De Jacob et vita beata libri duo 2.10.1
Quantae laudi fuerint sacerdoti Eleazaro supplicia constanter tolerata, propter quae vere beatus sit judicandus.
PL 14, 632A祭司エレアザルが堅く耐えた責め苦が、いかに称賛に値したか。それゆえ、彼が真に幸いと判断されるべきこと。
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.2
43. Nec te, Eleazare, praetermittam, utpote sacerdotem sacerdos, sed tuis juvandus oratis: qui genere sacerdos, peritus in Lege, maturus aevi, cum oblatus esses Antiocho persecutori, nec tentamentis potuisti capi, nec praemiis inflecti, nec suppliciorum acerbitatibus frangi (II Machab. VI, 18 et seq.) .
PL 14, 632A43. エレアザルよ、私はあなたを素通りはしない。司教である私が、祭司であるあなたを〔原文は sacerdotem sacerdos と同じ語を重ねる〕。むしろ、あなたの祈り〔底本は oratis。orationibus の意と解した。ミーニュの脚注は、諸版の多くは juvandus で切れ、ローマ版は juvandum ratis と読むとする〕によって助けられるべき者として。あなたは血筋において祭司、律法に通じ、年齢において円熟していたが、迫害者アンティオコスの前に引き出されたとき、誘惑に捕らえられず、報酬に曲げられず、責め苦の苛烈さにも砕かれなかった(マカバイ二6:18以下)。
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.3
Denique a blandimentis coepit, quia judicabat tormenta sua posse superari. Erubesco, inquit, canitiem tuam, revereor senectutem, miror prudentiam: cur abstinendum bonis epulis putes quas natura largitur?
PL 14, 632Bそこでアンティオコスは、甘言から始めた。自分の拷問が克服されうると判断したからである。「私はあなたの白髪を恥じ、老年を敬い、思慮に感嘆する。なぜあなたは、自然が惜しみなく与える良い食物を断たねばならないと思うのか」と彼は言う。
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.4
Relaxa istiusmodi pervicaciam, expergiscere aliquando, dum adhuc malo tibi persuadere, quam extorquere; ne victus suppliciis facias, quod refutas ratione invitatus.
PL 14, 632B「そのような頑固さを緩め、いいかげんに目を覚ませ。私がまだ、あなたから無理に引き出すよりも、あなたを説得したいと思っているうちに。理に誘われて拒んでいることを、責め苦に打ち負かされてするようなことにならぬように」。
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.5
Ad haec respondit senex: Nos, Antioche, non intentione ducimur, sed reverentia Legis tenemur, quae a suilla carne abstinendum praecipit.
PL 14, 632Bこれに対して老人は答えた。「アンティオコスよ、我々は〔頑なな〕意図に導かれているのではない。豚の肉を断てと命じる律法への畏敬に捕らえられているのである。」
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.6
Pulcherrimam judicas creaturam; negare tamen non potes quod potior sit temperantia, quam voluptas, potior legis obedientia, quam praevaricatio. Quod si hoc leve putas, ut carne vescamur suilla: qui in minimis legem contempserit, quomodo in magnis tenebit?
PL 14, 632B「あなたはそれを最も麗しい被造物と判断する。だが、節制が快楽にまさり、律法への服従が背反にまさることは、あなたも否定できない。豚の肉を食べるくらいは小さなことだとあなたが思うなら、最も小さな事において律法を軽んじる者が、大きな事においてどうしてそれを守ろうか。」
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.7
Aut si pretiosa est creatura hujusmodi; vindicaris, cum eo quod sit pulcherrimum, defraudamur. Abstinentia autem nostra disciplina est castimoniae. Discimus enim resecare luxuriam, cupiditates vincere, excludere concupiscentias, delectationibus corporis obviare.
PL 14, 632C「あるいは、この種の被造物が貴重であるなら、あなたは〔我々に対して〕権利を主張するのだろう、最も麗しいものを我々が奪われるのだから〔vindicaris の意味が定かでなく、本文が崩れているらしい。仮にこう解した〕。だが、我々がそれを断つことは、貞潔の規律である。我々は、放縦を切り詰め、貪欲に打ち勝ち、欲望を締め出し、体の喜びに立ち向かうことを学ぶのだから。」
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.8
Fortitudinis quoque exercitium est, poenis pro Lege non cedere. Justitiae quoque insigne atque prudentiae, ut quod sequendum elegimus timore Dei, morte proposita reservemus. Quis escam imperet liberis?
PL 14, 632C「律法のために刑罰に屈しないことは、勇気の鍛錬でもある。我々が神への畏れによって従うべきものとして選んだものを、死を目の前にしても守り通すことは、正義と思慮の標でもある。自由な者たちに食べ物を命じるのは誰か。」
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.9
Quis autem se ridendum praebeat ut in hoc serviat, et non ridebitur? Non sum ita senex, ut mihi non juvenescat animi fortitudo.
PL 14, 632C「この点で人に仕えるために、笑い物に身をさらして、しかも笑われずにすむ者がいようか。私は、心の勇気が若返らないほど老いてはいない」。
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.10
44. Suspensus itaque cum hinc atque inde graviter verberaretur, nec jam ferrent senilia membra verberum poenas, lassatis carnificibus atque extensoribus, in terram deflexus inflexibilem mentem gerebat.
PL 14, 632D44. こうして彼は吊るされ、あちこちからひどく鞭打たれたが、老いた四肢はもはや鞭の刑罰に耐えられなくなり、死刑執行人たちと四肢を引き伸ばす者たちが疲れ果てたとき、地に身を傾けながら、屈しない精神を保っていた。
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.11
Et quidam seu longaevam miseratus aetatem, seu tentamentis circumvenire desiderans: Responde, inquit, tantummodo te manducaturum: nos te escae ejus immunem praestabimus.
PL 14, 632Dすると、ある者が、高齢をあわれんだのか、あるいは誘惑で陥れようとしたのか、言った。「ただ、食べると答えよ。我々があなたをその食物から免れさせよう」。
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.12
At ille clamans: Nequaquam, inquit, contingat mihi, ut fiam senex incentivum juvenilis erroris, qui huc usque eram forma salutaris instituti. His ego ludibriis, ut paululum vivam lucrabor, et totius vitae labores addicam brevis viatico senectutis?
PL 14, 633Aしかし彼は叫んで言った。「決してそのようなことが私に起こらぬように、これまで救いの規範の手本であった私が、老人となって若者の過ちを煽る者となるなど。このような欺きによって、わずかの間生きながらえるために、全生涯の労苦を、短い老年の旅費のために明け渡そうか。」
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.13
Senectus portus debet esse, non vitae superioris naufragium. Non te negabo, Lex patria; non abjurabo vos, sancta instituta majorum, non decolorabo vos, infulae sacerdotales; non te perfidiae pulvere turpabo palam, canities! Quid multa?
PL 14, 633A「老年は港であるべきで、先の生涯の難破であってはならない。私はあなたを否まぬ、父祖の律法よ。私は諸君を拒まぬ、先祖の聖なる定めよ。私は諸君を色あせさせぬ、祭司の冠帯よ。私はあなたを、背信の塵によって公然と汚さぬ、白髪よ」。多くを言う要があろうか。
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.14
Immoriendo tormentis factus est caeteris magisterium perseverantiae, qui electus erat ad infirmitatis exemplum. Beatus igitur, in quo non potuerunt tormenta rationem vincere.
PL 14, 633A責め苦のうちに死ぬことによって、彼は他の者たちにとって忍耐の師となった。弱さの見せしめとして選ばれていたその彼が。したがって、拷問が理性に打ち勝てなかったこの人は幸いである。
De Jacob et vita beata libri duo 2.10.15
Annon beatus, qui potuit virtute animi victor esse poenarum, pietatisque remigio servare integram in tantis fluctibus passionem?
PL 14, 633A心の徳によって刑罰に勝ち、敬虔という櫂によって、これほどの波の中でも受難を損なわずに保つことができた者は、幸いではないか〔passionem は「情念」とも読め、その場合は「情念を乱さずに保つ」の意になる。ここでは殉教の苦しみと取った〕。