ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Cain et Abel libri duo

Liber II, Caput III 第II巻 第III章

Ambrose of Milan · De Cain et Abel libri duo · PL 14, 344D · 27 sectiones

De Cain et Abel libri duo 2.3.1

1

Quod dixerat laborem fructu mutandum, exemplo Judaeorum in Aegypto servientium, et Evangelii testimonio confirmat; quonam ex loco, et quo pacto liberanda sit anima, declarat; et Christum verum levitem, id est, liberatorem nostrum esse.

PL 14, 344D

労苦は実りと取り替えるべきだと先に述べたことを、エジプトで奴隷となっていたユダヤ人の例と福音書の証言とによって確かめる。魂がどこから、またどのようにして解放されるべきかを明らかにし、キリストこそ真のレビ人、すなわち我々の解放者であることを示す。

De Cain et Abel libri duo 2.3.2

2

Denique pulchra de utilitate quam affert justorum familiaritas, proponit. 10. Et ut praeceptum legis exemplo astruamus, cum deprimerent Aegyptii Judaeorum populorum in operibus variis, et luto ac lapide, ingemuerunt filii Israel, et Domini provocaverunt in se misericordiam.

PL 14, 344D

最後に、義人たちとの親しい交わりのもたらす益について、麗しいことを述べる。10. 律法の命令を例によって裏づけるなら、エジプト人がユダヤの民〔底本は Judaeorum populorum(属格)。populum と読む〕をさまざまな労役と泥と石とで押さえつけていたとき、イスラエルの子らは呻き、主の慈しみを自分たちに呼び起こした。

De Cain et Abel libri duo 2.3.3

3

Et dixit ad Moysen: Ego exaudivi gemitum filiorum Israel, quomodo Aegyptii in servitutem deprimunt eos, et memor factus sum Testamenti mei.

PL 14, 345A

そして〔主は〕モーセに言った。「私はイスラエルの子らの呻きを聞き入れた。エジプト人がどのように彼らを隷属に押さえつけているかを。そして、私は自分の契約を思い起こした」。

De Cain et Abel libri duo 2.3.4

4

Vade et dic filiis Israel, ego Dominus, et educam vos de potentia Aegyptiorum, et eruam vos de servitute eorum, et liberabo vos in brachio excelso, et judicio magno, et sumam vos mihi in plebem, et ero vester Deus, et scietis quoniam ego sum Dominus Deus vester qui educam vos de potentia Aegyptiorum, et inducam vos in terram in quam extendi manum meam (Exod. III, 7 et seq.) .

PL 14, 345A

「行って、イスラエルの子らに言え。私は主である。私は汝らをエジプト人の支配から導き出し、その隷属から救い出し、高く上げた腕と大いなる裁きとをもって汝らを解き放つ。私は汝らを自分のための民として迎え、汝らの神となる。そして汝らは、私が汝らの神なる主であり、汝らをエジプト人の支配から導き出し、私が手を伸ばした地へ汝らを導き入れる者であることを知るであろう」(出エジプト記3:7以下)。

De Cain et Abel libri duo 2.3.5

5

Ecce quomodo populus Hebraeorum fructu mutavit laborem, ut qui in luto operabatur, spe regni operaretur aeterni.

PL 14, 345B

見よ、ヘブライ人の民がいかに労苦を実りと取り替えたかを。泥の中で働いていた者が、永遠の国の望みのうちに働くようになったのである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.6

6

Et ideo Dominus in Evangelio inanem populorum gentilium miseratus laborem, qui lateres construerent lutulentae superstitioni, et voluptati corporis dediti, solidum fidei murum aedificare non possent, velut ad quosdam asinae fetus locutus ait: Venite ad me, omnes qui laboratis, et ego vos reficiam.

PL 14, 345B

そこで主は福音書において、異邦の諸民の空しい労苦を憐れんだ。彼らは泥にまみれた迷信のために煉瓦を積み、体の快楽に身を委ね、信仰の堅固な壁を築くことができなかった。主は、いわばロバの子のような者たちに語りかけて言った。「労する者は皆、私のもとに来よ。私が汝らを休ませよう」。

De Cain et Abel libri duo 2.3.7

7

Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia sum mitis et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris (Matt. XI, 28 et seq.) Qua vocatione plenius mihi videor verba legis et mysteria recognoscere: quia asinam aut commutandam ove docuit, aut redimendam pecunia; ut non solum asinae partum ove, hoc est, mundis immunda mutemus, sed etiam redimamus.

PL 14, 345B

「私の軛を汝らの上に負い、私から学べ。私は柔和で、心のへりくだった者だからである。そうすれば、汝らは魂に安らぎを見いだすであろう」(マタイ11:28以下)。この招きによって、律法の言葉とその奥義を、私はいっそう十分に悟り直す思いがする。律法は、ロバを羊と取り替えるか、金で贖うかせよと教えたからである。それは、ロバの子を羊と取り替えるだけでなく、すなわち清いもので汚れたものを取り替えるだけでなく、贖いもするためである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.8

8

Quod videtur exprimi, si prius sacrificio purificationis, et mysterio baptismatis delictorum nostrorum inquinamenta lavemus; crimina quoque nostra bonis operibus, fideique pretio, et miseratione redimamus. 11. Pretium nostrum sanguinis est Christi.

PL 14, 345C

そのことが表されていると見えるのは、我々がまず清めのいけにえと洗礼の奥義とによって、自分の罪の汚れを洗い、さらに自分の犯した過ちを、善い業と信仰の代価と憐れみとによって贖う場合である。11. 我々の代価はキリストの血である。

De Cain et Abel libri duo 2.3.9

9

Unde et apostolus Petrus ait: Non auro vel argento redempti estis, sed pretioso sanguine (I Pet. I, 18.) Et Paulus dicit: Pretio empti estis, nolite effici servi hominum (I Cor. VII, 23) .

PL 14, 345C

それゆえ使徒ペトロも言う。「汝らが贖われたのは、金や銀によるのではなく、尊い血によるのである」(一ペトロ1:18)。パウロも言う。「汝らは代価を払って買い取られた。人の奴隷となるな」(一コリント7:23)。

De Cain et Abel libri duo 2.3.10

10

Unde non otiose miramur in Evangelio quod super pullum asinae sederit Dominus Jesus (Marc. XI, 7) ; quia populus gentilis coepit esse Christi hostia, quia secundum legem habebatur immundus.

PL 14, 345D

それゆえ、福音書で主イエスがロバの子の上に座ったことを、我々が理由もなく不思議がるのではない(マルコ11:7)。異邦の民はキリストのいけにえとなり始めたのであり、律法によれば汚れたものとみなされていたからである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.11

11

Unde et de levitis scriptum est (Exod. XII, 13) quod sint redemptiones eorum; eo quod et sanctitate vitae suae et oratione peccata plebis lavarent.

PL 14, 345D

それゆえ、レビ人についても、彼らは人々の贖いであると書かれている(出エジプト記12:13)〔引照はミーニュが本文に刷ったまま写す。出エジプト記12:13 にはレビ人についてのこの言葉は見えない〕。自分たちの生の聖さと祈りとによって、民の罪を洗ったからである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.12

12

In quibus figura agni praecessit mysteriis verum venturum levitem, qui proprii corporis passione tolleret peccatum mundi. Levites significatur susceptus pro me, vel ipse mihi levis; ipse enim perfectae virtutis habet impertiendae populo sanitatis indicium.

PL 14, 345D

その奥義において、子羊の象りが、来たるべき真のレビ人に先立った。彼は自らの体の受難によって、世の罪を取り除くのである。レビ人は「私のために受け入れられた者」、あるいは「彼自身が私にとって軽い者」を意味する〔レビの名の語源の説明である。ipse mihi(彼自身が私に)はレビの名をそう解くものらしいが、levis(軽い)が語呂なのか本文の崩れなのか定かでない〕。彼は、民に分け与えるべき健やかさの、完全な力のしるしをもっているからである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.13

13

Ipse ergo qui pro salute universorum exspectatus advenit, pro me est utero editus virginali, pro me oblatus, pro me gustavit mortem, pro me resurrexit. In quo omnium hominum suscepta est redemptio, assumpta est resurrectio.

PL 14, 345D

それゆえ、万人の救いのために待ち望まれて到来した彼は、私のためにおとめの胎から生まれ、私のために献げられ、私のために死を味わい、私のためによみがえった。彼において、すべての人の贖いが受け入れられ、復活が引き受けられたのである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.14

14

Ipse est verus levites; ut nos levitas faceret adhaerere Deo, ipsi continuas preces fundere, de ipso salutem sperare, fugere terrena negotia, in Dei possessione numerari, sicut scriptum est: Domine, posside nos (Exod. XXXIV, 9.) Ea est enim sola possessio, quae nullis obnoxia tempestatibus perpetuae gratiae ferat fructus.

PL 14, 346A

彼こそ真のレビ人である。我々をレビ人として、神に結びつかせ、神に絶えず祈りを注がせ、神に救いを望ませ、地上の仕事から逃れさせ、神の所有のうちに数えられるようにさせるためである。それは、こう書かれているとおりである。「主よ、我々を所有せよ」(出エジプト記34:9)。これだけが、いかなる嵐にもさらされず、永続する恩寵の実りをもたらす所有だからである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.15

15

Redemptor levites est, quia vir sapiens redemptio insipientis est. Qui tamquam medicus aegrum insipientis animum fovet, et quaedam aspergit solidiora menti prudentiae medicamina, imitatus illum medicum qui de coelo venit, ut demonstraret hominibus prudentiae vias, et sapientiae semitas parvulis revelaret.

PL 14, 346A

レビ人は贖う者である。賢い人は愚かな者の贖いだからである。その人は医者のように、愚かな者の病んだ心を温め、堅実な思慮の薬をいくらか精神にふりかける。それは、天から来たあの医者に倣うことである。あの医者は、人々に思慮の道を示し、幼子たちに知恵の小道を啓示するために来たのである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.16

16

Videbat enim laborantes non posse sine remedio salvari, et ideo medicinam tribuebat aegris.

PL 14, 346B

労する者たちが救いの手立てなしには救われえないのを見て、病む者たちに薬を与えたからである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.17

17

Ideo omnibus opem sanitatis detulit; ut quicumque perierit, mortis suae causas sibi ascribat, qui curari noluit, cum remedium haberet, quo posset evadere: Christi autem manifesta in omnes praedicetur misericordia; eo quod ii qui pereunt, sua pereunt negligentia: qui autem salvantur, secundum Christi sententiam liberentur, qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire.

PL 14, 346B

こうして、すべての人に健やかさの助けをもたらした。その結果、滅びる者はだれでも、自分の死の原因を自分に帰することになる。逃れうる手立てがありながら、癒されることを望まなかったからである。一方、キリストの慈しみはすべての人に向けて明らかに宣べ伝えられる。滅びる者は自分の怠りによって滅び、救われる者は、すべての人が救われて真理の認識に至ることを望むキリストの判断によって解き放たれるのである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.18

18

Denique et Sodoma si habuisset quinquaginta justos, non esset eversa, et si decem habuisset, esset redempta; eo quod sermo remissionis peccatorum animam servitute exuat, et disciplinae plenitudo perfectae mentem non sinat edaci libidinum vapore consumi.

PL 14, 346B

さらに、ソドムは、もし五十人の義人がいたなら、覆されなかったであろうし、十人いたなら、贖われたであろう。罪の赦しの言葉は魂を隷属から脱がせ、教えの満ち満ちた完全さは、精神が貪欲な欲情の熱に焼き尽くされるのを許さないからである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.19

19

12. Plurimum tamen refert, et moralem aedificat affectum, si etiam numerum justorum simpliciter accipiamus prodesse populorum saluti. Comprimit et resecat invidiam, confundit improbitatem, virtutem incitat, auget gratiam.

PL 14, 346C

12. だが、義人たちの数が諸民の救いに益をもたらすと、単純に受け取ることも、きわめて大事であり、道徳的な心情を築く。それは妬みを抑えて断ち切り、邪悪を恥じ入らせ、徳を奮い立たせ、好意を増す。

De Cain et Abel libri duo 2.3.20

20

Nemo enim invidere debet alteri laudem quae sibi prosit: atque improbus quisque redemptorem suum dum suscipit, frequenter imitatur; certe veneratur, plerumque etiam diligit.

PL 14, 346C

だれも、自分に益となる称賛を他人に妬んではならないからである。また、邪悪な者でも、自分を贖う者を迎えるとき、しばしばその人に倣う。少なくとも敬い、たいていは愛しさえする。

De Cain et Abel libri duo 2.3.21

21

Ipse etiam si aliis profuturum sciat, studiis augetur, eaque gratia connectit populos, accumulat charitatem civium, urbium gloriam.

PL 14, 346C

その人自身も、他の人々の益となると知れば、熱意を増す。この好意は諸民を結びつけ、市民の愛と諸都市の栄光を積み上げる。

De Cain et Abel libri duo 2.3.22

22

Quam beata civitas quae plurimos justos habet, quam celebrabilis ore omnium: quomodo benedicitur tota de parte, et beatus atque perpetuus ejus status aestimatur!

PL 14, 346C

義人を多く擁する都市は、なんと幸いなことか。すべての人の口にのぼり、なんと名高いことか。その全体がその一部のゆえに祝福され、その状態は幸いで永続すると見なされるのである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.23

23

Quam gaudeo cum aliquos mites ac sapientes diu vivere video, cum virgines castas, viduas graves aspicio longaevas, velut quamdam incanam Ecclesiae curiam quae praetendat ipso quodam vultu et specie gravitatis quod revereantur, quod imitentur, quo ad omnem morum gratiam colorentur!

PL 14, 346D

温和で賢い人々が長く生きるのを見るとき、貞潔な処女たちや、重みのある寡婦たちが長寿であるのを目にするとき、私はなんと喜ぶことか。彼らは、いわば教会の白髪の元老院である。その顔と重厚な姿そのものによって、人々が敬い、倣い、あらゆる品行の優美へと染められるべき者であることを示しているのである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.24

24

Non enim ipsis gaudeo, cum vivendo multa subeant taedia saeculi hujus, sed quia prosunt pluribus. Similiter dum aliquis hujusmodi decidit, quamvis longa senectute depositus, afficior; quia destituitur grex juvenum muro senili.

PL 14, 346D

私が喜ぶのは、彼ら自身のためではない。生きるあいだに、彼らはこの世の多くの倦怠を耐えねばならないからである。多くの人に益をもたらすがゆえに喜ぶのである。同じように、こうした人が、長い老年の末に世を去るときでも、私は心を痛める。若者の群れが、老いの城壁を失うからである。

De Cain et Abel libri duo 2.3.25

25

Denique periturae urbis, aut malorum imminentium, vel futurae labis hoc primum indicium est, si decedant viri consultiores, vel etiam graviores feminae. Hinc primum ingruentium porta aperitur malorum.

PL 14, 346D

さらに、都市が滅びようとするとき、迫る災いのとき、あるいは来たる崩壊のとき、その最初のしるしは、思慮に富む男たちや、とりわけ重みのある女たちが世を去ることである。そこから、迫り来る災いの門がまず開かれる。

De Cain et Abel libri duo 2.3.26

26

Sicut ergo urbs tota solidatur atque urgetur coetu sapientium, vel obitu labefactatur: ita sermo gravis, et quidem senilis plenus prudentiae stabilire uniuscujusque animam, et confirmare mentem solet.

PL 14, 347A

したがって、賢者たちの集いによって都市全体が堅められ、また押し立てられ〔urgetur(押される)は文意に合いにくい。「支えられる」の意に取った〕、彼らの死によって揺らぐように、重みのある言葉、とりわけ思慮に満ちた老人の言葉は、各人の魂を堅め、精神を確かにするのが常である。

De Cain et Abel libri duo 2.3.27

27

Jam si accedat multarum lectionum usus, plurimorum praeceptorum et consiliorum quidam senatus, velut perpetuum urbis ejus quae in singulorum est praecordiis, statum efficit.

PL 14, 347A

さらに、多くの読書の習慣が加われば、多数の教えと助言から成るある種の元老院が、各人の胸の内にあるあの都の状態を、いわば永続するものにする。