Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.1
(Vers. 1.) Omnino auditur inter vos fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec inter gentes.
PL 17, 207C(第1節)「現に、汝らのあいだに不品行があると聞く。それも、異邦人のあいだにさえないような不品行である」。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.2
Ut quam grave sit istud peccatum ostenderet, nec ab iis hoc dixit admitti, qui Deum nesciunt; ut proinde qua poena hic mulctandus esset ostenderet, qui sub aeterna et divina justitia constitutus, tanti sceleris crimen admiserat.
PL 17, 207Cこの罪がどれほど重いかを示すために、使徒は、神を知らない者たちでさえこれを犯さないと言った。そうすることで、永遠で神的な正義のもとに置かれながら、これほどの悪行の罪過を犯した者が、どのような刑罰で罰せられるべきかを示したのである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.3
Ita ut quis uxorem patris habeat. Praemissi criminis prodidit genus; ut non solum illum aperte reum mortis faceret, sed et adhaerentes illi non immunes a crimine demonstraret, in quo enim difficile peccatur, plus facit reum.
PL 17, 207C「ある者が父の妻を得ているほどに」。使徒は、先に述べた罪過の種類を明らかにした。それは、その者を明白に死に値する罪人とするだけでなく、彼に連なる者たちもこの罪過から免れていないことを示すためである。罪を犯すことが難しい事柄においては、〔犯した者は〕いっそう罪人とされるからである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.4
(Vers. 2.) Et vos inflati estis, et non magis luctum habuistis. Superbiam illorum in tantum humiliat, ut non querulos jam, sed magis supplices faciat.
PL 17, 207D(第2節)「しかも汝らは思い上がり、むしろ嘆き悲しむことをしなかった」。彼は彼らの高慢を、もはや不平を言う者ではなく、むしろ嘆願する者とするほどに低くする。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.5
Erant enim et ipsi participes, dum paterentur reum tam ingentis facinoris secum incorreptum convenire; ut omnes uno consilio abjicerent eum, si negaret emendare se.
PL 17, 207D彼ら自身も加担者だったのである。これほど大きな悪事の罪人が、咎められないまま自分たちとともに集まるのを許していたのだから。彼らは全員が一つの決議によって彼を追放すべきであった。彼が改めることを拒むならば、である。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.6
Si autem quis potestatem non habet, quem sit reum, abjicere, aut probare non valet, immunis est, et judicis non est sine accusatore damnare, quia et Dominus Judam, cum fur esset, quia non est accusatus, minime abjecit.
PL 17, 207Dただし、罪ある者を追放する権限を持たない者〔底本は quem sit reum。語形が崩れているらしく、「罪ある者を」と解した。quem scit reum(罪あると知っている者を)とも読める〕、あるいは立証できない者は、責めを負わない。告発者なしに断罪することは裁判官のすることではないからである。主もまた、ユダが盗人であったのに、告発されなかったので、決して追放しなかった。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.7
Ut tolleretur de medio vestrum, qui hoc opus fecit. Cognito opere isto, pellendum illum fuisse de coetu fraternitatis; omnes enim crimen ejus sciebant, et non arguebant; publice enim novercam suam loco uxoris habebat. In qua re neque testibus opus erat, neque tergiversatione aliqua poterat tegi crimen.
PL 17, 208A「この業を行った者が、汝らのあいだから除かれるように」。この行いが知られた以上、彼は兄弟たちの集いから追い出されるべきであった。皆が彼の罪過を知っていながら咎めなかったのである。彼は公然と継母を妻の代わりに置いていた。この件では証人の必要もなく、いかなる言い逃れによっても罪過を覆い隠すことはできなかった。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.8
(Vers. 3-5,) Ego quidem absens corpore, praesens autem spiritu: id est, absens facie, praesens autem auctoritate spiritus, qui nusquam abest.
PL 17, 208A(第3–5節)「私は体では不在だが、霊では出席している」。すなわち、顔は不在だが、どこにも不在でない霊の権威においては出席している、ということである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.9
Jam judicavi ut praesens, eum qui hoc admisit, in nomine Domini nostri Jesu Christi congregatis vobis et meo spiritu, cum virtute Domini nostri Jesu, tradere hunc Satanae in interitum carnis.
PL 17, 208A「私はすでに、このことを行った者について、出席している者として判断した。我々の主イエス・キリストの名によって、汝らと私の霊が集まり、我々の主イエスの力をもって、この者を肉の滅びのためにサタンに引き渡すことを」。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.10
Quoniam omnis carnis voluptas a diabolo est, ac per hoc cum huic voluptati remittitur, traditur Satanae; caro enim hoc habet in natura, ut intereat; anima ergo cum se jungit desiderio ejus, infirmans spiritualem suum vigorem, simul interitum patitur.
PL 17, 208B肉の快楽はすべて悪魔に由来するからであり、それゆえ、この快楽に身を任せられるとき、人はサタンに引き渡される。肉は本性において滅びるものだからである。したがって魂は、肉の欲望に結びつくとき、自らの霊的な活力を弱めて、ともに滅びを被る。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.11
Itaque si hic correptus stupri admissi, erubesceret ejectum se, non interiret, poenitentia subsequente. Non tantum omnium consensu et praesentia; sed virtute Domini Jesu, id est sententia cujus legatione fungebatur Apostolus, abjiciendum illum de Ecclesia censuit.
PL 17, 208Bそれゆえ、この者が犯した淫行を咎められて、追放されたことを恥じるなら、悔い改めが続いて、滅びることはなかったであろう。使徒は、万人の同意と出席によってだけでなく、主イエスの力、すなわち使徒がその使節を務めている主の決定によっても、その者は教会から追放されるべきだと判断した。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.12
Cum ejicitur, traditur Satanae in interitum carnis; et anima enim et corpus intereunt, quando quae contra legem sunt, fiunt: sed in hac aliter causa interitus carnis homini deputatur.
PL 17, 208B追放されるとき、その者は肉の滅びのためにサタンに引き渡される。法に反することが行われるとき、魂も体も滅びるからである。しかしこの場合には、肉の滅びの原因は別の仕方で人に帰せられる。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.13
Quamquam enim omnia peccata carnalem hominem praestent, hoc tamen specialiter desiderium carnis est, quo cum corpore tradit gehennae; quia victa anima, sordibus maculata anima, libidine carnis fit caro; sicut et corpus recte gubernatum spiritale appellatur.
PL 17, 208Cすべての罪は人を肉的な者として示すが、この罪はとりわけ肉の欲望であり、これによって〔魂を〕体とともにゲヘナに引き渡す〔tradit の主語は定かでない。肉の欲望が魂を引き渡すと取った〕。魂は打ち負かされ、汚れに染まって、肉の情欲によって肉となるからである。正しく治められた体が霊の体と呼ばれるのと同じである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.14
Animus tamen est, qui aut victus illecebris, totum hominem carneum facit: aut in vigore naturae suae manens, carni praestat, ut spiritualis dicatur.
PL 17, 208Cしかし、誘惑に打ち負かされて人全体を肉的な者にするのも、自らの本性の活力にとどまって肉に勝ち、霊的と呼ばれるようにするのも、心である。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.15
Ut spiritus salvus sit in die Domini Jesu Christi. Tradit contaminatum supradictum Satanae, ut spiritus salvus sit in hominibus Ecclesiae in die judicii; nisi enim ejectus esset, non fieret salvus spiritus Ecclesiae in die judicii.
PL 17, 208C「主イエス・キリストの日に霊が救われるように」。上に述べた汚れた者をサタンに引き渡すのは、裁きの日に、教会の人々のうちにある霊が救われるためである。その者が追放されなければ、教会の霊は裁きの日に救われないであろう。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.16
Deserebat enim omnes contaminationis causa, ut in die Domini nudi ab Spiritu sancto inventi, audirent a judice Domino: Recedite a me, non novi vos (Matth. VII, 23) ; sicut dicit ad Romanos: Si quis autem spiritum Christi non habet, hic non est ejus. (Rom. VIII, 9) ; et in alia epistola: Nolite contristare Spiritum sanctum Dei. (Ephes. IV, 30) .
PL 17, 208C霊は、汚れのゆえにすべての者を見捨てることになり、そうなれば彼らは主の日に聖なる霊を欠いた裸の者として見いだされ、裁き主である主から「私から離れよ。私は汝らを知らない」と聞くことになるからである(マタイ7:23)。ローマの人々に宛てて「もしキリストの霊を持たない者があれば、その者はキリストのものではない」と言い(ローマ8:9)、別の手紙でも「神の聖なる霊を悲しませてはならない」と言っているとおりである(エフェソ4:30)。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.17
Si enim contristatur deserit, et non erit salvus: non utique sibi, qui impassibilis est: sed nobis quibus datus est: ut per illum Dei filii esse probemur.
PL 17, 208Dすなわち、霊が悲しめられれば見捨て、救われなくなる。それは、苦しみを受けえない霊自身にとってではなく、霊が与えられた我々にとってである。霊によって我々が神の子であると証明されるためである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.18
Res enim quae amittitur, salva non est, non utique sibi, quae ubicumque sit, necesse est ut sit; sed ei a quo amittitur.
PL 17, 209A失われる物は救われた〔無事な〕状態にないが、それは、どこにあろうとあるに決まっている当の物にとってではなく、それを失う者にとってである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.19
(Vers. 6.) Bona est gloriatio vestra? Hoc est, non bona est; laeti enim erant, cum magis contristari debuerint in fratre tam acerbe peccante, sicut tristis fuit Samuel in Saul peccante.
PL 17, 209A(第6節)「汝らの誇りは良いものか」。すなわち、良くない。彼らは、これほど痛ましく罪を犯している兄弟のことでむしろ悲しむべきであったのに、喜んでいたからである。サウルが罪を犯したとき、サムエルが悲しんだようにである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.20
A quo crimine mali doctores aut dissimulabant, aut negligentius arguebant (sicut et Heli sacerdos (I Reg. II, 23) , filios suos peccantes in Deum) ne amari essent hominibus.
PL 17, 209A悪い教師たちは、この罪過を見て見ぬふりをするか、あまりに怠慢にしか咎めなかった。人々に煙たがられないためである(神に対して罪を犯す自分の子らについて、祭司エリもそうであった(サムエル記上2:23))。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.21
Nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Ita et peccatum unius, quod cognitum non arguitur, multos contaminat; immo omnes qui norunt, et non devitant, aut cum possint arguere, dissimulant. Non enim sibi videtur peccare, quando a nullo corripitur aut vitatur.
PL 17, 209A「少しのパン種が練り粉全体を腐らせることを、汝らは知らないのか」。同じく、一人の罪も、知られていながら咎められなければ、多くの者を汚す。いや、それを知りながら避けない者や、咎めることができるのに見て見ぬふりをする者を、すべて〔汚す〕。誰からも咎められず避けられもしないとき、その者は自分が罪を犯しているとは思えないからである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.22
(Vers. 7.) Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio. Hoc duplici genere accipiendum est, quia est et fermentum humana doctrina, dicente Salvatore: Cavete a fermento Pharisaeorum (Matth. XVI, 11) , id est a doctrina.
PL 17, 209B(第7節)「古いパン種をきれいに取り除け。そうして汝らが新しい練り粉となるために」。これは二通りに受け取るべきである。人間の教えもパン種だからである。救い主が「ファリサイ派のパン種に気をつけよ」と言っているとおりで(マタイ16:11)、これはすなわち教えのことである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.23
Et ad malam ergo doctrinam cavendam, et ad hanc causam dictum est, quia ejecto fornicatore, vetus fermentum ejicitur. Ideo autem vetus quia antiqui erroris peccatum est. Nova autem compositio, Christi doctrina est.
PL 17, 209Bそれゆえ、悪い教えを警戒するために、またこの件のためにも、こう言われたのである。不品行の者が追放されれば、古いパン種が取り除かれるからである。「古い」というのは、古い誤りの罪だからである。「新しい練り粉」とは、キリストの教えである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.24
Sicut estis azymi. Azyma ex causa non fermentatae farinae dictum est, cum filii Israel ejecti sunt de Aegypto; ut fermentum vetustas haberetur, azyma autem novitas.
PL 17, 209B「汝らは種なしパンであるとおりに」。種なしパンという名は、イスラエルの子らがエジプトから追い出されたときの、発酵していない粉に由来して言われた。それで、パン種は古さ、種なしパンは新しさと見なされるようになったのである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.25
Abjectis enim veteribus erroribus Aegyptiorum in novam legem inducti sunt; ita et Corinthii post paganorum errores in Evangilium Christi inducti sunt.
PL 17, 209B実に、彼らはエジプト人の古い誤りを捨てて、新しい律法へと導き入れられた。同じように、コリントの人々も、異教徒の誤りのあとで、キリストの福音へと導き入れられたのである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.26
Hortatur ergo, ut secundum professionem suam, quam ab Apostolo sub nomine Christi acceperant, et viverent, jam vitae novae cultores: et hoc est azymos esse.
PL 17, 209Cそれゆえ彼は、使徒からキリストの名のもとに受けた自分たちの告白に従って、もはや新しい生活を営む者として生きるよう勧める。これが種なしパンであるということである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.27
Pascha nostrum immolatus est Christus. Secundum Legem docet novitatem paschae ratione consistere, et ideo Christum esse occisum, ut ex eo nova praedicatio novam faceret conversationem; ut quia paschae rationem colimus, veterem vitam non sequamur.
PL 17, 209C「我々の過越であるキリストは、犠牲として献げられた」。律法に従って、過越の新しさはその意味づけによって成り立つこと、そしてそれゆえキリストが殺されたことを教えている。キリストから出る新しい宣教が新しい生き方をもたらすためである。また、我々は過越の意味を守っているのだから、古い生活に従わないためである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.28
Pascha itaque immolatio est, non transitus sicut quibusdam videtur; prius enim pascha, et sic transitus, quia ante exemplum Salvatoris est et sic signum salutis.
PL 17, 209Cそれゆえ過越は犠牲であって、ある人々に思われているような「通り過ぎること」ではない。まず過越があり、そのあとに通り過ぎることがあるからである。救い主の模範が先にあり、そのあとに救いのしるしがあるからである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.29
Nec enim ante signum, quam crux; nam occiso vespere agno, in Aegypto filii Israel pascha egerunt, ex cujus sanguine postes signarunt; ut noctu Angelus transiens, ea loca non contingeret, quae sanguine agni fuerant oblita (Exod. XII, 28) .
PL 17, 209C十字架より前にしるしはなかったからである。夕方に子羊が屠られて、エジプトでイスラエルの子らは過越を行い、その血で戸口の柱に印をつけた。夜に通る天使が、子羊の血が塗られていた場所には触れないようにするためである(出エジプト記12:28)〔引かれた句は12:23に当たる〕。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.30
(Vers. 8.) Itaque festa celebremus, non in fermento veteri. Hoc est laetitiam habentes renovationis, facta vetera fugiamus, immunditiam omnem abjicientes a nobis, quae est corruptio; quia sicut fermentum totam massam corrumpit, ita et mala vita totum hominem.
PL 17, 209D(第8節)「それゆえ、我々は祭りを祝おう。古いパン種のうちにではなく」。すなわち、刷新の喜びを持って、古い行いを避け、腐敗である一切の汚れを我々から捨てよう、ということである。パン種が練り粉全体を腐らせるように、悪い生活も人全体を腐らせるからである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.31
Ergo ut non solum a turpitudine vitae nos observemus, sed et ab iniquitatis studio, adjecit:
PL 17, 209Dそれゆえ、我々が生活の恥ずべきことから身を守るだけでなく、不法への熱心からも身を守るように、彼は付け加えた。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.32
Nec in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis. Hoc est, ut sinceritas mundam vitam faciat, veritas autem omnem fraudem excludat.
PL 17, 209D「悪意と邪悪のパン種のうちにではなく、純真と真理の種なしパンのうちに」。すなわち、純真が清い生活を作り、真理があらゆる欺きを締め出すように、ということである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.33
(Vers. 9, 10) . Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis. Scripsisse se significat prius, ubi commonet illos, ne jungerent se malae vitae hominibus.
PL 17, 210A(第9・10節)「私は手紙で、不品行の者たちと交わらないよう汝らに書いた」。彼は、先に書いたことを示している。そこで彼は、悪い生活の人々と結びつかないよう、彼らに思い起こさせたのである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.34
Et quia non intellexisse forte ea quae scripserat, videbantur; nunc in hac epistola quid scripserit, interpretatur dicens: Non utique fornicariis hujus mundi: sed a fratribus talibus scripsi recedendum.
PL 17, 210A彼らは、彼が書いたことをおそらく理解していなかったように見えたので、今この手紙で、何を書いたのかを説明して言う。「この世の不品行の者たちのことでは決してない。そのような兄弟たちから離れるべきだと私は書いたのである」。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.35
Aut avaris, aut rapacibus, aut idolis servientibus; alioquin debueratis de hoc mundo exisse.
PL 17, 210A「あるいは貪欲な者たち、あるいは強奪する者たち、あるいは偶像に仕える者たちのことでもない。さもなければ、汝らはこの世から出て行かねばならなかったであろう」。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.36
Igitur intellectum eorum arguit, qui putabant forte quia ab incredulis, fornicariis, aut avaris, aut rapacibus, aut idolis servientibus prohibuisset, non a fratribus; et ideo illum qui uxorem patris habebat, inter se esse non aegre ferebant.
PL 17, 210Aこうして彼は、おそらく次のように思っていた者たちの理解を咎めている。すなわち、自分が禁じたのは不信仰な者、不品行の者、貪欲な者、強奪する者、偶像に仕える者との交わりであって、兄弟たちとの交わりではないと思っていた者たちである。だから彼らは、父の妻を得ていた者が自分たちのあいだにいることを、苦にしていなかった。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.37
Si igitur his commisceamini, inquit, melius erat mori vos; compendium est enim male agentibus, si citius moriantur, quam si diutius in peccatis versentur.
PL 17, 210B「それゆえ、もし汝らがこの者たちと交わるのなら、汝らは死んだほうがよかった」と彼は言う。悪を行う者たちにとっては、より長く罪の中にとどまるよりも、より早く死ぬほうが得だからである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.38
(Vers. 11.) Nunc autem scripsi vobis, ne commisceamini. Si is qui frater nominatur inter vos, est fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum hujusmodi ne cibum quidem sumere.
PL 17, 210B(第11節)「しかし今、私は汝らに、交わらないように書いた。もし汝らのあいだで兄弟と呼ばれる者が、不品行の者、貪欲な者、偶像に仕える者、人を悪く言う者、酒に酔う者、強奪する者であるなら、そのような者とは食事をともにすることさえしないように」。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.39
Cum fratre prohibet cibum sumere, cum infideli autem non prohibuit, quippe cum dicat: Si quis vos vocat ex fidelibus ad coenam, et vultis ire, omne quod appositum fuerit, manducate (Luc. X, 8). Ideo ait:
PL 17, 210B彼は、兄弟とは食事をともにすることを禁じているが、不信者とは禁じていない。実際、「もし不信者〔底本は fidelibus(信じる者)。文脈から infidelibus と読む〕のうちの誰かが汝らを食事に招き、汝らが行こうと望むなら、出されたものは何でも食べよ」と言っているからである(ルカ10:8)〔引かれた句は一コリント10:27に近い〕。そこで彼は言う。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.40
(Vers. 12.) Quo enim mihi de his, qui foris sunt judicare? Verum est quia perfidos episcopus non potest judicare: cum fratre autem in quo vitia haec reperiuntur, non solum sacramenta non edenda, sed sed nec communem escam docet; ut erubescat, cum vitatur et se corrigat.
PL 17, 210C(第12節)「実に、外にいる者たちについて裁くことが、私に何のためになるのか」。背信の者たちを司教が裁くことはできない、というのは真実である。しかしこれらの悪徳が見いだされる兄弟とは、秘跡にあずかるべきでないだけでなく〔底本は sed を重ねて sed sed と組む〕、共通の食物さえともにすべきでないと、彼は教える。避けられたときに恥じて、自らを正すようにである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.41
(Vers. 13.) Nonne de iis qui intus sunt, vos judicatis? Judicat quis, dum discernit cui fratri adhaereat, quem arguat, quem devitet, Nam eos qui foris sunt, Deus dijudicabit. Superius: Nolite, ait, ante tempus judicare (I Cor. IV, 5) ; hic non prohibet.
PL 17, 210C(第13節)「内にいる者たちについて、汝らは裁くのではないか」。人が裁くとは、どの兄弟に連なり、誰を咎め、誰を避けるかを見分けることである。「外にいる者たちは、神が裁くからである」。先には「時が来る前に裁くな」と彼は言った(一コリント4:5)。ここでは禁じていない。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.42
Sed superius incognita per suspicionem maxime de rectore prohibuit judicare; quia Dei solius est occulta judicare; hoc autem loco, ut frater fratrem examinet (II Cor. XIII, 5) , etiam jubet, sicut alio loco dicit: Vos ipsos tentate, si estis in fide: ipsi vos probate (II Cor. XV, 5) .
PL 17, 210Cしかし先の箇所では、知られていないことを、とりわけ指導者について、推測によって裁くことを禁じた。隠れたことを裁くのは神だけに属するからである。ところがこの箇所では、兄弟が兄弟を吟味することを(二コリント13:5)、むしろ命じている。別の箇所で「汝ら自身を試せ、信仰のうちにあるかどうかを。汝ら自身を吟味せよ」と言っているとおりである(二コリント15:5)〔引かれた句は二コリント13:5に当たる〕。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.43
Qui autem foris sunt, in die judicii damnabuntur; quia dixit Dominus: Qui non crediderit, jam judicatus est (Joan. III, 18) . In quo enim spes non est, pro mortuo habendus est.
PL 17, 210Dしかし外にいる者たちは、裁きの日に断罪される。主が「信じない者は、すでに裁かれている」と言ったからである(ヨハネ3:18)。希望のない者は、死んだ者と見なされるべきだからである。
Commentaria in Epistolam ad Corinthios primam 5.44
Auferte malum ex vobis ipsis. Adhuc commonet, ut discernantur a malis et operibus et hominibus.
PL 17, 210D「悪を、汝ら自身のうちから取り除け」。彼はなお、悪い業からも悪い人々からも切り離されるよう勧めている。