧げ、必ずこの方を神と感じ取った。……創始者の務めである。見出した当人もまた、その〔創始者〕によって教え導かれたのである。……〔それが〕見出されるべきものであった〔ということ〕。
Ad Nationes 2.16.2
Ficum viridem Romae nemo noverat.... um Cato senatui intulit; ut quo jam provincia hostilis esset; cui sub.... semper instabat exprimeret. Cerasum Cn. Pompeius de Ponto.... Italiae provulgavit.
PL 1, 606C生のイチジクをローマでは誰も知らなかった。……〔それを〕カトーが元老院に持ち込んだ。それは、〔かの〕属州がすでに敵対するものであること、……対して絶えず迫り続けていたことを示すためであった。サクランボは、グナエウス・ポンペイウスがポントゥスから……イタリアへと広めた。
Ad Nationes 2.16.3
Potuerunt mihi novorum apud Romanos pomorum.... ruisse praeconium divinitatis. Tam vanum hoc, quam etiam.... commenta deos haberi; quibus si comparentur nostrae aetatis.... o dignius posteris, quam prioribus consecratio competisset.... on in omnibus jam artificiis antiquitas exolevit, usu quotidiano instruente novitatem; atque adeo quos ob artes sanctifi... in ipsis artibus et provocatis in aemulis insuperatos.
PL 1, 606Cローマ人のもとでの新奇な果実についても、私には神性の布告が……起こりえたと言うことができたであろう。これは、……〔作り話〕が神々とされていることと同じく空しいことである。もしそれらに我々の時代の……〔もの〕が比べられるならば、……先代の者たちよりもむしろ後代の者たちにこそ神格化がふさわしかったであろう。……すべての技芸において、古代はすでに廃れてしまった。日々の慣用が新奇さを教え込むからである。かくして、技芸のゆえに聖なる者と……された者たちも、まさにその技芸そのものにおいて、また挑んでくる競争相手たちに対して、凌駕されざる者として……。