De vocatione gentium libri duo 1.3.1
De hujus quaestionis tractatione: Cum bonae voluntatis homo esse incipit, num corrigatur prior voluntas, an alia ei detur; et in sacris litteris, Omnes, aliquando pro Aliquibus dicti.
PL 17, 1077Dこの問いの扱いについて。人が善い意志の者になり始めるとき、以前の意志が矯正されるのか、それとも別の意志が与えられるのか。また聖書で「すべて〔omnes〕」がときに「ある者たち〔aliqui〕」の意で言われること。
De vocatione gentium libri duo 1.3.2
Hic tractandum videtur utrum cum bonae voluntatis esse homo incipit, eadem quae in ipso erat, corrigatur voluntas: an alia ei quam non habebat, et quae priori repugnet, detur. Quod ut evidentius appareat, altius id non pigeat inquirere.
PL 17, 1077Dここで論じるべきは、人が善い意志の者になり始めるとき、その人のうちにあった同じ意志が矯正されるのか、それとも、その人がもっていなかった、以前の意志に逆らう別の意志が与えられるのか、ということと思われる。これがいっそう明らかになるために、これをより深く究めることを厭うべきではない。
De vocatione gentium libri duo 1.3.3
Omnes homines in primo homine sine vitio conditi sumus, et omnes naturae nostrae incolumitatem ejusdem hominis praevaricatione perdidimus.
PL 17, 1078A我々はみな、最初の人において欠陥なく造られたが、みな同じ人の背反によって、我々の本性の無傷の状態を失った。
De vocatione gentium libri duo 1.3.4
Inde tracta mortalitas, inde multiplex corporis animique corruptio, inde ignorantia et difficilitas, curae inutiles, illicitae cupiditates, sacrilegi errores, timor vanus, amor noxius, injusta gaudia, poenitenda consilia, et non minor miseriarum multitudo quam criminum.
PL 17, 1078Aそこから死すべき定めが引き出され、そこから体と心の多様な腐敗、無知と困難、無益な心配、許されない欲望、冒瀆的な迷い、むなしい恐れ、有害な愛、不正な喜び、悔やまれる企てが生じ、惨めさの多さは罪過の多さに劣らない。
De vocatione gentium libri duo 1.3.5
His ergo atque aliis malis in naturam humanam irruentibus, fide perdita, spe relicta, intelligentia obcaecata, voluntate captiva, nemo in se unde repararetur invenit: quia etsi fuit qui in naturali intellectus conatus sit vitiis reluctari, hujus tantum temporis vitam steriliter ordinavit, ad veras autem virtutes aeternamque beatitudinem non profecit.
PL 17, 1078Aこうしてこれらとほかの悪が人間の本性に襲いかかり、信仰は失われ、希望は捨てられ、知性は目をくらまされ、意志は捕らわれたので、誰も自分の中に、それによって回復されうるものを見いださなかった。たとえ、知性の自然な努力において悪徳に抗おうとした者がいたとしても、この時代だけの生を不毛に整えたにすぎず、まことの徳と永遠の至福には進まなかったからである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.6
Sine cultu enim veri Dei, etiam quod virtus videtur esse, peccatum est: nec placere ullus Deo sine Deo potest. Qui vero Deo non placet, cui nisi sibi et diabolo placet?
PL 17, 1078Bまことの神への礼拝がなければ、徳と見えるものでさえ罪である。神なしに神に気に入られる者は一人もいない。ところで神に気に入られない者は、自分と悪魔以外の誰に気に入られるのか。
De vocatione gentium libri duo 1.3.7
A quo cum homo spoliaretur, non voluntate, sed voluntatis sanitate privatus est: quia nec detrudi ab innocentiae statu posset, nisi voluntate peccaret. Quae ergo natura erat bona, qualitate facta est mala.
PL 17, 1078Bこの悪魔〔a quo は悪魔を指すと取った〕によって人が奪われたとき、人は意志ではなく、意志の健全さを奪われたのである。意志によって罪を犯したのでなければ、無垢の状態から突き落とされることもありえなかったからである。こうして、善であった本性が、性質において悪になった。
De vocatione gentium libri duo 1.3.8
Et ille animi motus qui numquam potest sine aliquo esse amore, hoc est, sine aliqua voluntate, non perdidit appetitum, sed mutavit affectum: id recipiens desiderio, quod debuit refutare judicio.
PL 17, 1078Bまた、愛なしには、すなわち何らかの意志なしには決してありえない心の動きは、欲求を失ったのではなく、情動を変えたのである。判断によって退けるべきものを、欲望によって受け入れてしまうのである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.9
Cum igitur homo ad pietatem redit (de quo ideo dictum est: Spiritus vadens, et non rediens (Psal. LXXVII) ; quia nisi illum Deus converteret, non rediret) non fit novum figmentum, novaque creatura, non alia in eo creatur substantia, sed eadem quae fuerat labefactata, reparatur.
PL 17, 1078Bそれゆえ人が敬虔に帰るとき――これについて「行って、帰らない霊」と言われたのは(詩篇77)、神が人を回心させなければ帰らないからである――新しい造形物、新しい被造物が生まれるのではなく、彼のうちに別の実体が創造されるのでもなく、揺るがされていた同じものが回復されるのである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.10
Nec aliud ab eo aufertur, nisi vitium, quod natura non habuit. Fuit enim in Adam natura sine vitio, qui per voluntatis inobedientiam mala multa contraxit, et in posteros magis magisque multiplicanda transfudit.
PL 17, 1078Cまた、人から取り去られるのは欠陥にほかならず、本性はそれをもっていなかった。実際、アダムにおいて本性は欠陥がなかったが、彼は意志の不従順によって多くの悪を身に招き、それを子孫へますます増えるように注ぎ込んだ。
De vocatione gentium libri duo 1.3.11
Quae ut vincantur, atque in nihilum deducantur, non efficit nisi gratia Salvatoris, qui opus suum opere suo reparat. Sicut enim dicit Joannes apostolus: In hoc apparuit Filius Dei, ut solvat opera diaboli (I Joan. III) .
PL 17, 1078Cこれらの悪が打ち負かされて無に帰されるのは、自分の業を自分の業によって回復する救い主の恩寵によるほかない。実に使徒ヨハネが言うとおりである。「神の子が現れたのは、悪魔の業を滅ぼすためである」(一ヨハネ3章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.12
Et sicut rumpit vincula captivi, sic vestit nuditatem spoliati, sic sanat vulnera sauciati: ut quod in ipso agit, etiam per ipsum geratur. Cui utique contra hostem suum non expedit sine protectore confligere.
PL 17, 1078Cまた、彼は捕らわれた者の鎖を断ち切るように、奪われた者の裸を覆い、傷ついた者の傷を癒す。その結果、彼が人のうちで行うことが、人を通しても行われる。実に、〔その〕人が自分の敵に対して保護者なしに戦うのは、得策でない。
De vocatione gentium libri duo 1.3.13
Cum illo enim habet certamen, a quo aliquando superatus est. Non ergo fidat de viribus suis, quae etiam cum essent integrae, non steterunt: sed per illum quaerat victoriam, qui solus non est victus, et omnibus vicit.
PL 17, 1078D人は、かつて自分を打ち負かした相手と戦っているからである。それゆえ、自分の力を頼みとしてはならない。その力は、無傷であったときでさえ、立たなかったのである。そうではなく、ただ一人敗れず、すべての者のために勝った者を通して、勝利を求めるべきである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.14
Et si quaerit, non dubitet quaerendi affectum ab illo se accepisse quem quaerit. Nec quia spiritu Dei agitur, ideo se putet liberum arbitrium non habere, quod ne tunc quidem perdidit quando diabolo voluntate se dedit, a quo judicium voluntatis depravatum est, non ablatum.
PL 17, 1078Dまた、求めるなら、求める情動を、自分が求めるその者から受けたのだと疑ってはならない。また神の霊に動かされているからといって、自分には自由意志がないと考えてはならない。自由意志は、悪魔に意志によって身を委ねたときでさえ失われなかったのである。悪魔によって意志の判断は損なわれたが、取り去られはしなかった。
De vocatione gentium libri duo 1.3.15
Quod ergo non interfectum est per vulnerantem, non tollitur per medentem. Vulnus sanatur, non natura removetur. Sed quod in natura periit, non restituitur nisi ab auctore naturae, apud quem quod perdidit natura non periit.
PL 17, 1078Dそれゆえ、傷つける者によって殺されなかったものは、癒す者によっても取り去られない。傷は癒やされるのであって、本性が除かれるのではない。しかし本性において滅びたものは、本性の作り手によるほかに回復されない。本性が失ったものは、その作り手のもとでは滅びていないのである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.16
Aeterna est enim sapientia, aeterna veritas, aeterna bonitas, aeterna justitia, omnium denique virtutum lumen aeternum est, totumque quod virtus est, Deus est. Qui si non operatur in nobis, nullius possumus participes esse virtutis.
PL 17, 1079A永遠なのは知恵であり、永遠なのは真理、永遠なのは善、永遠なのは正義であり、実にあらゆる徳の光は永遠であり、徳であるすべては神である。神が我々のうちで働かないなら、我々はいかなる徳にも与ることができない。
De vocatione gentium libri duo 1.3.17
Sine hoc quippe bono nihil est bonum, sine hac luce nihil lucidum, sine hac sapientia nihil sanum, sine hac justitia nihil rectum. Dicit enim per Esaiam Dominus: Ego sum, ego sum Deus, quia non est praeter me qui salvet (Esai. XLV) .
PL 17, 1079A実に、この善なしには何も善くなく、この光なしには何も輝かず、この知恵なしには何も健全でなく、この正義なしには何も正しくない。主がイザヤを通して言うからである。「私は在る、私こそ神である。私のほかに救う者はない」(イザヤ45章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.18
Et Hieremias: Scio, inquit, Domine, quia non est in homine via sua, nec viri est ut dirigat iter suum (Jerem. X) . Homo namque mortalis, damnata in Adam origine, carnaliter natus, ad spiritalem novi generis dignitatem nisi Spiritu sancto regente non pervenit.
PL 17, 1079Aまたエレミヤは言う。「主よ、私は知っている。人の道は人のうちにはなく、自分の歩みを導くことは人にはできない」(エレミヤ10章)。実に死すべき人は、アダムにおいて起源を断罪され、肉によって生まれたので、聖なる霊が導かないかぎり、新しい種類の霊の尊厳には至らない。
De vocatione gentium libri duo 1.3.19
Sed nec ullo hanc desiderio appetit qui calorem ipsius desiderii non accepit, de quo dicit Dominus: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat (Luc. XII.) ?
PL 17, 1079Aしかし、その望みの熱を受けていない者は、いかなる望みによってもこの尊厳を求めない。その熱について主は言う。「私は地に火を投じに来た。それが燃え上がること以外に何を私は望むだろうか」(ルカ12章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.20
Ignis autem iste dilectio est Dei, quam amator mundi non potest captivo corde comprehendere; plenus est enim amore vanitatum, quas etiamsi potuerit et aliqua parte vitare, et transcensis corporalibus ac visibilibus ad aeterna et invisibilia intelligenda profecerit, si a colendis quoque simulacris recesserit, et venerari coelum et terram, omniaque mundi hujus elementa destiterit; fidem tamen dilectionemque Christi conturbatus de ipsa ejus humilitate non capiet, et scandalum Dominicae nativitatis ac mortis proprio judicio non evincet (I Cor. I) .
PL 17, 1079Bこの火とは神への愛であり、世を愛する者は、捕らわれた心でこれを捉えることができない。彼はむなしいものへの愛に満ちているからである。たとえ、そのむなしいものをある程度は避けることができ、体のものや見えるものを越えて、永遠の見えないものを理解するところまで進み、偶像を礼拝することからも離れ、天と地とこの世のあらゆる元素を崇めることをやめたとしても、それでも、キリストの信仰と愛を、そのへりくだりそのものにかき乱されて受け入れないであろう。主の生まれと死の躓きを、自分の判断で乗り越えることはないであろう(一コリント1章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.21
Propter sapientiam enim mundi resistentem sapientiae Dei, ut superbia de se praesumentium caecaretur, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes.
PL 17, 1079B実に、神の知恵に逆らう世の知恵のゆえに、自分を頼む者たちの高ぶりが目をくらまされるように、神は、宣教の愚かさによって信じる者たちを救うことを良しとした。
De vocatione gentium libri duo 1.3.22
Unde qui doctrinis saecularibus tument, ridendam magis, quam adorandam crucem Christi existimant: et quanto sublimius quisque ad humanarum disciplinarum instituta conscendit, tanto magis praedicationis nostrae humilia et infirma fastidit.
PL 17, 1079Cそれゆえ、世俗の学説で膨れ上がった者たちは、キリストの十字架を、拝むべきものというよりむしろ笑うべきものと考える。そして人間の学問の制度に高く登る者ほど、我々の宣教のへりくだった弱いものを、いっそう嫌う。
De vocatione gentium libri duo 1.3.23
Nec mirum si Evangelio crucis Christi philosophia gentilis obnititur, cui etiam Judaica eruditio reluctatur.
PL 17, 1079Cキリストの十字架の福音に異邦人の哲学が逆らうのは不思議ではない。ユダヤ人の学識さえ、それに抗うのである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.24
Nec docti igitur, nec indocti, nec cujuslibet stirpis aut ordinis humana ad Deum ratione ducuntur; sed omnis homo qui ad Deum convertitur, Dei primum gratia commovetur. Non enim ipse sibi lumen est, nec cursum radio propriae lucis accendit.
PL 17, 1079Cそれゆえ、学ある者も学なき者も、またいかなる家柄や身分の者も、人間の理性によって神へ導かれるのではない。神へ回心する人は誰でも、まず神の恩寵によって動かされる。人は自分自身にとって光ではなく、自分の光の輝きによって自らの行く道を灯すのでもない。
De vocatione gentium libri duo 1.3.25
Si enim beatus Joannes, quo nemo hominum major natus est (Matth. XI) , non erat lumen, quia non suo splendore lucebat, sed de illo vero lumine quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, ut lux esset, acceperat (Joan. I) : quis ille erit, qui tot opinionum colluctationes, tot vincula consuetudinis, tot praejudicia vetustatis, suo tantum judicio usus abrumpat, et sola voce extrinsecus sonante doctoris hoc tantum de gratia habeat, quod audivit, et totum de voluntate, quod credidit?
PL 17, 1079C実に、福なるヨハネ〔洗礼者ヨハネ〕は、彼より偉大な者は人のうちに生まれなかった(マタイ11章)のに、光ではなかった。自分の輝きで輝いたのではなく、この世に来るすべての人を照らすあのまことの光から、光となるために受けたのである(ヨハネ1章)。ならば、これほど多くの意見のせめぎ合い、これほど多くの習慣の鎖、これほど多くの古い偏見を、ただ自分の判断だけを用いて断ち切り、教師の外から響く声だけによって、聞いたということだけを恩寵のものとし、信じたということのすべてを意志のものとする者は、いったい誰であろうか。
De vocatione gentium libri duo 1.3.26
Quod si ita esset, nihil inter gratiam legemque distaret; nec indulgentiae quemquam spiritus vivificaret, si occidens littera permaneret.
PL 17, 1079Dもしそうなら、恩寵と律法のあいだに違いはなくなる。殺す文字が残るなら、霊は誰をも赦しへと生かさないであろう。
De vocatione gentium libri duo 1.3.27
Lex enim quod fieri aut non fieri jubet, non praestat ut ante fiat aut non fiat: quoniam severitati ejus non libertate, sed timore servitur (II Cor. III) .
PL 17, 1079D実に律法は、なすように、またなさぬようにと命じることを、それが前もってなされ、またなされぬようにしてはくれない。その厳しさには、自由によってではなく恐れによって仕えるからである(二コリント3章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.28
Dominus autem ut legem non solveret, sed adimpleret, per gratiae auxilium efficax fecit legis imperium, et multiplicando clementiam sustulit poenam, ut peccatum non ulciscendo plecteret, sed remittendo deleret.
PL 17, 1080Aしかし主は、律法を廃するためではなく成就するために、恩寵の助けの効力によって律法の命令を実効あるものとし、寛大さ〔clementia〕を増し加えることで刑罰を取り去った。罪を、報復することによって罰するのではなく、赦すことによって消し去るためである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.29
Unde adulteram ex legis constitutione lapidandam et veritate liberavit (Matt. V) et gratia, cum exsecutores correpti, de conscientiis territi, trementem ream sub illius judicio reliquissent (Joan. VIII) , qui venerat quaerere et salvum facere quod perierat.
PL 17, 1080Aそれゆえ、律法の定めによって石で打たれるべきであった姦淫の女を、彼は真理によっても恩寵によっても解放した(マタイ5章)〔この引照は前の節の「律法を廃するためではなく成就するために」(マタイ5:17)に当たるらしい〕。執行者たちは責められ、良心に怯え、震える罪ある女を、彼の裁きのもとに残したのである(ヨハネ8章)。彼は、失われたものを探して救うために来ていたのである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.30
Et ideo inclinatus, id est, ad humana demissus, et in opus nostrae reformationis inflexus, digito scribebat in terra, ut legem mandatorum per gratiae decreta vacuaret, et ostenderet se esse qui dixerat: Dabo leges meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas (Luc. XIX, Joan VIII, Jerem. XXXI) .
PL 17, 1080Aそしてそれゆえ、彼は身をかがめた、すなわち人間のことへと降り、我々の刷新の業へと身を傾けて、指で地に書いた。それは、掟の律法を恩寵の定めによって空しくし、自分が、次のように言った者であることを示すためであった。「私は私の法を彼らの思いの中に与え、彼らの心にそれを書き記す」(ルカ19章、ヨハネ8章、エレミヤ31章)〔ルカ19章は前の節の「失われたものを探して救う」(ルカ19:10)に当たるらしい〕。
De vocatione gentium libri duo 1.3.31
Quod utique quotidie facit, dum cordibus vocatorum suam inserit voluntatem, et stylo Spiritus sancti quidquid in animae paginis diabolus invidendo falsavit, veritas miserendo rescribit.
PL 17, 1080B彼はこれを毎日行っている。召された者たちの心に自分の意志を植えつけ、聖なる霊の筆によって、悪魔が妬んで魂の頁に偽り書いたものを、真理が憐れんで書き直すのである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.32
Cum igitur verbum Dei per ministerium praedicantium auribus carnis infertur, miscetur operatio potentiae divinae cum sono vocis humanae, et qui incitavit evangelizantis officium, audientis quoque formavit affectum.
PL 17, 1080Bそれゆえ、神の言葉が宣べ伝える者たちの務めを通して肉の耳に入れられるとき、神の力の働きが人の声の響きと混じり合い、福音を告げる者の務めを促した者は、聞く者の情動をも形づくったのである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.33
Dulcescit enim animae cibus verbi, veteres tenebrae nova luce pelluntur, et obtutus interior caligine antiqui erroris exuitur.
PL 17, 1080B実に、言葉の糧は魂にとって甘くなり、古い闇は新しい光に追い払われ、内なる視線は古い迷いの霧から解き放たれる。
De vocatione gentium libri duo 1.3.34
Transit animus de voluntate in voluntatem, et illa quae pellitur aliqua cunctatione moratur, ea tamen quae gignitur, electiora quaeque sibi vendicat, ut lex peccati et lex Dei diversas atque discretas in eodem homine habeant mansiones, et concupiscente carne adversus spiritum, carnis autem concupiscentiis spiritu repugnante, per exteriora quidem insidiari tentator audeat, sed mens auxilio Dei munita praevaleat (Rom. VII, Galat. V) .
PL 17, 1080B心は意志から意志へと移り、追い出される意志はいくらかためらって留まるが、生まれる意志のほうは、より優れたものをことごとく自分のものとする。こうして罪の法と神の法は、同じ人のうちに、異なり区別された住まいをもち、肉が霊に逆らって欲し、霊が肉の欲望に逆らって戦うあいだ、誘惑者は外のものを通して罠を仕掛けようと敢えてするが、神の助けに守られた精神が勝つのである(ローマ7章、ガラテヤ5章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.35
Ad magnam enim utilitatem fidelium materia est reservata certaminum, ut non superbiat sanctitas, dum pulsatur infirmitas.
PL 17, 1080C実に、信ずる者たちの大きな益のために、戦いの材料は取っておかれた。弱さが打たれるあいだは、聖さが高ぶらないためである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.36
Unde et Apostolus dicit: In magnitudine revelationum ne extollar, datus est mihi angelus Satanae, qui me colaphizet: propter quod ter Dominum rogavi, ut discederet a me: et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur (II Cor. XII) .
PL 17, 1080Cそれゆえ使徒も言う。「啓示の大きさのゆえに私が思い上がらないように、私を打ち叩くために、サタンの使いが私に与えられた。そのために、私はそれが私から離れるよう三度主に願った。すると主は私に言った。『私の恩寵は汝に十分である。力は弱さにおいて完全にされるからである』」(二コリント12章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.37
Quaerat ergo Dominus imaginem suam, et errantem ovem bonus pastor inveniat, nec dedignetur aegram, diuque invio fatigatam humeris suis ferre, et non revocando tantum, sed etiam portando salvare (Luc. XV) .
PL 17, 1080Cそれゆえ、主が自分の像を求めるように。善き牧者が迷える羊を見いだし、病んだ羊を、長く道なき所で疲れ果てていても厭わず、自分の肩に担い、呼び戻すだけでなく運ぶことによっても救うように(ルカ15章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.38
Quaerat Dominus imaginem suam, et omnium quae in eam inciderunt, sordium concretione detersa, speculumhumani cordis enubilet. Scriptum est enim: Qui potest facere mundum de immundo conceptum semine? (Job. XIV.) Nonne tu qui solus es?
PL 17, 1080D主が自分の像を求め、そこに降りかかったあらゆる汚れの固まりが拭い去られ、人の心の鏡〔底本は speculumhumani。speculum humani と読む〕が曇りを晴らされるように。書かれているからである。「汚れた種から宿されたものを、誰が清くしうるのか。汝ひとりではないのか」(ヨブ記14章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.39
Quaerat Dominus imaginem suam, ut in renovatione ac justificatione ejus gratia reformantis appareat, sicut in se factum Paulus apostolus protestatur, et dicit: Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae erant in Christo; tantum auditum habebant, quod is qui persequebatur nos aliquando, nunc evangelizat fidem quam expugnabat; et in me clarificabant Deum (Galat. I) .
PL 17, 1080D主が自分の像を求め、その刷新と義とされることにおいて、作り直す者の恩寵が現れるように。使徒パウロが自分に起きたこととして証言して言うとおりである。「私は、キリストにあるユダヤの諸教会には、顔では知られていなかった。ただ、かつて我々を迫害した者が、いまは、自分が攻め破っていた信仰を福音として告げていると、聞いていただけである。そして彼らは私のゆえに神の栄光をたたえていた」(ガラテヤ1章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.40
Si ergo tunc Christianus populus didicerat, et illi primitivae Ecclesiae, quorum erat unum cor et una anima (Act. IV) , sic credebant, ut cum viderent quempiam ad agnitionem veritatis ab errore conversum, glorificarent Deum, et fidem correcti confiterentur muneris esse divini; ipse quoque Dominus discipulos suos magistros omnium gentium sic docebat, dicens: Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videntes opera vestra bona magnificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V) .
PL 17, 1081Aもし、そのときキリスト教徒の民が学んでおり、またあの初代の教会の人々、すなわち一つの心と一つの魂をもっていた人々(使徒言行録4章)が、誰かが迷いから真理の認識へと立ち返るのを見ると神の栄光をたたえ、立ち直った者の信仰を神の賜物によると告白するほどに信じていたのであれば、主自身もまた、すべての諸国民の教師となる自分の弟子たちを、こう教えていたのである。「汝らの光が人々の前でこのように輝き、汝らの善い行いを見て、天にいる汝らの父をあがめるようになれ」(マタイ5章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.41
Fixa ergo hac fide in cordibus nostris, humiliterque fundata, qua saluberrime credimus omnia bona, ac maxime ea quae ad vitam aeternam provehunt, Dei munere haberi, Dei munere augeri, Dei munere custodiri, puto pius sensus non debeat mea quaestione turbari, quae de omnium, et non de omnium hominum conversione generatur, si ea quae clara sunt, non de his quae occulta sunt, obscuremus; et dum procaciter insistimus clausis, excludamur ab apertis; cum sufficere debeat, ut in eo, in quod pervenimus, ambulemus.
PL 17, 1081Aそれゆえ、この信仰が我々の心に据えられ、へりくだって基礎づけられ、それによって我々が、あらゆる善、とりわけ永遠の生命へ進ませるものが、神の賜物によって持たれ、神の賜物によって増し、神の賜物によって守られると、きわめて救いにかなうしかたで信じるのであれば、敬虔な思いが私の問いによって乱されるべきではないと私は考える。この問いは、すべての人が回心するのか、すべての人が回心するのではないのか〔直訳は「すべての人の、またすべての人のではない回心について」〕をめぐって生じるものである。明らかなことを、隠れたことによって曇らせないかぎり、また閉ざされたものに厚かましくこだわって、開かれたものから締め出されないかぎり、そうである。我々が到達したところで歩めば足りるはずだからである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.42
Quid enim mirum, si ad vitae sacramenta non veniunt, cum plerique qui videbantur venisse, discedant? De quibus dicitur: Ex nobis exiere, sed non erant ex nobis; si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum (I Joan, II) .
PL 17, 1081B実に、命の秘跡〔sacramenta〕に至らない者がいても、何の不思議があるか。至ったと見えた者の多くが去っていくのに。彼らについて言われる。「彼らは我々から出ていったが、我々に属していなかった。我々に属していたなら、確かに我々とともにとどまったはずである」(一ヨハネ2章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.43
Quorum similes sunt et illi, qui profitentur se Deum scire, factis autem negant (Tit. I) .
PL 17, 1081B神を知っていると公言しながら、行いでは否む者たちも、彼らに似ている(テトス1章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.44
Nam cum scriptum sit: Omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit (Rom. X) ; de quibus tamen Dominus ait: Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum, sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum (Matth. VII) ; et: Multi mihi dicent in illa die: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus? et tunc dicam illis: Numquam vos cognovi; discedite a me, operarii iniquitatis (Ibid.) .
PL 17, 1081B実に、「主の名を呼び求める者は誰でも救われる」と書かれている(ローマ10章)にもかかわらず、彼らについて主は言う。「私に向かって『主よ、主よ』と言う者が皆、天の国に入るのではない。天にいる私の父の意志を行う者が、天の国に入る」(マタイ7章)。また、「その日、多くの者が私に言う。『主よ、主よ、我々は汝の名によって預言し、汝の名によって悪霊を追い出し、汝の名によって多くの力ある業を行ったではないか』。そのとき私は彼らに言う。『私は汝らを決して知らない。私から離れ去れ、不法を行う者たちよ』」(マタイ7章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.45
Tales non invocant nomen Domini, qui non habent spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, pater (Rom. VIII) . Nemo enim potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto (I Cor. XII) .
PL 17, 1081Cこのような者たちは主の名を呼び求めていない。彼らは、それによって我々が「アッバ、父よ」と叫ぶ、子とする霊をもっていない(ローマ8章)。聖なる霊によらなければ、誰も「主イエス」と言うことができないからである(一コリント12章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.46
Et quicumque spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei (Rom. VIII) , qui ad Deum per Deum veniunt: et salvari volentes, omnino salvantur, quia ipsum desiderium salutis ex Dei inspiratione concipiunt, et per illuminationem vocantis in agnitionem veniunt veritatis.
PL 17, 1081Cまた、神の霊に導かれる者は誰でも、神の子らであり(ローマ8章)、神を通して神に至る。そして救われることを望む者は、確かに救われる。救いへの望みそのものを、神の霊感によって宿し、召す者の照らしによって真理の認識に至るからである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.47
Sunt enim filii promissionis, merces fidei, spiritale semen Abrahae, genus electum, regale sacerdotium, praescitum et praeordinatum in vitam aeternam, sicut testatur Spiritus sanctus per Hieremiam prophetam dicens: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et disponam domui Israel et domui Judae testamentum novum, non secundum testamentum quod disposui patribus eorum in die qua apprehendi manum eorum, ut educerum illos de terra Aegypti, quia ipsi non perseveraverunt in testamento meo, et ego eos neglexi, dicit Dominus (I Pet. II: Jerem. XXXI et Heb. VIII) .
PL 17, 1081Dこれらは実に約束の子らであり、信仰の報い、アブラハムの霊の子孫、選ばれた種族、王の祭司職であって、永遠の生命へと予知され、あらかじめ定められた者たちである。聖なる霊が預言者エレミヤを通して証言して言うとおりである。「見よ、日が来る、と主は言う。私はイスラエルの家とユダの家のために新しい契約を結ぶ。それは、私が彼らの父祖たちの手をつかんで、彼らをエジプトの地から導き出した〔底本は educerum。educerem と読む〕日に、彼らに結んだ契約のようではない。彼ら自身が私の契約にとどまらなかったので、私も彼らを顧みなかった、と主は言う」(一ペトロ2章;エレミヤ31章およびヘブライ8章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.48
Quia hoc est testamentum quod disponam domui Israel post dies illos, dicit Dominus: Dabo leges meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas: et ero illis in Deum, et ipsi erunt mihi in populum.
PL 17, 1081D「これこそが、あの日々ののち私がイスラエルの家と結ぶ契約だからである、と主は言う。私は私の法を彼らの思いの中に与え、彼らの心にそれを書き記す。私は彼らの神となり、彼らは私の民となる」。
De vocatione gentium libri duo 1.3.49
Et non docebit unusquisque proximum suum, et unusquisque fratrem suum, dicens: Cognosce Dominum: quia omnes cognoscent me a pusillo eorum usque ad magnum: quia propitius ero iniquitatibus eorum, et peccatorum eorum memor non ero.
PL 17, 1082A「また、おのおのが隣人に、おのおのが兄弟に教えて『主を知れ』と言うことはない。彼らの小さい者から大きい者に至るまで、すべての者が私を知るからである。私は彼らの不法を赦す者となり、彼らの罪を覚えない」。
De vocatione gentium libri duo 1.3.50
Et dabo illis viam alteram, et cor aliud, ut me timeant omnes dies in bonum ipsis et filiis eorum post eos: et constituam illis testamentum aeternum quod non avertam post eos, et timorem meum dabo in cor eorum, ne discedant a me, et visitabo eos ut bonos eos faciam (Jerem. XXXII) .
PL 17, 1082A「そして私は彼らに別の道と別の心を与える。彼らと、彼らのあとの子らの益のために、彼らが日々私を畏れるようになるためである。私は彼らに永遠の契約を結び、彼らのあとで私はそれを翻さない。私は私への畏れを彼らの心に与え、彼らが私から離れないようにする。そして私は彼らを訪れ、彼らを善い者にする」(エレミヤ32章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.51
Per Esaiam quoque de gratia sua Dominus, qua ex omnibus hominibus novam creaturam facit, eadem praenuntiat, dicens: Ecce facio nova quae nunc orientur, et cognoscetis ea: Et faciam in deserto viam, et in sicca terra flumina (Isai. XLIII) .
PL 17, 1082Aまた主は、イザヤを通して、その恩寵――それによってすべての人々から新しい被造物を造る――について、同じことをあらかじめ告げて言う。「見よ、私は新しいことを行う。それがいま芽生え、汝らはそれを知る。私は荒れ野に道を、乾いた地に川を造る」(イザヤ43章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.52
Benedicent me bestiae agri, sirenae et filiae struthionum, quod dederim in deserto aquam, et flumina in sicca terra ad potandum genus meum electum, populum meum quem mihi acquisivi, ut enarrent virtutes meas.
PL 17, 1082B「野の獣、セイレーン〔sirenae。ラテン語の聖書が荒れ地に棲む獣の名に当てる語〕とダチョウの娘たちは私をたたえる。私が荒れ野に水を、乾いた地に川を与えたからである。私が選んだ私の種族、私が自分のために獲得した私の民が飲むため、私の力ある業を語り告げるためである」。
De vocatione gentium libri duo 1.3.53
Et iterum: Per me ipsum juro, nisi exibit de ore meo justitia, et verba mea non avertentur, quia mihi flectetur omne genu, et confitebitur omnis lingua Deo (Isa. XLV) .
PL 17, 1082Bまた再び言う。「私自身にかけて誓う、正義は私の口から出るに違いなく、私の言葉は翻らない。すべての膝は私に向かってかがみ、すべての舌は神に告白するからである」(イザヤ45章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.54
Si ergo impossibile est ista non fieri, quia nec incerta praescientia Dei est, nec mutabile consilium, nec inefficax voluntas, nec falsa promissio: omnes isti de quibus haec praedicta sunt (Jerem. XXXI) , sine cujusquam exceptione salvantur.
PL 17, 1082Bそれゆえ、これらが成就しないことはありえず、神の予知は不確かではなく、計画は変わりうるものではなく、意志は効力なきものではなく、約束は偽りではないのだから、これらが予告されたあの者たちは皆(エレミヤ31章)、誰ひとりの例外もなく救われる。
De vocatione gentium libri duo 1.3.55
Dat enim leges suas in sensu ipsorum, easque in cordibus eorum digito suo scribit, ut agnitionem Dei non doctrinae humanae opere, sed magisterio summi eruditoris accipiant: quia neque qui plantat, neque qui rigat, est aliquid, sed qui incrementum dat Deus (I Cor. III) .
PL 17, 1082C実に、神は自分の法を彼らの思いの中に与え、自分の指で彼らの心にそれを書き、神の認識を、人間の教えの業によってではなく、最高の教師の教えによって受けさせる。「植える者も水を注ぐ者も何ものでもなく、成長させる神こそが〔何ものかである〕」からである(一コリント3章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.56
Omnes hi a pusillo usque ad magnum cognoscunt Deum, quia ut venirent ad Christum, a Patre audierunt atque didicerunt.
PL 17, 1082Cこれらすべての者が、小さい者から大きい者に至るまで、神を知る。キリストのもとに来るために、父から聞き、学んだからである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.57
Omnes educti ab errore diriguntur in viam vitae, omnibus, corde mutato, recta sapere et recta velle donatur, omnibus timor quo in mandatis Dei erudiantur, inseritur (Jerem. VI, Joan. VI, Psal. CXVIII) .
PL 17, 1082C迷いから導き出されたすべての者が、命の道へと導かれ、心を変えられたすべての者に、正しく悟り、正しく望むことが与えられ、すべての者に、神の戒めに教え込まれるための畏れが植えつけられる(エレミヤ6章、ヨハネ6章、詩篇118)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.58
Fit in deserto via, et terra arida fluminibus irrigatur, ut qui prius ad confitendum Deum os non aperiebant, et velut muta atque irrationabilia animalia in feritatem transierant bestiarum, divinorum eloquiorum fontibus mundati, benedicant et laudent Deum (Isa. XLIII) , enarrantes virtutes et mirabilia misericordiae ejus qui elegit eos, et in filios adoptavit, ac novi testamenti fecit haeredes (Ephes. I, Galat. III) .
PL 17, 1082C荒れ野に道ができ、乾いた地は川で潤され、以前は神を告白するために口を開かず、口のきけない理性なき動物のようになって獣の猛々しさへと移っていた者たちが、神の言葉の泉に清められて、神をたたえ賛美するようになる(イザヤ43章)。そして、自分たちを選び、子として迎え、新しい契約の相続人とした者〔神〕の慈しみの力ある業と不思議を語り告げるのである(エフェソ1章、ガラテヤ3章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.59
Si autem (ut Apostolus loquitur) hominis confirmatum testamentum spernit aut superordinat, quomodo fieri potest ut ex ulla parte divina promissio resolvatur?
PL 17, 1082Dもし、使徒の言うように、人の確証された遺言〔testamentum。契約の意も持つ語〕を〔誰も〕退けず、付け加えもしない〔底本は「退ける、あるいは付け加える」とあって主語と否定を欠く。「誰も…ない」の意と解した〕のなら、神の約束がどこかで無効になるなどということが、どうして起こりえようか。
De vocatione gentium libri duo 1.3.60
Manet prorsus et quotidie impletur quod Abrahae Dominus sine conditione promisit, sine lege donavit: quia etsi quidam quibus haec praedicata sunt, non crediderunt: incredulitas eorum fidem Dei non evacuavit. Est enim Deus verax, omnis autem homo mendax (Rom. III).
PL 17, 1082Dアブラハムに主が無条件に約束し、律法なしに与えたものは、まさしく続いており、毎日成就している。これを告げられた者たちの中に信じなかった者がいたとしても、彼らの不信仰は神の信実〔fides〕を無にしなかった。神は真実であり、人はみな偽り者だからである(ローマ3章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.61
Et illi quidem qui audito Evangelio credere noluerunt, inexcusabiliores facti sunt, quam si nullum praeconium veritatis audissent.
PL 17, 1082Dそしてまことに、福音を聞いて信じようとしなかった者たちは、真理の宣教をまったく聞かなかった場合よりも、いっそう弁解の余地がなくなった。
De vocatione gentium libri duo 1.3.62
Sed certum est eos apud praescientiam Dei, Abrahae filios non fuisse, nec in illorum sorte numeratos, de quibus dictum est: Benedicentur in semine tuo omnes tribus terrae (Joan. XV, Gen. XXII) .
PL 17, 1083Aしかし彼らは、神の予知においてアブラハムの子らではなく、「地のすべての部族は汝の子孫によって祝福される」と言われた者たちの割り当てに数えられなかったことは確かである(ヨハネ15章;創世記22章)〔引かれた句は創世記22章に当たる〕。
De vocatione gentium libri duo 1.3.63
Credituros enim promisit qui dixit: Et non docebit unusquisque proximum suum, et unusquisque fratrem suum, dicens: Cogosce Dominum: quia omnes cognoscent me a pusillo eorum usque ad magnum.
PL 17, 1083A信じるようになる者たちを約束したのは、こう言った者である。「また、おのおのが隣人に、おのおのが兄弟に教えて『主を知れ』〔底本は Cogosce。Cognosce と読む。1082A の同じ引用では Cognosce と刷る〕と言うことはない。彼らの小さい者から大きい者に至るまで、すべての者が私を知るからである」。
De vocatione gentium libri duo 1.3.64
Reconciliandos promisit qui dixit: Propitius ero iniquitatibus eorum, et peccatorum memor non ero (Jerem. XXXI, XXXII; Hebr. VIII) . Obedituros promisit qui dixit: Dabo illis viam alteram et cor aliud, ut timeant me omnes dies (Isa. XLV).
PL 17, 1083A和解させられる者たちを約束したのは、こう言った者である。「私は彼らの不法を赦す者となり、彼らの罪を覚えない」(エレミヤ31章、32章;ヘブライ8章)。従う者たちを約束したのは、こう言った者である。「私は彼らに別の道と別の心を与える。彼らが日々私を畏れるようになるためである」(イザヤ45章)〔引かれた句は上に引かれたエレミヤ32章に当たる〕。
De vocatione gentium libri duo 1.3.65
Perseveraturos promisit qui dixit: Timorem meum dabo in cor eorum, ne discedant a me: et visitabo eos, ut bonos eos faciam.
PL 17, 1083A堅く留まる者たちを約束したのは、こう言った者である。「私は私への畏れを彼らの心に与え、彼らが私から離れないようにする。そして私は彼らを訪れ、彼らを善い者にする」。
De vocatione gentium libri duo 1.3.66
Postremo omnes sine cujusquam exceptione sibi obsecuturos promisit, qui dixit: Per memetipsum juro, nisi exibit de ore meo justitia, et verba mea non avertentur, quia mihi flectetur omne genu, et confitebitur omnis lingua Deo.
PL 17, 1083B最後に、誰ひとりの例外もなく、すべての者が自分に従うようになると約束したのは、こう言った者である。「私自身にかけて誓う、正義は私の口から出るに違いなく、私の言葉は翻らない。すべての膝は私に向かってかがみ、すべての舌は神に告白するからである」。
De vocatione gentium libri duo 1.3.67
Hic si dicamus non fieri quod Deus juravit esse faciendum: falsitatem Deo (quod absit) et mendacium ascribimus veritati.
PL 17, 1083Bここで、もし神が為すべしと誓ったことが為されないと我々が言うなら、神に偽りを(あってはならぬことだが)、真理に虚偽を帰することになる。
De vocatione gentium libri duo 1.3.68
Si autem (ut pietas fidesque persuadent) Dei verba non excidunt, et fit omnino quod statuit (Matth. XXIV) ; quomodo nobis veracis promissionis firmitas apparebit, cum multa adhuc hominum millia daemoniis serviant, et idolis genu flectant, nisi hujusmodi denuntiationes Dei secundum illam incommutabilem scientiam editas noverimus, in qua apud illum jam universitas humana discreta est, et sive de bonis, sive de malis loquatur, ita unius partis meminit, quasi neminem hominum praetermittat?
PL 17, 1083Bだが、(敬虔と信仰が説くとおり)神の言葉が落ちることなく、神が定めたことが必ず成るのなら(マタイ24章)、なお多くの人々が悪霊に仕え、偶像に膝をかがめているのに、真実な約束の確かさは我々にどのように現れるのか。神のこの種の宣告が、あの不変の知〔scientia〕に従って発せられたものと、我々が知るのでなければ、そうはならない。その知においては、すでに神のもとで人類全体が区分されており、善い者について語るにせよ悪い者について語るにせよ、一方の部分だけを心に留めて、あたかも人のうちの誰一人も除かないかのように語られるのである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.69
Nam cum dicit Apostolus: Vetera transierunt, ecce facta sunt omnia nova (II Cor. V) : numquid non omnes homines videtur dixisse renovatos?
PL 17, 1083C実際、使徒が「古いものは過ぎ去った。見よ、すべてが新しくなった」(二コリント5章)と言うとき、すべての人が新しくされたと言っているように見えないか。
De vocatione gentium libri duo 1.3.70
Aut cum dicit: Quia in ipso complacuit omnem plenitudinem habitare, et per ipsum reconciliari omnia in ipso (Coloss. I) : numquid non ita loquitur quasi neminem velit exortem hujus reconciliationis intelligi?
PL 17, 1083Cあるいは「彼のうちにすべての満ちあふれが宿り、彼によってすべてのものが彼のうちで和解させられることが、〔神が〕良しとしたからである」(コロサイ1章)と言うとき、誰一人この和解にあずからない者と解されることを望まないかのように語っていないか。
De vocatione gentium libri duo 1.3.71
Aut cum ait: Novissimis istis diebus locutus est nobis in Filio, quem constituit haeredem universorum (Heb. I) : numquid aliud sonat forma sententiae, quam omnes homines in Christi haereditate a Patre esse transcriptos, secundum prophetiam David dicentis: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae (Psal. II) ; dicente enim Domino: Si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me (Joan. XII) : nonne universorum videtur promissa conversio?
PL 17, 1083Cあるいは「この終わりの日々に、彼は子において我々に語った。この子を万物の相続人と定めた」(ヘブライ1章)と言うとき、この文の形が告げるのは、すべての人が父によってキリストの相続の中へ移し替えられたということ以外の何であろうか。それはダビデの預言のとおりである。ダビデは言う。「私に求めよ。そうすれば汝に諸国民を汝の相続として与え、地の果てを汝の所有として与える」(詩篇2)。また主が「私が地から上げられるとき、すべてを私のもとに引き寄せる」(ヨハネ12章)と言うのだから、万人の回心が約束されているように見えないか。
De vocatione gentium libri duo 1.3.72
Aut cum de Ecclesia prophetatur et dicitur: Omnis vallis replebitur, et omnis mons et collis humiliabitur, et erunt prava in directa, et aspera in vias planas (Isa. XL) : numquid ullus hominum videtur omissus, qui non significatus sit Christo esse subdendus?
PL 17, 1083Dあるいは教会について預言されて、「すべての谷は満たされ、すべての山と丘は低くされ、曲がったものは真っ直ぐになり、険しいところは平らな道となる」(イザヤ40章)と言われるとき、キリストに服させられると示されなかった者が、人のうちに誰か一人でも見落とされているように見えるか。
De vocatione gentium libri duo 1.3.73
Quid cum dicitur: Et veniet omnis caro in conspectu meo ut adorent in Hierusalem, dicit Dominus (Isa. LXVI) ; aut illud; Et erit in diebus illis, Effundam de spiritu meo super omnem carnem (Joel. II) ; aut illud: Allevat Dominus omnes qui corruunt, et erigit omnes elisos (Psal. XLIV) : numquid non ita pronuntiatum est, quasi ab hoc Dei munere nemo discretus sit?
PL 17, 1083D「すべての肉が私の前に来て、エルサレムで礼拝する、と主は言う」(イザヤ66章)と言われるときはどうか。あるいはあの句、「その日々に、私は私の霊をすべての肉に注ぐ」(ヨエル2章)。あるいはあの句、「主は倒れる者をすべて支え、打ちひしがれた者をすべて起こす」(詩篇44)〔引かれた句は詩篇144:14〕。神のこの賜物から誰も除かれていないかのように語られているのではないか。
De vocatione gentium libri duo 1.3.74
Habet ergo populus Dei plenitudinem suam, et quamvis magna pars hominum, salvantis gratiam aut repellat aut negligat, in electis tamen et praescitis, atque ab omnium generalitate discretis, specialis quaedam censetur universitas, ut de toto mundo totus mundus liberatus, et de omnibus hominibus omnes homines videantur assumpti: sicut etiam cum de impiis sermo est, ita locutionem suam divinus stylus ordinat, ut ea quae de quadam parte dicuntur, ad omnes homines pertinere videantur: veluti est illud quod ait Joannes Baptista: Qui de coelo venit, super omnes est: quod vidit et audivit, testificatur, et testimonium ejus nemo accipit (Joan. III) .
PL 17, 1084Aこうして神の民はその満ちあふれを持つ。人々の大部分が救う者の恩寵を退けるか顧みないにしても、選ばれ予知された者たち、万人の一般性から区別された者たちにおいては、ある特別な全体が数えられている。その結果、全世界から全世界が解放され、すべての人々からすべての人々が取り上げられたかのように見える。同様に、不敬虔な者たちについて語られるときにも、神の筆致はその語り方を整えて、ある一部について言われることがすべての人々に関わるように見えるようにしている。たとえば洗礼者ヨハネが言うあの句である。「天から来る者はすべてのものの上にある。彼は見たこと聞いたことを証しするが、その証しを誰も受け入れない」(ヨハネ3章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.75
Aut illud Apostoli: Omnes quae sua sunt quaerunt, non quae Jesu Christi (Philip. II) . Aut illud quod psalmus Davidicus canit: Dominus de coelo prospexit super filios hominum, ut videat si est intelligens, aut requirens Deum (Psal. XIII) .
PL 17, 1084Bあるいは使徒のあの句。「すべての者が自分のものを求め、イエス・キリストのものを求めない」(フィリピ2章)。あるいはダビデの詩篇が歌うあの句。「主は天から人の子らを見下ろした、悟る者、神を求める者がいるかを見るために」(詩篇13)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.76
Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum.
PL 17, 1084B「すべての者が逸れ、ともに役立たずになった。善を行う者はいない、一人もいない」。
De vocatione gentium libri duo 1.3.77
His igitur et aliis documentis quae possunt ab inquirentibus numerosiora proferri, non dubie demonstratur interdum et pro parte terrae omnem terram, et pro parte mundi totum mundum, et pro parte hominum omnes homines nominari, quorum tamen discretionem plerumque Scriptura cito aperit, ut sensus legentis ab universitatis appellatione ad partem quae intelligenda est transferatur: sicut est illud Apostoli dicentis: Praedicamus Jesum Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam, ipsis vero vocatis Judaeis atque Graecis Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam (I Cor. I) .
PL 17, 1084Bだから、これらの証拠と、探求する者たちがさらに多く挙げうるほかの証拠から、疑いなく明らかになるのは、ときには地の一部について「全地」と、世界の一部について「全世界」と、人々の一部について「すべての人々〔omnes homines〕」と呼ばれるということである。もっとも聖書は、その区別をたいてい速やかに示し、読む者の思いが全体を指す呼び名から、解すべき部分へと移されるようにしている。使徒が言うとおりである。「我々は十字架につけられたイエス・キリストを宣べ伝える。ユダヤ人には躓き、諸国民には愚かさであるが、召された者たち自身、ユダヤ人にもギリシア人にも、キリストは神の力、神の知恵である」(一コリント1章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.78
Numquid ipsis Christus virtus, quibus scandalum? aut ipsis sapientia, quibus stultitia? Sed quoniam quidam ex eisdem justificabuntur fide, quidam autem sua impietate obdurabuntur: unum credentium et non credentium genus sub vocatorum appellatione discrevit, ut quos a fide significabat alienos, eos quamvis audissent Evangelium, ostenderet vocationis extraneos.
PL 17, 1084Cキリストは、躓きとなる者たち自身にとって力であろうか。愚かさとなる者たち自身にとって知恵であろうか。そうではない。彼らのうちのある者たちは信仰によって義とされ、ある者たちは自らの不敬虔によって頑なにされるので、信じる者と信じない者という一つの類を、「召された者たち」という呼び名によって区別したのである。信仰から縁遠いと示した者たちを、たとえ福音を聞いたとしても召命には無縁の者として示すためである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.79
Hac regula per Esaiam promittit sermo divinus, dicens: Et ducam caecos in viam quam non noverunt, et semitas quas nesciunt calcabunt: et faciam illis tenebras in lucem, et prava in directum. Haec verba faciam, et non derelinquam eos (Isa. XLII) .
PL 17, 1084Cこの規則に従って、神の言葉はイザヤを通して約束し、言う。「私は盲人たちを、彼らの知らない道に導き、彼らの知らない小道を彼らは歩む。私は彼らのために闇を光に、曲がったものを真っ直ぐにする。これらのことを私は行い、彼らを見捨てない」(イザヤ42章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.80
Sed quod sequitur: Ipsi autem conversi sunt retro; ad partem quamdam generis ipsorum referendum est, non ad eos de quibus ait: Non derelinquam eos. Iterum dicit Dominus ad Jacob (Isai. XLIII) : Noli metuere, quia tecum sum.
PL 17, 1084Dだが続く言葉、「しかし彼ら自身は後ろへ向きを変えた」は、彼らの類のある一部に関わると解すべきであり、「彼らを見捨てない」と言われた者たちに関わるのではない。再び主はヤコブに言う(イザヤ43章)。「恐れるな、私は汝とともにいる」。
De vocatione gentium libri duo 1.3.81
Ab Oriente adducam semen tuum, et ab Occasu colligam te. Dicam Aquiloni, adhuc: et Africo, noli vetare, adhuc filios meos de terra longinqua, et filias meas a summo terrae: omnes in quibus vocatum est nomen meum.
PL 17, 1084D「東から私は汝の子孫を連れて来、西から汝を集める。私は北に『連れて来よ』〔底本は adhuc(なお)。adduc(連れて来よ)と読む。次の adhuc も同じ〕と言い、南西風に『妨げるな。私の息子たちを遠い地から、私の娘たちを地の果てから連れて来よ。私の名が呼ばれたすべての者を』と言う」。
De vocatione gentium libri duo 1.3.82
In gloriam enim meam paravi illum, et finxi, et feci illum (Ibid.) . Quod autem sequitur: Et produxi plebem caecam, et oculi eorum sunt caeci, et surdas aures habent; non potest eis ulla ratione congruere, quos in gloriam suam parasse se dicit.
PL 17, 1084D「私の栄光のために、私は彼を備え、形づくり、造った」(イザヤ43章)。ところで続く言葉、「私は盲の民を引き出した。彼らの目は盲いており、耳は聞こえない」は、神が自らの栄光のために備えたと言う者たちには、いかなる道理によってもふさわしくなり得ない。
De vocatione gentium libri duo 1.3.83
In iis quippe omnibus verbis quae de uno hominum genere dicuntur, aliis personis priora, aliis posteriora conveniunt. Apud Apostolum quoque quod in parte populi agitur, sub totius populi nuncupatione narratur, et in reliquis plenitudo censetur.
PL 17, 1085A実に、一つの人間の類について言われるこれらすべての言葉においては、前のものはある人物たちに、後のものはほかの人物たちに当てはまる。使徒においても、民の一部において起こることが民全体の名のもとに語られ、残りの者たちにおいて満ちあふれが数えられている。
De vocatione gentium libri duo 1.3.84
Cum enim de Judaeorum obcaecatione dissereret, et quosdam ex ipsis gratia salvos fieri demonstraret: Dico ergo, inquit, numquid repulit Deus populum suum? Absit.
PL 17, 1085Aというのも、ユダヤ人の盲目について論じ、彼らのうちのある者たちが恩寵によって救われることを示していたとき、彼は言う。「それでは、私は言う、神はその民を退けたのか。決してそうではない」。
De vocatione gentium libri duo 1.3.85
Nam et ego Israelita sum ex semine Abraham de tribu Benjamin: non repulit Deus plebem suam quam praescivit (Rom. XI) . Plebs ergo praescita, plebs non repulsa, ii sunt qui in Christo justificati sunt.
PL 17, 1085A「私もまた、アブラハムの子孫、ベニヤミンの部族に属するイスラエル人だからである。神は、あらかじめ知ったその民を退けなかった」(ローマ11章)。それゆえ、予知された民、退けられなかった民とは、キリストにおいて義とされた者たちである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.86
Et quod de omni Israele dici videtur, in iis tantum quos sibi gratiae electio reliquos fecit, ostenditur, sicut sequentia Apostolici sermonis enarrant (Ibid.) .
PL 17, 1085Bそして全イスラエルについて言われているように見えることは、恩寵の選びが自らのために残りの者とした者たちにおいてのみ示される。使徒の言葉の続きが説き明かすとおりである(ローマ11章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.87
Adjungit enim et dicit: An nescitis in Elia quid dicit Scriptura, quemadmodum interpellat Deum adversus Israel? Domine, prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animam meam (III Reg. XIX) .
PL 17, 1085B彼は続けて言う。「汝らは知らないのか、エリヤにおいて聖書が何と言うかを、彼がイスラエルに逆らって神にどう訴えたかを。主よ、彼らは汝の預言者たちを殺し、汝の祭壇を掘り崩し、私だけが残された。彼らは私の魂を求めている」(列王記三19章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.88
Sed quid dicit illi responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genu Baal (Rom. XI) . Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt.
PL 17, 1085Bでは、神の返答は彼に何と告げているか。「私は私のために七千人の男を残した、彼らはバアルに膝をかがめなかった」(ローマ11章)。そして彼は言う。「かくして、この時にも、恩寵の選びによって残りの者が救われた」。
De vocatione gentium libri duo 1.3.89
Si autem gratia, jam non ex operibus: alioquin gratia jam non est gratia. Non ergo omnis Israel reprobatus, nec omnis electus est, sed partem caecitas voluntaria avertit, partem sibi illuminatio gratuita reservavit: et tamen ita de eis sermo habetur, ut et in iis qui pereunt, et in iis qui salvi fiunt, (II Cor. II) nulla totius generis videatur facta discretio.
PL 17, 1085B「しかし恩寵によるなら、もはや業によらない。さもなければ、恩寵はもはや恩寵ではない」。だから、イスラエルの全体が捨てられたのでもなく、全体が選ばれたのでもなく、一部は自発的な盲目が遠ざけ、一部は無償の照らしが自らのために取っておいたのである。それでも彼らについては、滅びる者たちにおいても救われる者たちにおいても(二コリント2章)、類の全体になんの区別も設けられていないかのような語り方がされている。
De vocatione gentium libri duo 1.3.90
Nam cum legitur: Secundum Evangelium quidem inimici propter vos, secundum electionem autem dilecti propter patres (Rom. XI) : ita locutio sonat, tamquam eosdem dicat dilectos, quos dixit inimicos.
PL 17, 1085Cたとえば「福音に関しては汝らのゆえに敵であるが、選びに関しては父祖たちのゆえに愛された者である」(ローマ11章)と読まれるとき、その語りは、敵と呼んだ者たちをそのまま愛された者と呼んでいるかのように響く。
De vocatione gentium libri duo 1.3.91
Sed hanc caliginem Apostolus ipse detersit dicendo: Quia caecitas ex parte in Israel contigit (Ibid.) : ut unum genus in duas species intelligeremus esse divisum: et omnem hominem, omnem plenitudinem, omnem Israelem, non semper ad universitatem, sed plerumque ad partem esse referendum.
PL 17, 1085Cだがこの暗がりを使徒自身が拭い去った。「盲目はイスラエルに一部分生じた」(ローマ11章)と言うことによって、一つの類が二つの種に分けられていることを、我々が理解するようにである。そして「すべての人」「すべての満ちあふれ」「全イスラエル」は、いつも全体にではなく、たいていは部分に関わるものと解すべきなのである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.92
Inter has autem formulas locutionum, etiam illam in Scripturis dictionem debemus advertere, qua id quod ad diversorum temporum homines pertinet, ita promittitur, quasi de una ejusdem aetatis generatione dicatur, sicut est quod sanctus Petrus apostolus scribens sui et futuri temporis gentibus ait: Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis, ut virtutes annuntietis ejus qui de tenebris vos vocavit in admirabile lumen suum: qui aliquando non populus, nunc autem populus Dei: qui non consecuti misericordiam, nunc autem misericordiam consecuti (I Pet. II) .
PL 17, 1085Cところで、聖書におけるこうした語り方の型のうちに、我々はさらに次の語法にも注意すべきである。異なる時代の人々に関わることが、あたかも同じ時代の一つの世代について言われるかのように約束される語法である。聖なる使徒ペトロが、自分の時代と未来の時代の諸国民に宛てて書いて言うとおりである。「汝らは選ばれた種族、王の祭司職、聖なる国民、獲得された民であり、汝らを闇から驚くべき光へと召した者の力を告げ知らせるためである。かつては民でなかったが、今は神の民であり、慈しみを受けなかったが、今は慈しみを受けた者たちである」(一ペトロ2章)。
De vocatione gentium libri duo 1.3.93
Numquid cum praedicarentur haec, adhuc illi homines permanebant, quos omnes Deus in praeteritis generationibus dimiserat ingredi vias suas (Act. XIV) , et iidem ipsi qui prius traditi fuerant voluntatibus suis, nunc de tenebris in lumen admirabile vocabantur?
PL 17, 1085Dこれらが宣べ伝えられたとき、過ぎ去った世代において神がすべて自分の道を行くに任せたあの人々は、なお留まっていたのか(使徒言行録14章)。以前は自分たちの意志に引き渡されていたその同じ者たちが、今や闇から驚くべき光へと召されていたのか。
De vocatione gentium libri duo 1.3.94
Nonne illi jam defecerant, jam in hoc mundo non erant, nec ab errore ad veritatem reditus olim mortuis suppetebat?
PL 17, 1086A彼らはすでに死に絶え、すでにこの世にはおらず、かつて死んだ者たちに、誤りから真理への立ち返りが与えられることはなかったのではないか。
De vocatione gentium libri duo 1.3.95
Et tamen quod post multa saecula gratia in posteris impiorum sit, loquendi consuetudo perstrinxit, ut ipsi videantur nunc eligi, qui prius fuerant derelicti.
PL 17, 1086Aそれでも、多くの世紀を経て、不敬虔な者たちの子孫に恩寵が及ぶということを、語りの慣用は縮めて言い表した。その結果、以前は見捨てられていた者たち自身が、今は選ばれているように見えるのである。
De vocatione gentium libri duo 1.3.96
Pertinent autem haec non ad eosdem homines, sed ad ejusdem gentis homines: et vocatio quae illuxit prope mundi finem, ad praeteritam non recurrit aetatem.
PL 17, 1086Aだが、これらは同じ人々に関わるのではなく、同じ民族の人々に関わる。世の終わり近くに輝いた召命は、過ぎ去った時代にさかのぼって及ぶことはない。
De vocatione gentium libri duo 1.3.97
Ita modo quodam et ipsi et non ipsi sunt, de quibus et quibus ista dicuntur, dum in aliquo speciali a generalibus non dividuntur, in aliquo vero a communibus separantur.
PL 17, 1086Aこうして、これらの言葉が語られている者たちも語りかけられている者たちも、ある仕方で同じ者でもあり、同じ者でもない。何か特別な点では一般の者たちから分けられないが、何か別の点では共通の者たちから切り離されるからである。