ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Jacob et vita beata libri duo

Liber II, Caput XII 第II巻 第XII章

Ambrose of Milan · De Jacob et vita beata libri duo · PL 14, 636C · 20 sectiones

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.1

1

Elegantissima beatae illius feminae septem filiorum martyrum parentis, commendatio. 54. Recurrunt in memoriam sermones sanctae feminae dicentis ad filios: Ego vos genui, ego vobis succum lactis infudi, nolite nobilitatem vestram perdere.

PL 14, 636C

あの幸いな女、すなわち殉教者である七人の子の母についての、きわめて優美な称賛。54. 聖なる女が子らに語った言葉が思い起こされる。「私は諸君を産んだ。私は諸君に乳の養いを注いだ。諸君の高貴さを失ってはならない」。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.2

2

Sic aliae matres revocare a martyrio solent filios, non vocare. At ista maternum in hoc ponebat affectum, si filiis vitam magis perpetuam, quam temporalem suaderet.

PL 14, 636D

ほかの母たちは、子らを殉教から呼び戻すのが常で、殉教へ呼び寄せることはしない。しかしこの母は、子らに一時の命よりも永遠の命を勧めることにこそ、母の情を置いていた。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.3

3

Spectabat itaque pia mater filiorum certamina; et quamvis maternorum viscerum compassione quateretur, tamen pietatis studio premebat dolorem.

PL 14, 636D

こうして敬虔な母は子らの戦いを見守った。母の腹の同情に揺さぶられはしたが、それでも敬虔への熱意で苦痛を抑えた。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.4

4

Et offerente Antiocho, cum posset salutem eligere filiorum, malebat periculum: compressisque naturae gemitibus, poenas filiis optabat augeri, ut mors citius appropinquaret.

PL 14, 637A

アンティオコスが申し出たとき、母は子らの救いを選ぶこともできたのに、危険のほうを望んだ。本性のうめきを押し殺して、子らの刑罰がいっそう重くなるよう願った。死がより早く近づくようにと。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.5

5

Videmus conversa vota matris in filios; ne quem superstitem derelinqueret, sed omnes piae cohaeredes mortis acquireret.

PL 14, 637A

我々は母の願いが子らに向けて転じたのを見る。一人も生き残らせることなく、みなを、死を分かち合う敬虔な共同の相続人としようとしたのである。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.6

6

55. Sed nec filii minores tali parente, qui se invicem cohortabantur, qui dicebant uno studio, et quadam animorum acie: Mortis adversae impetum proteramus. Tunc enim vivemus, cum fuerimus mortui. Nemo pietatis ordinem derelinquat, nemo se subtrahat praelio triumphali.

PL 14, 637A

55. 子らもまた、このような親に劣らなかった。彼らは互いに励まし合い、ひとつの熱意と、いわば心を一つにした戦列をもって言った。「迫りくる死の勢いを踏みつぶそう。我々は死んでこそ、生きるのだ。敬虔の列を離れる者がないように。凱旋の戦いから身を引く者がないように。」

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.7

7

Non homini, sed omnipotenti Deo nostras devovimus animas: non homini, sed auctori omnium militamus. Talis haec pugna est, ut ille gloriosius vicerit, qui crudelius occisus fuerit.

PL 14, 637A

「我々は人にではなく、全能の神に我々の魂をささげた。人にではなく、万物の創始者のために我々は戦う。この戦いは、よりむごく殺された者のほうが、より栄光ある勝利を収めるという戦いである」。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.8

8

Itaque nemo timuit, nemo trepidavit, nullus ad mortem ex tot fratribus pigrior fuit: sed omnes tamquam ad immortalitatis viam, ita ad mortem per acerba supplicia cucurrerunt; et mater consona cernens filiorum agmina, tamquam pia anima sui membra corporis in filiis offerebat, et per artus proprios videbatur sibi votiva subire tormenta.

PL 14, 637B

こうして、恐れた者はなく、震えた者はなく、これほど多くの兄弟のうち死に向かって足取りの鈍い者は一人もいなかった。みなが、不死への道を行くかのように、苦い責め苦をくぐって死へと駆けた。母は子らの隊列が声をそろえるのを見て、敬虔な魂として、子らのうちに自分の体の肢体をささげた。自分の手足を通して、誓願の責め苦を自ら受けているかのように思われたのである。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.9

9

56. Cadebant filii tormentis exulcerati, mortui super mortuos advolvebantur, corpora super corpora volutabantur, capita super capita exsecabantur.

PL 14, 637B

56. 子らは責め苦に傷つけられて倒れ、死者の上に死者が転げ重なり、体の上に体がころがり、首の上に首が切り落とされた。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.10

10

Refertus erat locus cadaveribus filiorum, non flevit mater, non lamentata est; non oculos cujusquam pressit, aut ora morientis clausit; non lavit vulnera, sciens gloriosiores esse, si eviscerati et concreti pariter pulvere et sanguine viderentur, quales solent de bello redire victores, quales solent tropaea ex hostibus reportare.

PL 14, 637B

その場は子らの屍で満ちていたが、母は泣かず、嘆かなかった。誰の目も閉じてやらず、死にゆく者の口も閉じてやらなかった。傷も洗わなかった。腸をえぐられ、塵と血とにまみれて固まったままのほうが、いっそう栄光に満ちて見えると知っていたからである。勝利者が戦から帰るとき、敵から戦勝記念品を持ち帰るとき、そのような姿をしているのが常である。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.11

11

Non superjacienda velamina, non prosequendas exsequias, nisi suae quoque comitatu mortis arbitrata est. Quae cithara dulciores ederet cantus, quam morientes filii in tam gravibus suppliciis ediderunt? Erumpebat enim naturae gemitus, etiam invitis.

PL 14, 637C

布をかけてやることも、葬列を見送ることも、自分の死の道連れとしてでなければ要らないと考えた。どんな竪琴が、死にゆく子らがこれほど重い責め苦の中で発した歌よりも甘い調べを奏でえようか。本性のうめきが、不本意な者たちからさえあふれ出たのである。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.12

12

Spectares per ordinem peremptorum cadavera sicut fila chordarum, audires heptachordum psalterium triumphalibus gemitibus resultare.

PL 14, 638A

殺された者たちの屍が順に並ぶさまは、琴の弦が並ぶようであり、七弦の詩篇琴が凱旋のうめきで響き返すのが聞こえるかのようであった。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.13

13

Non sic illecebrosi illi, ut aiunt, cantus Sirenarum attraherent audientem: illi enim ad naufragium trahebant, isti ad sacrificii victoriam. Nec sic cygnea carmina aures animumque mulcerent: cygni enim naturae sorte moriuntur, isti moriebantur amore pietatis.

PL 14, 638A

世に言われる、人を惑わすセイレーンの歌も、聞く者をこれほどには引き寄せなかったであろう。あの歌は難破へと引き込むが、この歌は犠牲の勝利へと引き込むのである。ハクチョウの歌も、これほどには耳と心を和らげなかったであろう。ハクチョウは本性の定めによって死ぬが、この子らは敬虔への愛によって死んでいったのである。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.14

14

Non sic rauca resonant secreto in nemore columbarum murmura, ut ultima verba morientium cum summa suavitate resonabant.

PL 14, 638A

森の奥で響くハトのしわがれた鳴き声も、死にゆく者たちの最後の言葉が、この上ない優しさをもって響いたほどには、響かなかった。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.15

15

Nec sic luna inter stellas refulget, ut inter filios mater, et cum eos ad martyrium illuminatura deduceret, refulgebat, et cum amplexata victores in medio filiorum jaceret.

PL 14, 638A

星々のあいだに月がこれほど輝くことはない。子らのあいだで母は、彼らを照らして殉教へと導くときも、勝利者となった子らを抱いて、その真ん中に横たわるときも、そのように輝いていた。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.16

16

57. O vera mater adamante fortior, melle dulcior, flore fragrantior! o indissolubile pietatis vinculum! o vere valida charitas sicut mors dura, sicut inferi zelus devotionis ac fidei!

PL 14, 638B

57. おお、まことの母よ、金剛石よりも強く、蜜よりも甘く、花よりも香り高い。おお、解けることのない敬虔の絆よ。おお、まことに力ある愛よ、死のように堅固な。冥界のように〔堅固な〕、献身と信仰の熱情よ。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.17

17

Nulla tantarum diluvia passionum tuam potuerunt charitatem excludere, nulla inundare eam flumina tantarum acerbitatum.

PL 14, 638B

これほどの苦難の洪水も、あなたの愛を締め出すことはできなかった。これほどの苦痛の川も、それを溢れさせることはなかった。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.18

18

Sicut arca in illo mundi diluvio totius orbis spatiis innocua ferebatur: ita et tu adversus fluctus tam gravium passionum pietate immobilis restitisti, et cum posses salutem filiorum eligere, noluisti. 58. Quo affectu vos prosequar, sanctae matris pia pignora?

PL 14, 638B

かの世の大洪水のとき、箱舟が全地の広がりの上を損なわれずに運ばれたように、あなたも、これほど重い苦難の波に抗して、敬虔のうちに揺るがず立ち続け、子らの救いを選ぶこともできたのに、それを望まなかった。58. 聖なる母の敬虔な子らよ、どんな情をもって、私は諸君を追って語ろうか。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.19

19

Quo penicillo sermonis mei describam formae vestrae et animarum similitudinem? Stetistis inter exercitus regios, quibus totus fuit orbis terrarum subactus, quos India quoque in extremi maris secreta refugiens non declinavit; et soli de rege superbo sine bellico conflictu victoriam reportastis.

PL 14, 638B

私の言葉のどんな筆で、諸君の姿と魂の似姿を描き出そうか。諸君は王の軍勢のただ中に立った。全世界はその軍勢に服し、インドさえも、海の果ての奥に逃れてもこれを避けえなかった。それなのに諸君だけが、高ぶる王に対し、戦の衝突もなしに勝利を収めたのである。

De Jacob et vita beata libri duo 2.12.20

20

Vicerunt in vobis sola arma pietatis: dedit poenas tyrannus, et quia vos non potuit vincere, et quia atroci peremptus est morte.

PL 14, 638C

諸君において、敬虔の武器だけが勝った。暴君は刑罰を受けた。諸君に勝てなかったからであり、また、むごたらしい死に打たれたからである。