アクィタニアのプロスペルc. 390–c. 455

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 17 › De vocatione gentium libri duo

Liber I, Caput II 第I巻 第II章

Prosper of Aquitaine · De vocatione gentium libri duo · PL 17, 1075B · 24 sectiones

De vocatione gentium libri duo 1.2.1

1

De voluntate humanae animae, et quotuplex sit illa voluntas: tum quod Deus numquam non hominum universorum curam agat. Sed jam, auxiliante Christo, quod tractandum concepimus, inchoemus.

PL 17, 1075B

人の魂の意志について、その意志がいくつの種類に分かれるか、また神がすべての人々への配慮を決して欠くことがないことについて。さて、いまやキリストの助けを得て、論じようと思い定めたことに取りかかろう。

De vocatione gentium libri duo 1.2.2

2

Omni animae humanae, quantum intelligere atque experiri datur, naturaliter qualiscumque inest voluntas: qua aut appetitur quod placet, aut declinatur quod displicet.

PL 17, 1075B

人の魂にはすべて、理解し経験しうるかぎり、本性上、何らかの意志が内在する。それによって、気に入るものが求められ、気に入らないものが避けられる。

De vocatione gentium libri duo 1.2.3

3

Hujus voluntatis, quantum ad naturalem pertinet motum, et ex vitio primae praevaricationis infirmum, genera sunt duo, secundum quae voluntas hominis aut sensualis, aut animalis est.

PL 17, 1075B

この意志には、自然の動き、しかも最初の背反の欠陥によって弱くなった動きに関わるかぎりで、二つの種類があり、それに従って人の意志は、感覚の意志〔sensualis〕であるか、魂の意志〔animalis。魂(anima)の働きにとどまる意志〕であるかである。

De vocatione gentium libri duo 1.2.4

4

Sed cum adest gratia Dei, accedit ei per donum Spiritus tertium genus, ut possit fieri spiritalis, et per hunc excellentiorem motum omnes affectus undecumque nascentes supernae rationis lege dijudicet.

PL 17, 1075C

しかし神の恩寵がそこにあるとき、霊の賜物によって第三の種類がこれに加わり、意志は霊の意志となりうる。そしてこのより優れた動きによって、どこから生まれようとあらゆる情動を、天上の理性の法に従って判別する。

De vocatione gentium libri duo 1.2.5

5

Sensualis igitur voluntas, quam et carnalem possumus dicere, non erigitur supra eum motum qui de corporis sensibus nascitur, qualis est in animis parvulorum: qui licet nullo judicio rationis utantur, ostendunt tamen aliquid se velle, aliquid nolle, cum videndo, audiendo, odorando, gustando, tangendo, et ea quibus delectantur amant, et ea quibus offenduntur oderunt.

PL 17, 1075C

それゆえ、感覚の意志は、肉の意志とも言えるが、体の感覚から生まれる動きより上には高められない。幼子たちの魂におけるものがそうである。彼らは理性の判断をまったく用いないが、見ること、聞くこと、嗅ぐこと、味わうこと、触れることによって、何かを欲し、何かを欲しないことを示し、喜ぶものを愛し、不快になるものを憎む。

De vocatione gentium libri duo 1.2.6

6

Quid autem est amare, nisi velle? aut quid est odisse, nisi nolle? Habent ergo etiam ipsi voluntatem suam, quae etsi providendi et consulendi impos atque ignara sit, in his tamen amat agere quae carnis sensibus blandiuntur, donec vigor rationalis ingenii per maturiora ministeria corporis excitetur, et ad famulantium sibi membrorum usum non alieno nutu, sed sua lege moveatur.

PL 17, 1075C

愛することとは、欲することでなくて何か。憎むこととは、欲しないことでなくて何か。それゆえ彼らも自分の意志をもっている。その意志は、予見し思案することができず無知であるとはいえ、肉の感覚を喜ばせることを行うのを愛する。理性的な素質の力が、体のより成熟した働きによって目覚め、自分に仕える肢体を用いるために、他人の合図ではなく自分の法によって動かされるようになるまで、そうである。

De vocatione gentium libri duo 1.2.7

7

Ab hoc ergo sensuali appetitu, in quo remanent ii quos etiam in annis majoribus excordes videmus et fatuos, ad animalem surgitur voluntatem: quae priusquam spiritu Dei agatur, etiam si supra sensualem motum sese attollere potest, tamen sine summi amoris participatione in terrenis occiduisque versatur.

PL 17, 1075D

それゆえ、この感覚の欲求――年を重ねても愚かで鈍いと我々が見る人々は、そこにとどまっている――から、魂の意志へと上る。これは、神の霊に導かれる前には、感覚の動きより上に自らを持ち上げることができるとしても、最高の愛への参与がなく、地上の滅びゆくものの中にいる。

De vocatione gentium libri duo 1.2.8

8

In hac humana etiam ingenia, si corporeae voluptati non turpiter serviant, et cupiditates suas justitiae atque honestatis legibus temperent, nihil supra mercedem gloriae temporalis acquirunt.

PL 17, 1075D

この意志においては、人の才能も、もし体の快楽に恥ずべき仕方で仕えず、自分の欲望を正義と品位の法で節するならば、一時の栄光という報い以上のものは何も得ない。

De vocatione gentium libri duo 1.2.9

9

Et cum praesentem vitam decenter exornent, aeternae tamen beatitudinis praemium non habent: quia rectas actiones et bona studia sua non ad ejus laudem atque honorem referunt, a quo acceperunt, ut in ipsa animali discretione sublimius saperent, et excellentius caeteris enitescerent.

PL 17, 1076A

そして現在の生を見事に飾りながらも、永遠の至福という褒賞はもたない。自分の正しい行いと善い努力を、それらを授けた者の称賛と栄誉に結びつけないからである。その者から彼らは受けたのである、魂の分別そのもののうちでより高く悟り、他の者にまさって輝くようにと。

De vocatione gentium libri duo 1.2.10

10

Cum enim quidam non solum ad instituta utilissimarum artium, et doctrinas liberalium disciplinarum, sed etiam ad inquisitionem summi boni aciem mentis intenderint, et invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspexerint, non agentes gratias tamen Deo, nec confitentes illum sibi esse hujus facultatis auctorem, sed dicentes se esse sapientes, hoc est, non in Deo, sed in semetipsis gloriantes, quasi ad veritatis inspectionem suis studiis atque rationibus propinquassent, evanuerunt in cogitationibus suis (Rom. I) .

PL 17, 1076A

実に、ある人々は、きわめて有益な技芸の制度や自由学芸の教えに精神の鋭さを向けるだけでなく、最高の善の探究にも向け、神の見えないものを、造られたものを通して知られたものとして見てとった。それでも神に感謝せず、神がこの能力の作り手であると告白せず、自分は賢いと言い、すなわち神にではなく自分自身を誇り、あたかも自分の努力と理屈によって真理の洞察に近づいたかのように振る舞って、自分の思いの中でむなしくなった(ローマ1章)。

De vocatione gentium libri duo 1.2.11

11

Et quod, illuminante Dei gratia, invenerant, obcaecante superbia, perdiderunt: relapsi a superna luce ad tenebras suas, hoc est, ab incommutabili atque aeterno bono ad mutabilem corruptibilemque naturam.

PL 17, 1076B

そして、神の恩寵が照らしたときに見いだしたものを、高ぶりが目をくらませたときに失った。上なる光から自分たちの闇へと、すなわち不変で永遠の善から、変わりやすく朽ちうる本性へと滑り落ちたのである。

De vocatione gentium libri duo 1.2.12

12

Cum ergo tales in amorem sui recidunt, et ita sibimet placent, ut totum quod in se laudabile judicant, non ad dona Dei referant, sed sibi vendicent, et studio propriae voluntatis ascribant, procul ab illa spiritali exsulant voluntate, et nihil in se habent quo ad vitam provehantur aeternam, incipientes in semetipsis etiam illa ipsa temporalia Dei dona corrumpere, et a bono eorum usu in consuetudinem innumerabilium transire vitiorum.

PL 17, 1076B

このような者たちが自己愛に陥り、自分に満足して、自分のうちに称賛すべきと判断するすべてを、神の賜物に帰さず自分のものとし、自分の意志の努力のおかげとするなら、彼らは霊の意志から遠く離れて追放されており、自分のうちに、永遠の生命へと進むための何ものももたない。そして彼らは自分のうちで、神の賜物である一時的なものさえ損ない始め、それらの善い用い方から、数えきれない悪徳の習慣へと移っていく。

De vocatione gentium libri duo 1.2.13

13

Quamvis enim scriptum sit (Deut. XXXII) , quod cum dispertiret Excelsus gentes, quemadmodum dispersit filios Adam, statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei, et facta est portio Domini populus ejus Jacob, funiculus haereditatis ejus Israel: et scriptum sit Dominum dicere ad Israel: Eritis mihi sancti, quia ego sanctus sum Dominus Deus vester, qui segregavi vos ab omnibus gentibus esse mihi (Levit. XX) ; et quamvis scriptum sit in libro Esther, dicente Mardochaeo: Gratias tibi, Domine, quoniam fecisti nova signa et prodigia, qualia non sunt facta in gentibus dividens omne saeculum in sortes duas, elegisti unam populi tui, reliquam aliis gentibus (Esther. X) ; et Paulus et Barnabas dicant: Et nos mortales sumus, similes vobis homines, annuntiantes vobis converti ab his vanis ad Deum vivum, qui fecit coelum et terram, et mare et omnia quae in eis sunt, qui in praeteritis generationibus dimisit omnes gentes ingredi vias suas (Act. XIV) ; quamvis ergo haec et multa similia veritatis scriptura pronuntiet, secundum ipsam tamen credimus et piissime confitemur, quod numquam universitati hominum divinae providentiae cura defuerit.

PL 17, 1076C

実に、「いと高き者が諸国民を分けたとき、アダムの子らを散らしたように、神の天使たちの数に従って諸国民の境を定めた。主の割り当ては、その民ヤコブとなり、その嗣業の縄はイスラエルとなった」と書かれており(申命記32章)、また主がイスラエルに「汝らは私にとって聖なる者となれ。私は汝らの神、主、聖なる者であり、汝らを、私のものであるように、すべての諸国民から分けたからである」と言うと書かれており(レビ記20章)、またエステル記にもモルデカイが「主よ、汝に感謝する。汝は新しいしるしと不思議を行った。それは諸国民のあいだでは行われたことのないものである。汝はすべての世を二つの割り当てに分け、一つを汝の民のために選び、残りを他の諸国民に〔割り当てた〕」と言うと書かれており(エステル記10章)、さらにパウロとバルナバが「我々も死すべき者であり、汝らと同じ人間であって、汝らがこれらのむなしいものから、天と地と海とその中にあるすべてを造った生ける神へと立ち返るようにと、汝らに告げ知らせている。神は過ぎ去った世代において、すべての諸国民が自分の道を行くに任せた」と言うけれども(使徒言行録14章)、このようにこれらや多くの似たことを真理の書が宣言するとしても、我々はまさにその書に従って、神の摂理の配慮が人々の全体に決して欠けたことはなかったと信じ、きわめて敬虔に告白する。

De vocatione gentium libri duo 1.2.14

14

Quae licet exceptum sibi populum specialibus ad pietatem direxerit institutis, nulli tamen nationi hominum bonitatis suae dona subtraxit, ut propheticas voces et praecepta legalia convincerentur in elementorum obsequiis ac testimoniis accepisse.

PL 17, 1076D

摂理は、自分のために取り分けた民を特別な定めによって敬虔へと導いたとはいえ、人間のどの民族からも自分の善の賜物を取り去らなかった。それは、預言の声と律法の掟を、諸元素の仕えと証しのうちに受け取っていたことが、彼らに突きつけられるためであった。

De vocatione gentium libri duo 1.2.15

15

Unde et inexcusabiles facti sunt, quia deos sibi Dei dona fecerunt: et quae creata erant ad utendum, venerati sunt ad colendum.

PL 17, 1076D

それゆえ彼らは弁解の余地がなくなった。神の賜物を自分たちのために神々としたからである。使うために造られたものを、崇めて礼拝したのである。

De vocatione gentium libri duo 1.2.16

16

In quam impietatem etiam illa gens quam sibi ab omnibus gentibus Dominus segregavit, tota transisset, nisi misericordiae suae propositum sustentandis electorum lapsibus praetendisset.

PL 17, 1077A

その不敬虔に、主がすべての諸国民のなかから自分のために分けたあの民もまた、全体が移っていたであろう。もし主が、自分の慈しみの計画を、選ばれた者たちの転落を支えるために差し向けなかったなら。

De vocatione gentium libri duo 1.2.17

17

Nam plenae sunt paginae veteris Testamenti de Israeliticae defectionis relatu, ut aperte appareat divinae semper fuisse gratiae, quod non omnis ille populus discessit a Domino.

PL 17, 1077A

旧約の頁は、イスラエルの離反の記述に満ちているからである。そのため、あの民のすべてが主から離れたのではなかったことが、いつも神の恩寵によるものであったと明らかに見える。

De vocatione gentium libri duo 1.2.18

18

Ita humana natura in primi hominis praevaricatione vitiata, etiam inter beneficia, inter praecepta et auxilia Dei, semper in deteriorem est proclivior voluntatem, cui committi, non est aliud quam dimitti.

PL 17, 1077A

このように、人間の本性は最初の人の背反によって損なわれ、神の恩恵と戒めと助けのさなかにあってさえ、いつもより悪い意志へと傾きやすい。その意志に委ねられるとは、放り出されることにほかならない。

De vocatione gentium libri duo 1.2.19

19

Haec itaque voluntas vaga, incerta, instabilis, imperita, infirma ad efficiendum, facilis ad audendum, in cupiditatibus caeca, in honoribus tumida, curis anxia, suspicionibus inquieta, gloriae quam virtutum avidior, famae quam conscientiae diligentior, et per omnem sui experientiam miserior, fruendo iis quae concupiverit, quam carendo, nihil in suis habet viribus, nisi periculi facilitatem: quoniam voluntas mutabilis quae non ab incommutabili voluntate regitur, tanto citius propinquat iniquitati, quanto acrius intenditur actioni.

PL 17, 1077A

それゆえこの意志は、さまよい、不確かで、不安定で、未熟で、実行するには弱く、企てるには容易く、欲望には盲目で、名誉には膨れ、心配事に不安で、疑いに落ち着かず、徳よりも栄光を貪り、良心よりも名声に心を砕き、そのあらゆる経験を通して、欲したものを享受するときのほうが、それを欠くときよりも惨めである。自らの力のうちには、危険に陥りやすさのほかには何ももたない。変わりやすい意志が、不変の意志に治められなければ、行動に激しく向かうほど、それだけ速く不法に近づくからである。

De vocatione gentium libri duo 1.2.20

20

Quamdiu ergo homini ea placent quae Deo displicent, voluntas ejus animalis est: quia etiamsi in bonis moribus agat, male adhuc vivit, si non in Dei gloriam vivit. Hoc est enim proprium et praecipuum piorum, ut in Domino glorientur, nec se nisi in Deo diligant.

PL 17, 1077B

それゆえ、人に、神が気に入らないものが気に入っているかぎり、その人の意志は魂の意志である。たとえ善い品行のうちに行動しても、神の栄光のために生きていないなら、なお悪く生きているからである。主にあって誇り、神においてでなければ自分を愛さないことこそ、敬虔な者たちに固有で際立ったことだからである。

De vocatione gentium libri duo 1.2.21

21

Bene enim se amant, qui in se opera Dei amant. Nam et Deus hoc amat in nobis, quod ipse fecit: et hoc odit, quod ipse non fecit (II Cor. X) .

PL 17, 1077B

実に、自分のうちに神の業を愛する者は、自分をよく愛している。神もまた、我々のうちで自分が造ったものを愛し、自分が造らなかったものを憎むからである(二コリント10章)〔この引照は前の節の「主にあって誇り」(二コリント10:17)に当たるらしい〕。

De vocatione gentium libri duo 1.2.22

22

Si ergo opus Dei amamus in nobis, bonam voluntatem recte amamus in nobis: quae utique si opus Dei non esset, amanda non esset. Quis autem homo, nisi malae voluntatis fuerit, bonam in se non amat voluntatem, quae superni agricolae prima plantatio est?

PL 17, 1077C

それゆえ、我々が自分のうちに神の業を愛するなら、善い意志を自分のうちに正しく愛している。それがもし神の業でないなら、愛すべきものではないはずである。ところで、悪い意志の者でないかぎり、天上の農夫の最初の植え付けである善い意志を自分のうちに愛さない人が、誰であろうか。

De vocatione gentium libri duo 1.2.23

23

Dicente enim Veritate: Omnis plantatio quam non plantavit pater meus coelestis, eradicabitur: quidquid non est eradicandum, manifestum est a patre esse plantatum (Matth. XV) .

PL 17, 1077C

真理が「天の私の父が植えなかった植物はすべて根こそぎにされる」と言うとき(マタイ15章)、根こそぎにされるべきでないものはすべて、父によって植えられたものであることが明らかである。

De vocatione gentium libri duo 1.2.24

24

Bona autem voluntas omnium virtutum germen est primum, quae innixa origini suae, in illa aeterna et incommutabili voluntate requiescit, ut vere sit spiritalis: quoniam qui adhaeret Deo, unus spiritus est (I Cor. VI) , dum per communionem illuminantis et illuminati, justificantis et justificati, regentis et subditi, omnis actio ad unum refertur: et quod ad unum refertur, utriusque est: quia nec a Deo alienari potest quod dedit, nec ab homine quod accepit.

PL 17, 1077C

善い意志はあらゆる徳の最初の芽であり、自らの起源に支えられて、あの永遠で不変の意志のうちに憩い、まことに霊の意志となる。「神に結びつく者は一つの霊である」(一コリント6章)からである。照らす者と照らされる者、義とする者と義とされる者、治める者と従う者の交わりによって、あらゆる行いが一つのものに帰せられ、一つのものに帰せられるものは、双方のものである。神が与えたものは神から切り離すことができず、人が受けたものは人から切り離すことができないからである。