De Jacob et vita beata libri duo 1.8.1
Sapientem ita delectari sanitate corporis aut liberis, ut si illa amittat, non ideo minus beatum se putet; cum praeter summum bonum nihil cupiat.
PL 14, 611D賢者は体の健康や子供を喜ぶが、その喜び方は、それらを失っても、だからといって自らをより幸いでないとは考えないようなものであること。最高の善のほかには何も望まないからである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.2
Eumdem ergo suam ac suorum captivitatem, infirmitates corporeas, ac caetera adversa non formidare, quod nec illis beatitudini quidquam adimatur, nec adjiciatur prosperis. 33. Quaero nunc utrum sapiens delectetur sanitate corporis?
PL 14, 611Dまた同じ人は、自分や身内の捕囚、体の病弱、その他の逆境を恐れないこと。それらによって幸いから何かが奪われることもなく、順境によって何かが加わることもないからである。33. 私は今問う。賢者は体の健康を喜ぶか。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.3
Negare non possumus quod delectetur secundum naturam, et libentius accipiat non dolere aliquid, quam dolere; nisi forte pro Christo pro quo, si causa poscat, et debilitatem corporis prompte accipiat, et totum corpus suum morti offerat.
PL 14, 612A自然に従って喜び、痛むよりも痛まないことをいっそう喜んで受け入れる、ということは否定できない。ただしキリストのためであれば別で、事情が求めるなら、彼はキリストのために体の衰弱をも進んで受け入れ、自らの体全体を死に差し出すであろう。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.4
Idem tamen etiam praeter causam fidei atque justitiae, si desit sanitas, non afficiatur animo, neque frangatur dolore corporis, qui se potest virtutum perfectione solari. 34. Quaero etiam utrum delectetur liberis? Quis istud abnuat?
PL 14, 612Aそれでもなお同じ人は、信仰と正義に関わりのない場合に健康が欠けても、精神において心を乱されず、体の苦痛に打ち砕かれない。徳の完成によって自らを慰めることができるからである。34. 私はまた問う。彼は子供を喜ぶか。これを誰が否むだろうか。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.5
Neque enim durus et ferreus, sed perfectus quaeritur. Tamen et si amittat liberos, non ideo minus beatus, qui non ideo minus perfectus. Quod enim perfectum, beatum.
PL 14, 612A求められているのは、冷酷で鉄のような人ではなく、完全な人だからである。しかし子供を失っても、彼はそれゆえに幸いさを減じることはない。それゆえに完全さを減じることもないからである。完全なものは幸いだからである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.6
Quin etiam si adversa toleret, quam si secundis affluat, magis solet hujusmodi videri perfectus: quamvis neque si desint, neque si adsint externa commoda, aut laeta corporis, decedere quidquam virtuti soleat, vel accedere.
PL 14, 612Aむしろ、順境に恵まれているよりも、逆境に耐えているほうが、このような人は完全だと見られるのが常である。もっとも、外の利益や体の楽しみが欠けても備わっても、徳から何かが減ったり加わったりすることは普通ない。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.7
Sed plerisque tam laudi fuit tolerasse adversa fortiter, quam non incidisse. Verum haec specie aestimantur, non pondere.
PL 14, 612Bしかし多くの人々にとっては、逆境を雄々しく耐えたことは、それに陥らなかったことに劣らぬ称賛となった。だがこれらは外見によって評価されるのであって、重みによって評価されるのではない。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.8
35. Illud profundum, virum justum nihil velle, nisi illud solum et praeclarum bonum, huic soli intendere, hoc unum in bonis ducere: non aliud cum illo, sed solum ipsum semper desiderare, hoc delectari; cui si aliud adjungatur quod delectet eum, ut est filiorum suavitas, non illud amittitur, sed istud adjungitur.
PL 14, 612B35. 深遠なのは、義人が、あのただ一つの輝かしい善のほかには何も望まず、この善のみに心を向け、これ一つを善いもののうちに数え、それとともに別のものではなく、ただそれ自体を常に望み、これを喜ぶ、ということである。この人に、子供たちの愛らしさのように、彼を喜ばせる別のものが加わっても、あの善が失われるのではなく、これが加わるだけである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.9
Non enim minuunt accedentia beatitudinem, quae augere non possunt; quia plenum illud et inviolabile manet, in quod anima sese induit, et cui se inseruit et infudit.
PL 14, 612B加わるものは幸いを減じず、また増すこともできないからである。魂がその中に自らを着せ、自らをそこに植え込み、注ぎ込んだあのものは、満ちていて、侵されないまま残る。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.10
Manet semper inter adversa et delectabilia perfecta virtus; neque adversa de perfectione ejus quidquam minuunt, neque delectabilia adjungunt perfectioni. Quid enim est quod is qui ad summum ascendit, aut damni de caducis sentiat, aut commoditatis?
PL 14, 612C完全な徳は、逆境のうちにも喜ばしいもののうちにも、常にとどまる。逆境はその完全さから何も減じず、喜ばしいものも完全さに何も加えない。頂点に登った者が、移ろいやすいものから、損失であれ利益であれ、何を感じるというのか。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.11
36. Neque vero, quod gravissimum apud plerosque habetur, se miserum putabit, si in captivitatem vel ipse veniat, vel ejus filii. Non enim intolerabiliter feret quod habet natura, vel quod videtur Domino.
PL 14, 612C36. また、多くの人々にとって最も重いと見なされること、すなわち自分自身が、あるいはその子らが捕囚に陥ることがあっても、彼は自らを不幸だとは考えない。自然が課すものや主に良しと見えるものを、彼は耐えがたいものとして担うことはないからである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.12
Denique justus dixit: Bonum verbum quod locutus est Dominus (IV Reg. XX, 19) . Et dixit: Fiat pax et fides in diebus meis (Ibid.) .
PL 14, 612C実際、義人は言った。「主が語った言葉は善い」(列王記四20:19)。また言った。「私の日々に、平和と信義があるように」(列王記四20:19)。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.13
Non utique justus iste Ezechias in filios deflexisse aerumnam captivitatis gratulabatur: sed voluntati Domini obviare non poterat; et ideo mandata ejus aequanimiter suscipiebat ut servulus.
PL 14, 612Cこの義人ヒゼキヤは、捕囚という労苦が〔自分からそれて〕子らの上に向けられたことを喜んでいたのでは決してない。ただ主の意志に逆らうことはできず、それゆえ主の命令を、しもべのように平静に受け入れたのである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.14
Accedit illud, quod aestimare poterat posse et in captivitate meritum eminere virtutis. Neque enim minus beatus Hieremias in captivitate, minus etiam Daniel, minus Esdras, minus beati Ananias, Azarias, et Misael, quam si in captivitatem non incidissent; cum ideo in captivitatem ducti sint, ut populo et praesentia in captivitate solatia, et spem evadendae captivitatis afferrent.
PL 14, 612Dさらに、捕囚のうちにも徳の功績は際立ちうると、彼が考えることができた、という事情がある。実際、エレミヤは捕囚のうちにあって、そうでなかった場合より幸いさが減じたわけではなく、ダニエルも、エズラも、ハナンヤ、アザルヤ、ミシャエルも、捕囚に陥らなかった場合より幸いさが減じたわけではない。彼らは、民に捕囚のうちの現在の慰めと、捕囚を逃れる望みをもたらすために、捕囚へ連れて行かれたのである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.15
Perfecti enim est viri communitatem naturae sustentare animi virtute, et ad meliora adducere; nec succumbere iis quae plerisque terribilia et formidolosa videntur: sed quasi fortem militem gravissimorum casuum sustinere incursus, conflictus subire; et quasi providum gubernatorem navem in tempestate regere, atque occurrendo insurgentibus fluctibus, magis vitare naufragium sulcando undas, quam declinando.
PL 14, 612D完全な人の務めは、本性の共通性を精神の徳で支え、より善いものへ導くこと、多くの人に恐ろしく恐るべきと見えるものに屈しないこと、むしろ雄々しい兵士のように最も重い災いの襲撃に耐え、戦いに身を投じること、そして先見の明ある舵取りのように嵐の中で船を操り、立ち上がる波に立ち向かって、波を避けて曲がるよりも波を切り裂いて進むことによって、いっそう難破を避けることである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.16
Non iste in persecutione pavidus, non in tormentis mollior, ne torquentem exasperet: sed quasi athleta fortis, qui repercutiat verberantem si non caedis, certe sermonis flagello; qui metuenda multis tormenta despiciat dicens: Sagittae infantium factae sunt plagae eorum (Ps. LXIII, 8) ; qui cum gravissimo licet dolore luctetur, nec se miserabilem praebeat; sed ostendat tamquam in laterna lumen, etiam inter asperas procellas et gravissimos flatus suam lucere, nec exstingui posse animi virtutem.
PL 14, 613A彼は迫害において臆せず、拷問する者を苛立たせまいとして拷問のもとで軟弱になることもない。むしろ雄々しい競技者のように、鞭打つ者に、打撃の鞭ではなくとも少なくとも言葉の鞭で打ち返す者であり、多くの人が恐れる拷問を、こう言って軽んじる。「幼子たちの矢が、彼らの傷となった」(詩篇63:8)。彼は最も激しい苦痛と戦っていても、自らを哀れな姿に見せず、むしろ、ランタンの中の灯火のように、荒れる嵐と激しい風のただ中でも自らの精神の徳が輝き、消されえないことを示す。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.17
Non iste in suorum injuriis mollis, nec de sepulcro sollicitus sui corporis, cui sciat coelum deberi: non in captivitate civicae plebis abjectior; sed sicut judex severus, infidelium perfidiam erroresque condemnans ut Daniel qui sacerdotum furta prodebat, et superstitiones eorum redarguebat, ostendens nulla veritate subnixas, sed fraudibus adumbratas.
PL 14, 613B彼は身内への侮辱に軟弱でもなく、自分の体の埋葬を案じもしない。その体には天が与えられるはずだと知っているからである。市民の民が捕囚となっても、いっそう卑屈になることはない。むしろ厳格な裁き手のように、不信の者たちの背信と誤りを断罪する。ダニエルが祭司たちの窃盗を暴き、彼らの迷信を論駁して、それがいかなる真理にも支えられず、欺きで覆われているだけだと示したようにである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.18
Talis vir postremo est perfectus, qui omnes velit bene agere, nihilque cuiquam accidere mali; et si praeter voluntatem ejus acciderit, ipse tamen de propria beatitudine nihil amittat.
PL 14, 613Bこのような人こそ、ついに完全な人である。彼は、すべての人が善く行い、誰にも悪いことが起こらないことを望む。たとえ彼の意志に反して起きても、自らの幸いからは何も失わない。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.19
37. Sed forte aliquis putet aegritudinem atque imbecillitatem corporis impedimento esse ad perfectionis munus implendum; eo quod non possint ad opera manuum ulla factaque procedere.
PL 14, 613B37. しかしある人は、病や体の衰弱が、完全さの務めを果たすうえで妨げになると考えるかもしれない。手の業や行いに進み出ることができないからである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.20
Verum ea sibi justus impedimento esse non sentiet: immo etiam eum qui ea miserabiliter defleat, corripiet, et quasi ignavum arguet, quod plus in corporis usu, quam in animi virtute constituat: quod ea quibus serviat, desideret, cum habeat quod aliis magis possit jubere: quod in paupertate ingemiscat, qui possit supra mundi opes esse; fideli enim totus mundus divitiarum est: quod ignobilitatem defleat, qui debeat despicere regias potestates, divitibus et potentibus imperare.
PL 14, 613Cだが義人は、それが自分にとって妨げだとは感じない。むしろ、それを哀れに嘆く者を叱り、怠け者とたしなめるであろう。その者は、体の用いに、精神の徳よりも多くを置いている。他の人々により多く命じうるものを持っているのに、自らが仕えている物を欲しがる。世の富の上に立ちうるのに、貧しさに嘆く(信ある者にとっては全世界が富の世界だからである)。王の権力を軽んじ、富者と権力者に命じるべきであるのに、卑賤を嘆く。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.21
Haec enim vita justi, qui etiam quas habeat facultates, communes aestimare debeat; immo etiam inopibus dividere, dispensare pauperibus, recidere voluptates proprias, tenuare sumptum, adhibere parcimoniam temperantiae, sobrietatem tenere in prosperis, patientiam in adversis, in dolore tolerantiam, magnanimitatem in periculis, sanitatis perpetuae vota nescire, mortis imminentis terrore non concuti, neque eum praestantiorem putare, cui secundum naturam liberi, propinqui, salubritas, laetitia, affluentia redundaverint, quam cui illa defuerint, neque externis saeculi, sed virtutis domesticis merita pensare.
PL 14, 613Cこれこそ義人の生である。彼は持てる財産さえ共有のものと見なすべきであり、むしろ貧しい者に分け与え、貧者に分配し、自らの快楽を切り詰め、出費を細くし、節制の倹約を用い、順境には節度を、逆境には忍耐を、苦痛には耐える心を、危険には大きな度量を保ち、絶えざる健康の願いを知らず、差し迫る死の恐れに揺さぶられず、自然に従って子供、親族、健康、喜び、豊かさに溢れる者を、それらを欠く者より卓越していると考えず、世の外的なものではなく、徳に固有のものによって功績を量るのである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.22
38. Illam quoque formam justi esse quis abnuat; ut nihil metuat, nihil reformidet, nisi virtutis dispendia, aliorumque vanas formidines comprimat, quas habeant de periculorum sollicitudine, mortis timore, corporis infirmitate; ut doceat dissolvi corpore, et esse cum Christo multo melius; ut ostendat quia operationes non impediuntur debilitatibus corporis, sed augentur; neque splendore generis, aut propinquorum subsidiis, aut opibus, sed bono commendantur affectu.
PL 14, 614A38. 義人の姿として、次のことも誰が否むだろうか。徳の損失のほかには何も恐れず、何も怖じ恐れず、他の人々のむなしい恐れ、すなわち危険への心配、死の恐れ、体の弱さから来る恐れを鎮め、「体から解き放たれてキリストとともにいることのほうが、はるかに良い」と教え、行いが体の衰弱によって妨げられず、むしろ増し加わること、また行いが、家柄の輝きや親族の援助や富によってではなく、善い心の働きによって推奨されることを示す、ということである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.23
Neque enim minus beatus Helias quam Moyses; cum alter cibi indigus, melotide vili, sine filiis, sine sumptu, sine comite: alter populi ductor, laetus sobole, succinctus potentia, diverso genere meritum aequale fundaverint, sicut in Evangelio declaratum est (Matth. XVII, 3) , quando cum Domino Jesu in resurrectionis gloria refulserunt.
PL 14, 614Aエリヤはモーセに劣らず幸いだからである。一方は食に乏しく、粗末な獣皮の衣をまとい、子もなく、費えもなく、連れもなかった。他方は民の指導者で、子孫に恵まれ、権力を帯びていた。異なる在り方によって同等の功績を築いたのであり、福音書に示されているとおりである(マタイ17:3)。復活の栄光のうちに主イエスとともに輝いたときである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.24
Videtur enim parem his quasi paribus gloriae suae testibus dedisse mercedem. Nec minus beatus Elisaeus quam David, cum alter regibus subditus, alter regali potestate praeditus, propheticae sanctificationis haud disparem sint adepti gratiam.
PL 14, 614B〔主は〕同等の者としてその栄光の証人となったこの二人に、同等の報いを与えたと見える。エリシャもダビデに劣らず幸いである。一方は王たちに従属し、他方は王の権力を備えていたが、預言者としての聖別の恩寵を、決して劣らず得たのである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.25
39. Quid enim deest ei qui illud bonum possidet, et habet sibi semper comitem sociamque virtutem? In quo statu non potentissimus? In qua paupertate non dives? In qua generis ignobilitate non clarus? In quo otio non laboriosus? In qua debilitate non vegetus?
PL 14, 614B39. あの善を所有し、徳を常に伴侶・仲間として持つ者に、何が欠けていようか。いかなる境遇にあっても最も力ある者ではないか。いかなる貧しさにあっても富める者ではないか。いかなる生まれの卑しさにあっても輝かしい者ではないか。いかなる暇にあっても働く者ではないか。いかなる衰弱にあっても活力ある者ではないか。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.26
In qua infirmitate non fortis? In qua somni quiete feriatus, quem etiam quiescentem virtus propria non relinquit? In qua solitudine non stipatus, quem vita beata circumdat, quem vestit gratia, quem gloriae amictus illustrat?
PL 14, 614Bいかなる病弱にあっても強い者ではないか。いかなる眠りの安息のうちでも、休んでいることはない。休んでいるときさえ、自らの徳がその人を離れないからである。いかなる孤独のうちでも、一人ではない。幸いな生がその人を取り巻き、恩寵がその人に衣を着せ、栄光の衣がその人を輝かせるからである。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.27
Non minus etiam otiosus, quam cum operatur, beatus; nec minus dormiens, quam vigilans, gloriosus; quia non minus dormiens, quam cum vigilat, incolumis et sanus est. Quando autem feriatus videri potest, cujus mens semper operatur?
PL 14, 614C彼は暇なときも、働いているときに劣らず幸いである。眠っているときも、目覚めているときに劣らず栄光に満ちている。眠っているときも、目覚めているときに劣らず、無傷で健やかだからである。精神が常に働いている者が、いつ暇でいると見えうるだろうか。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.28
Quando autem solus, qui cum illo semper bono est, de quo ait Propheta: Replebimur in bonis domus tuae (Psal. LXIV, 5) ? Quando abjectus, cujus conversatio est in coelo?
PL 14, 614C常にあの善とともにある者が、いつ一人でありうるだろうか。その善について預言者は言う。「我々は汝の家の善きもので満たされる」(詩篇64:5)。その生活が天にある者が、いつ卑しめられうるだろうか。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.29
Quando non decorus, qui ad illius decoris, et solius boni se conformat similitudinem; qui etiamsi membris solutus sit, tamen mente se erigat?
PL 14, 614Cあの美、唯一の善の似姿に自らを合わせる者が、いつ美しくないことがあろうか。たとえ手足が萎えていても、精神によって自らを奮い立たせる者が。
De Jacob et vita beata libri duo 1.8.30
Et tamquam ille qui cithara canere solitus, si eam dissipatam, resolutis nervis, et confractam viderit, et usum ejus interruptum, abjiciat eam, atque ejus numeros non requirat, sed voce ipse se mulceat: ita et iste citharam corporis sui otiosam jacere patietur, corde se oblectabit, bonae conscientiae recordatione mulcebit, divinis oraculis et scriptis propheticis alleviabit, suave illud et jucundum animo tenens, mente complectens; cui nihil triste possit accidere, cum semper ei divinae praesentiae aspiret gratia, et ipse sibi adsit summa animi tranquillitate perfusus.
PL 14, 614Cそして、竪琴を弾き慣れた者が、それが壊れ、弦がほどけて砕け、その使用が途絶えたのを見るなら、それを捨てて、その調べを求めず、自らの声で自らを慰めるように、この人もまた、自らの体の竪琴が使われずに横たわることに耐え、心で自らを楽しませ、善い良心の思い起こしで慰め、神の神託と預言者の書で和らげ、あの甘美で快いものを精神に保ち、心に抱くであろう。この者には何も悲しいことは起こりえない。神の臨在の恩寵が常にその人に息を吹きかけ、彼自身も最高の精神の静けさに満たされて、自らに寄り添うからである。