ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Jacob et vita beata libri duo

Liber I, Caput III 第I巻 第III章

Ambrose of Milan · De Jacob et vita beata libri duo · PL 14, 602A · 27 sectiones

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.1

1

Temperantiam, sapientiam, et disciplinam a Domino doceri; quod sequitur ad studium cohortatio: item culpam nostram ascribendam esse soli nostrae voluntati, qua vel peccato vel justitiae servimus; ac demum utra servitus utri praeferenda videatur?

PL 14, 602A

節制と知恵と教えは主によって教えられること。それに続く努力への勧め。また、我々の過ちは、我々の意志のみに帰すべきであり、その意志によって我々は罪に仕えるか正義に仕えるかであること。そして最後に、どちらの隷属がどちらにまさると見えるか。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.2

2

9. Docere autem Dominum eam, et sapientiam, et disciplinam Scriptura testatur. De temperantia in Lege (Exod. XX, 4, et alibi) : de caeteris in libro Job, in quo scriptum est: Nonne Dominus est qui docet intellectum et disciplinam (Job XXXIII, 16) ?

PL 14, 602B

9. ところで、主がこれを、すなわち節制を、また知恵と教えを教えることは、聖書が証言している。節制については律法に(出エジプト記20:4ほか)、その他については、ヨブ記に、こう書かれている。「主こそ、理解と教えを教える者ではないか」(ヨブ記33:16)。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.3

3

Et in Evangelio Dominus ipse ait: Discite a me quia mitis sum, et humilis corde (Matth. XI, 29) Et alibi ad discipulos ait: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eas in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti (Matth. XXVIII, 19) . Unde autem discipuli dicti?

PL 14, 602B

また、福音書では主自身が言う。「私から学べ。私は柔和で、心のへりくだった者である」(マタイ11:29)。また別のところで弟子たちにこう言う。「行って、諸国民をすべて教え、父と子と聖なる霊の名によって彼らに洗礼を授けよ」(マタイ28:19)。では、弟子たちは何によってそう呼ばれたのか。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.4

4

Aut quid aliud a Christo nisi virtutum operari praecepta discebant? Denique David ait: Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos (Psal. CX, 10) .

PL 14, 602B

彼らは、キリストから、徳の戒めを行うことのほか、何を学んでいたというのか。さらにダビデは言う。「来たれ、子らよ、私に聞け。主への畏れを、私は汝らに教えよう」(詩篇110:10)〔底本は 110:10 とするが、これは次の「知恵の始めは主への畏れ」の箇所。引用は 33:12〕。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.5

5

Utique timor Dei de numero virtutum est; quia initium sapientiae timor Domini, per quem adsciscitur piae forma doctrinae, de qua Paulus ait: Gratias autem Deo quod fuistis servi peccati, sed obedistis ex corde in eam formam doctrinae, in qua traditi estis: liberati autem a peccato, servi facti estis justitiae (Rom. VI, 17 et 18) .

PL 14, 602C

神への畏れは徳の数に入る。主への畏れが知恵の初めだからである。それによって敬虔な教えの型が採り入れられる。それについてパウロは言う。「神に感謝する。汝らは罪の奴隷であったが、汝らが引き渡されたその教えの型に、心から従った。そして罪から解放されて、正義の奴隷となった」(ローマ6:17,18)。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.6

6

Doctrina igitur facit ut possimus pervenire ad justitiam. Potest igitur acquiri justitia discendo. Intendamus igitur studio in formam Evangelicae doctrinae.

PL 14, 602C

ゆえに、教えは、我々を正義にまで到達させる。ゆえに、正義は学ぶことによって獲得されうる。それゆえ、福音の教えの型に向けて、努力を傾けよう。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.7

7

Minimum studii plerumque pro maximo habetur In studio enim sunt omnia, per quod adhibetur obedientia, quae in utramlibet partem propenderit, aut culpam adjungit, aut gratiam. Haec nos in primo Adam traxit ad mortem, haec nos in Adam secundo ad vitam vocavit.

PL 14, 602C

最小の努力が最大のものと見なされることも多い〔底本はここに句点がない〕。万事は努力にかかっているからである。努力によって従順がもたらされ、その従順は、どちらの側へ傾くにせよ、過ちを加えるか、恩寵を加えるかである。これ〔従順〕は、最初のアダムにおいて我々を死へと引き、第二のアダムにおいて我々を命へと呼んだ。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.8

8

10. Non est quod cuiquam nostram ascribamus aerumnam, nisi nostrae voluntati. Nemo tenetur ad culpam, nisi voluntate propria deflexerit. Non habent crimen quae inseruntur reluctantibus: voluntaria tantum commissa sequitur delictorum invidia, quod in alios derivemus.

PL 14, 602D

10. 我々の苦難を、自分の意志以外の誰かに帰す理由はない。自分の意志で逸れたのでなければ、誰も過ちに縛られることはない。抗う者に押しつけられたことは罪責を持たない。罪過への非難は、自発的に犯されたことにだけ伴うのであって、それを我々が他人に転嫁することはできない〔quod in alios derivemus は解しにくい。冒頭の「誰かに帰す理由はない」を受けて、転嫁の余地がないの意に取った〕。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.9

9

Voluntarium sibi militem elegit Christus, voluntarium servum sibi diabolus auctionatur. Neminem jugo servitutis astrictum possidet, nisi se prius peccatorum aere ei vendiderit. Quid carnem quasi infirmam accusamus?

PL 14, 602D

キリストは自発的な兵士を自分のために選び、悪魔は自発的な奴隷を自分のために競りで買う〔auctionatur は本来「競売にかける」の意だが、続く「自らを悪魔に売った」に合わせて「競りで買う」と取った〕。悪魔は、まず罪という銭で自らを売った者でなければ、誰をも隷属のくびきに縛りつけて所有することはない。なぜ我々は、肉を弱いものであるかのように責めるのか。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.10

10

Membra nostra arma sunt iniquitatis, et arma justitiae. Vidisti pauperem injuriam accipientem, protexisti eum; membra tua arma pietatis sunt, quibus pauperem ab injuria vindicasti. Vidisti egenum, donasti eum muneribus, dextera tua mortem a tuo pectore repulisti.

PL 14, 603A

我々の肢体は不義の武器であり、また正義の武器でもある。あなたは、貧しい者が不当な扱いを受けているのを見て、彼を守った。あなたの肢体は敬虔の武器であり、それによって貧しい者を不当な扱いから救い出した。あなたは、乏しい者を見て、彼に贈り物を与えた。あなたは右手によって、死をあなたの胸から追い払ったのである。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.11

11

Vidisti eum qui ducitur ad mortem, eripuisti eum, quia scriptum est: Eripe eum qui ducitur ad mortem (Prov. XXIV, 11) : membra tua arma sunt justitiae, si injuste hominem perire non passus es.

PL 14, 603A

あなたは、死に引かれてゆく者を見て、彼を救い出した。「死に引かれてゆく者を救い出せ」(箴言24:11)と書かれているからである。あなたの肢体は正義の武器である。もし、人が不当に滅びるのを許さなかったのであれば。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.12

12

Vidisti mulierem, castigasti corpus tuum, mortificasti libidines, procaces meretricis oculos aversatus deseruisti, membra tua arma sunt castimoniae.

PL 14, 603A

あなたは女を見て、自分の体を戒め、欲情を殺し、遊女の無遠慮な目を避けて立ち去った。あなたの肢体は貞潔の武器である。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.13

13

Contra autem, si oculus tuus vidit mulierem ad concupiscendum eam, aperuisti vulnus, impressisti telum corpori tuo, membra tua arma peccati sunt.

PL 14, 603A

しかし反対に、あなたの目が女を見て、これを欲したなら、あなたは傷を開き、あなた自身の体に槍を打ち込んだのであり、あなたの肢体は罪の武器である。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.14

14

Vidisti possessionem pupillorum, et paternis eos expulisti sedibus, transtulisti terminos quos posuerunt patres tui, membra tua arma iniquitatis sunt. Affectus igitur, non caro auctor est culpae, caro autem voluntatis ministra. Non ergo vendat nos voluntas nostra.

PL 14, 603B

あなたは孤児たちの所有地を見て、彼らを父祖の住まいから追い出し、あなたの父祖たちが据えた境界を移したなら、あなたの肢体は不義の武器である。したがって、過ちの張本人は情動であって肉ではなく、肉は意志に仕える僕である。ゆえに、我々の意志が我々を売り渡してはならない。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.15

15

11. Clamat Apostolus: Nescitis quoniam cui exhibuistis vos servos ad obediendum, servi estis ejus cui obedistis, sive peccati in mortem, sive obeditionis in justitiam (Rom. VI, 16) ?

PL 14, 603B

11. 使徒は叫ぶ。「汝らは知らないのか。汝らが服従するために自分を奴隷として差し出した相手、その従った相手の奴隷に、汝らはなっているのだ。死に至る罪の奴隷であれ、正義に至る従順の奴隷であれ」(ローマ6:16)。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.16

16

Ergo si aut peccato servimus, aut justitiae, consideremus in qua parte servitus tolerabilior, fructus uberior. Sed qui potest esse fructus in morte?

PL 14, 603B

それゆえ、我々が罪に仕えるか正義に仕えるかであるなら、どちらの側の隷属がより耐えやすく、より実り豊かかを考えよう。だが、死の中にどんな実りがありえようか。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.17

17

Peccati enim stipendium mors; et ideo nullus in eo fructus est, sed pudoris dispendium; cum ea quae gessimus, erubescimus. Servire autem justitiae libertas est. Qui enim vocatus est in Domino servus, libertus est Domini.

PL 14, 603B

罪の報酬は死である。だから、そこには実りはなく、恥という損失があるだけである。我々は自分の行ったことを恥じるからである。これに対して、正義に仕えることは自由である。「主において呼ばれた奴隷は、主の解放奴隷である」からである。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.18

18

Similiter qui liber vocatus est, servus est Christi (I Cor. VII, 22) . Utraque conditio optima, esse sub Christo, sub quo et pretiosa servitus et gloriosa libertas.

PL 14, 603C

「同様に、自由人として呼ばれた者は、キリストの奴隷である」(一コリント7:22)。どちらの境遇も最善である。キリストのもとにあるのだから。そのもとでは、隷属は尊く、自由は栄光に満ちている。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.19

19

Pretiosa servitus quasi tanti sanguinis pretio comparata: gloriosa autem libertas quam nulla servitus culpae, nulla peccatorum vincula constringunt, nulla flagitiorum onera, nulla criminum commercia degeneris nexui servitutis addicunt.

PL 14, 603C

隷属が尊いのは、あれほどの血の代価で買い取られたものだからである。自由が栄光に満ちているのは、その自由を、罪のいかなる隷属も、いかなる罪の鎖も、いかなる恥ずべき行いの重荷も、いかなる犯罪の取引も、卑しい隷属の絆に引き渡して縛ることがないからである。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.20

20

12. Disce humilitatem, o homo, apostolici vim cognosce magisterii. Si servum te dicas, libertus es: si liberum te jactes, servus es.

PL 14, 603C

12. 人よ、謙遜を学べ。使徒の教えの力を知れ。あなたが自分を奴隷だと言うなら、あなたは解放奴隷である。自分を自由人だと誇るなら、あなたは奴隷である。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.21

21

Nam et ille qui quasi servus redemptus est, libertatem habet, et iste qui quasi liber vocatus est, bonum est illi ut servum Christi se esse cognoscat, sub quo servitus tuta est, et libertas secura. Quis quasi idiotam Paulum vel in ipso jure asserit?

PL 14, 603C

というのは、奴隷として贖われたような者は自由を持ち、自由人として呼ばれたような者には、自分がキリストの奴隷であると知ることが益だからである。キリストのもとでは、隷属は安全であり、自由は確かである。パウロを、法そのものにおいてさえ、素人のように見なす者があろうか。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.22

22

Scivit enim discernere inter libertum, et liberum; et ideo non perfunctorie, sed proprie dixit: Qui enim vocatus est in Domino servus, libertus est Domini: similiter qui liber vocatus est, servus est Christi. Revera enim omnes Christi liberti sumus, nemo liber.

PL 14, 603D

彼は、解放奴隷と自由人とを区別することを心得ていた。だから、おざなりにではなく、厳密に言ったのである。「主において呼ばれた奴隷は、主の解放奴隷であり、同様に、自由人として呼ばれた者は、キリストの奴隷である」。実際、我々は皆キリストの解放奴隷であり、自由人は一人もいない。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.23

23

Omnes enim in servitute generati. Quid servili conditioni arrogantiam libertatis assumis? Quid titulos nobilitatis usurpas, servilis haereditas? Nescis quod te Adae atque Evae culpa mancipaverit servituti. Nescis quod redemerit te Christus, non emerit.

PL 14, 604A

我々はみな、奴隷の身に生まれたのである。なぜあなたは、奴隷の境遇に自由の傲慢を着込むのか。なぜ貴族の称号を僭称するのか、奴隷の相続人よ。あなたは、アダムとエバの罪過があなたを隷属に縛りつけたことを知らないのか。キリストがあなたを買い取ったのではなく、贖ったのだということを知らないのか。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.24

24

Non auro, non argento redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed pretioso sanguine Agni (I Pet. I, 18 et 19) . clamat apostolus Petrus. Ergo redemptus a Domino es.

PL 14, 604A

「汝らが、父祖伝来の空しい生き方から贖われたのは、金や銀によってではなく、子羊の尊い血によってである」(一ペトロ1:18,19)。使徒ペトロはそう叫ぶ。それゆえ、あなたは主によって贖われたのである。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.25

25

Servus es qui creatus es, servus es qui redemptus es, et quasi Domino servitutem debes, et quasi Redemptori. Nec inferiorem putes libertinitatem sub Christo, quam libertatem esse.

PL 14, 604A

あなたは造られたゆえに奴隷であり、贖われたゆえに奴隷である。あなたは、主に対するものとして、また贖い主に対するものとして、隷属を負っている。キリストのもとでの解放奴隷の身分が、自由の身分より劣ると考えてはならない。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.26

26

Ad dignitatem aequalis, ad tuitionem praestantior est, ad gratiam par, adversus lapsum cautior, adversus superbiam tectior.

PL 14, 604B

その身分は、品位においては自由に等しく、保護においてはそれにまさり、恩寵においては等しく、堕落に対してはより用心深く、傲慢に対してはより守られている。

De Jacob et vita beata libri duo 1.3.27

27

Ita libertatem accepisti, ut meminisse manumissoris tui debeas, ut patrono tuo noveris legitimum obsequium deferendum; ne ab ingrato revocetur libertas. Quid te beatius, qui sub Domino regnas, et sub patrono militas?

PL 14, 604B

あなたは、自分を解放した者を忘れてはならないように、自分の保護者に正当な恭順を差し出さねばならないと知るように、自由を受けたのである。恩知らずに自由が取り消されないためである。主のもとで王のように治め、保護者のもとで兵として仕えるあなたより幸いな者があろうか。