ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Jacob et vita beata libri duo

Liber II, Caput I 第II巻 第I章

Ambrose of Milan · De Jacob et vita beata libri duo · PL 14, 615A · 17 sectiones

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.1

1

[0615] Facta transitione a superiori ad hunc librum, ostendit sanctum Jacob etiam in exsilio fuisse beatum: ac beatitudinis definitionem eidem apprime convenire demonstrat.

PL 14, 615A

前巻から本巻へ移ったうえで、〔著者は〕聖なるヤコブが追放のなかでも幸いであったことを示し、幸いの定義が彼にこそよく当てはまることを論証する。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.2

2

1. Superiore libro de virtutum praeceptis disputavimus: sequenti clarorum virorum utamur exemplis, qui in summis periculis positi beatitudinem vitae non amiserunt, sed potius acquisierunt. An non beatus Jacob etiam cum patriam relinqueret?

PL 14, 615A

1. 前巻では徳の教えについて論じた。続く本巻では、最大の危険に置かれながら、生の幸いを失わず、むしろそれを得た著名な人々の例を用いよう。ヤコブは、故郷を去るときですら幸いではなかったか。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.3

3

Immo plane beatus, qui dura exsilii suscepit, ut fratris mitigaret iracundiam. Nam si beatus est qui peccatum declinat, utique negari beatus esse non potest, qui alterius culpam levat, crimen avertit.

PL 14, 615B

いや、まったく幸いであった。彼は兄の怒りをなだめるために、追放の苦しみを引き受けたからである。罪を避ける者が幸いであるなら、他人の過ちを軽くし、罪を遠ざける者が幸いであることは、いかにしても否定できない。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.4

4

Paratum itaque parricidium declinavit exsilio voluntario, eoque facto sibi salutem quaesivit, fratri innocentiam donavit. Merito itaque eum divina ubique comitata est gratia, ut et cum dormiret, beatae vitae munus acquireret.

PL 14, 615B

こうして彼は、準備されていた近親殺しを、自ら進んだ追放によって避け、その行いによって自分には救いを求め、兄には無垢を与えた。それゆえ、神の恩寵がどこででも彼に付き添ったのは当然であり、眠っているときにさえ、幸いな生の賜物を得たのである。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.5

5

Videbat enim futurorum mysteria, et divina audiebat oracula (Gen. XXVIII, 5, 12 et seq.) . Bonus in somno operarius, et in paupertate dives, qui mercenariae vitae munere et patrimonium et conjugium eodem paravit officio (Gen. XXIX, 22, 29 et seq.) .

PL 14, 615B

彼は将来の奥義を見、神の託宣を聞いたからである(創世記28:5, 12以下)。眠りのうちにあっても良い働き手であり、貧しさのうちにも富める者であった。雇われ人の生の務めによって、財産と結婚を、同じ奉仕で整えたのである(創世記29:22, 29以下)。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.6

6

Idem fraterni affectus reconciliator egregius certavit muneribus et obsequiis (Gen. XXXII, 13 et seq.) ; ut indignationem omnem excluderet, dolorem offensionis averteret, ostendens se minorem exsilio non fuisse, qui posset largiri quae non acceperat.

PL 14, 615B

同じ人は、兄弟の心を和解させる卓越した者として、贈り物と恭順によって努めた(創世記32:13以下)。あらゆる憤りを締め出し、侮辱の痛みを遠ざけるためであり、自分が受け取らなかったものを惜しみなく与えうる者であるから、追放に屈した者ではなかったことを示したのである。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.7

7

2. Sed nimis ad inferiora propero, et utiliora transcurro, cum prius definiendum sit quid sit beatus. Scriptum est enim: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit (Psal. I, 1) .

PL 14, 615C

2. しかし私は低い事柄へ急ぎすぎ、より有益なことを駆け足で通り過ぎている。まず幸いな者とは何かを定義すべきだからである。こう書かれている。「幸いなるかな、不敬虔な者たちの謀りごとに歩まず、罪人たちの道に立たず、疫病の座に座らなかった者は」(詩篇1:1)。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.8

8

Hoc Scriptura significante, eum beatum esse, qui se a perfidorum consortio temperaverit (ea est enim impietas auctorem vitae et parentem quemdam salutis non recognoscere, si vel in peccato manserit, vel in luxuria atque lascivia perseveraverit), ipsum quoque in lege Domini die ac nocte meditantem fore tamquam lignum quod dabit fructum in tempore suo (Ibid., 2 et 3) .

PL 14, 615C

聖書がこれによって示すのは、背信の者たちとの交わりから身を慎んだ者が幸いだということである(生の創始者、救いのいわば親を認めないこと、罪にとどまり、あるいは放縦と淫蕩に居続けることが、不敬だからである)。そして、主の律法を昼も夜も思い巡らす者もまた、時が来れば実を結ぶ木のようになる、ということである(詩篇1:2, 3)。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.9

9

Superiora merita sunt praemiorum, hoc meritorum praemium. 3. Quid horum quae ad meritum beatitudinis spectant, defuit sancto Jacob, qui tantum abfuit ab impiorum consortiis, ut ex eo fidelis populus nomen acciperet, Israel dictus (Gen. XXXII, 28) : eo quod Deum mentis internae oculis intueretur, peccati abstinens, a luxuriae omnis ebrietate sobrius, ut dura laborum absorbuerit, otii secura neglexerit?

PL 14, 615D

先に挙げたものは報いにふさわしい功績であり、これは功績への報いである。3. 幸いの功績に関わるこれらのうち、聖なるヤコブに何が欠けていたか。彼は不敬な者たちとの交わりからあまりに遠かったので、そこから忠実な民が名を得た。イスラエルと呼ばれたのである(創世記32:28)〔「イスラエル」は「神を見る者」の意と解されている〕。彼が内なる精神の目で神を見たからであり、罪を慎み、あらゆる放縦の酩酊に対して節度を保ち、労苦の辛さをのみ込み、安逸の安心を顧みなかったからである。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.10

10

Nonne pulchre et vere de hoc dictum est, quod et hic fructum dabit in tempore suo, de quo scriptum est: Ecce odor filii mei tamquam odor agri pleni (Gen. XXVII, 27) .

PL 14, 616A

この人についてこそ、「彼もまた時が来れば実を結ぶ」と言われたのは、美しく、また真実ではないか。この人について書かれている。「見よ、私の子の香りは、満ちた畑の香りのようだ」(創世記27:27)。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.11

11

Erat enim perfectus in omni flore virtutum, et sacrae benedictionis atque coelestis beatitudinis redolebat gratiam.

PL 14, 616A

彼はあらゆる徳の花において完全であり、聖なる祝福と天の幸いの恩寵を香らせていたからである。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.12

12

Ipse est enim ager quem benedixit Dominus: non iste terrenus, aut horridus silvis, aut fragosus torrentibus, aut palustris pigrioribus aquis, aut jejunus frumentis, aut inutilis vitibus, aut infecunda glarea saxosus, aut hiulcus et aridus siccitate, aut sanguine madidus, aut sentibus incultus et spinis: sed ille ager, de quo dicit Ecclesia in Canticis: Adjuravi vos, filiae Hierusalem, in virtutibus et fortitudinibus agri (Cant. II, 7) .

PL 14, 616A

実にこの人こそ、主が祝福した畑である。それは、地上の畑、すなわち森で荒れた、あるいは急流で崩れた、あるいは淀んだ水で沼地となった、あるいは穀物に乏しい、あるいはブドウの木に役立たない、あるいは砂利で不毛な石だらけの、あるいは裂けて乾きに干上がった、あるいは血に濡れた、あるいはイバラとトゲで荒れ放題の畑ではない。教会が雅歌で語るあの畑である。「エルサレムの娘たちよ、私は汝らに誓わせた。畑の力と強さにかけて」(雅歌2:7)。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.13

13

Hic namque est ager, de quo et Dominus ait: Et species agri mecum est (Psal. XLIX, 11) . In hoc agro uva illa reperitur, quae expressa sanguinem fudit, et mundum diluit. In hoc agro est ficus illa sub qua sancti requiescent, spiritalis gratiae suavitate recreati.

PL 14, 616B

実にこれは、主もまた言う畑である。「畑の美しさは私とともにある」(詩篇49:11)。この畑には、搾られると血を流し、世を洗い清めたあのブドウが見いだされる。この畑には、聖なる者たちが、霊の恩寵の甘美さに元気づけられて憩う、あのイチジクの木がある。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.14

14

In hoc agro est oliva illa fructifera, Dominicae fluens pacis unguentum. In hoc agro florent malogranata, quae plurimos fructus uno fidei munimine tegunt, et quodam fovent charitatis amplexu.

PL 14, 616B

この畑には、主の平和の香油を流す、あの実り豊かなオリーブの木がある。この畑にはザクロが咲き、多くの実を一つの信仰の守りで覆い、愛の抱擁のようなもので温めている。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.15

15

4. Hos igitur fructus redolebat Jacob, qui Deum per pericula sequebatur, et tutum se ejus ubique deductione credebat. Nam licet dulcis et suavis odor sit agri, quia est odor naturae: tamen in sancto Patriarcha virtutum spirabat gratia.

PL 14, 616C

4. ヤコブはこれらの実を香らせていた。彼は危険の中で神に従い、神の導きによってどこででも自らが安全だと信じていた。畑の香りは、それが本性の香りであるから、甘く快いものであるが、聖なる族長のうちには、徳の恩寵が息づいていた。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.16

16

Quam continens erat parcimonia, qui cibum sibi paratum non expetivit, sed petenti fratri sine dilatione concessit, a quo primatus benedictionis accepit (Gen. XXV, 30 et seq.) !

PL 14, 616C

なんと節制ある倹約であったことか。彼は自分のために用意された食物を求めず、求める兄にためらいなく譲り、その兄から祝福の首位を受けた(創世記25:30以下)。

De Jacob et vita beata libri duo 2.1.17

17

Quam pius erga parentes, ut praeferri germano seniori materno affectu mereretur, et paternae benedictionis munere sacraretur (Gen. XXVII, 8 et seq.) ! Quam religiosus, ut fratrem recusaret laedere! Quam verecundus, ut patrem timeret fallere! Quam honorificus, ut matri non posset quod jubebatur, negare!

PL 14, 616C

なんと両親に対して敬虔で、母の愛情によって年長の兄よりも優先されるにふさわしく、父の祝福の賜物によって聖別されたことか(創世記27:8以下)。なんと信心深く、兄を傷つけることを拒んだことか。なんと慎み深く、父を欺くことを恐れたことか。なんと恭しく、母が命じたことを断れなかったことか。