ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Cain et Abel libri duo

Liber I, Caput VI 第I巻 第VI章

Ambrose of Milan · De Cain et Abel libri duo · PL 14, 328A · 21 sectiones

De Cain et Abel libri duo 1.6.1

1

Virtutem studio et labore comparari. Hoc Jacobi qui primatum in fratrem adeptus est, probatur exemplo; et mystica de Abraham, Moyse, ac iisdem duobus fratribus exponuntur.

PL 14, 328A

徳は努力と労苦によって得られること。これは、兄に対して首位を得たヤコブの例で証明される。また、アブラハム、モーセ、そして同じ二人の兄弟について、奥義にかなった解釈が示される。

De Cain et Abel libri duo 1.6.2

2

22. Audisti voluptatis mysteria, audisti etiam copiarum nostrarum munera, quas ego non supellectili operiendas, sed Scripturae nudis sermonibus demonstrandas putavi; ut sua ipsa luce fulgerent, et ex se ipsae vocem emitterent sui invicem.

PL 14, 328A

22. あなたは快楽の秘め事を聞いた。また、我々の富の賜物をも聞いた。私はこの富を、調度で覆うのではなく、聖書の飾りのない言葉で示すべきだと考えた。それらがそれ自身の光で輝き、自らのうちから、互いに自分自身を告げる声を発するためである。

De Cain et Abel libri duo 1.6.3

3

Neque enim sol et luna interprete indigent. Habent interpretem fulgorem sui luminis, quo totus repletus orbis est.

PL 14, 328A

太陽も月も、通訳を必要としない。それらは、全世界を満たしたその光の輝きを通訳としている。

De Cain et Abel libri duo 1.6.4

4

Illis illuminatio est fides sine indice, quaedam, ut ita dicam, intestata testis quae alieno non indiget testimonio, ut subito se universorum oculis effundit. Non ergo nuntiantur opera nostra, sed clamant, et se ipsa nuntiant.

PL 14, 328B

それらにとって照らすことは、案内人なしの確証である。いわば、証される必要のない〔intestata の意味は定かでない。「他者に証されない」と取った〕証人であり、他者の証言を必要とせず、突然すべての者の目に注ぎ出る。それゆえ、我々の業は告げられるのではなく、叫び、自ら自分を告げる。

De Cain et Abel libri duo 1.6.5

5

Sane ut et hoc quod laboriosum in nostris ducitur, non praeteream, fides exigitur, studium desideratur, facta quaeruntur.

PL 14, 328B

もっとも、我々のもとで労苦に満ちたものと考えられるこのことも見過ごさないでおくなら、信仰が要求され、努力が望まれ、行いが求められる。

De Cain et Abel libri duo 1.6.6

6

His enim tribus Dominus Jesus devotionis humanae officia definivit dicens: Petite, et dabitur vobis: quaerite, et invenietis: pulsate, et aperietur vobis (Matth. VII, 7) .

PL 14, 328B

実際、主イエスは、この三つによって人間の献身の務めを定めた。「求めよ、そうすれば汝らに与えられる。探せ、そうすれば見いだす。叩け、そうすれば汝らに開かれる」(マタイ7:7)。

De Cain et Abel libri duo 1.6.7

7

Et infra: Omnis ergo qui audit verba mea haec, et facit ea, similis est viro sapienti (Ibid., 24) . 23. Haec qui studiose fuerit prosecutus, primatus benedictionis accipiet, sicut patriarcha Jacob qui continentia et fide humanarum supplantavit vestigia passionum.

PL 14, 328B

さらに後にはこうある。「それゆえ、私のこれらの言葉を聞いて行う者はみな、賢い人に似ている」(マタイ7:24)。23. これらを熱心に追い求めた者は、祝福の首位を受ける。父祖ヤコブが、節制と信仰によって、人間の情念の足取りを払って倒したのと同じである。

De Cain et Abel libri duo 1.6.8

8

Iste ait: Misericordiam mei habuit Deus, et sunt mihi omnia (Gen. XXXIII, 11) . Hanc itaque misericordiam nos fide, studio, operibusque mereamur, quibus disciplinis invenit Israel gratiam Dei, et per ipsam omnia.

PL 14, 328C

彼は言う。「神は私を憐れんだ。私にはすべてがある」(創世記33:11)。それゆえ、この慈しみ〔misericordia は「慈しみ」、miseratio は「憐れみ」と訳し分ける〕を、我々は信仰と努力と行いによって受けるに値する者となろう。それらの教えによって、イスラエルは神の恩寵を見いだし、それによってすべてを見いだした。

De Cain et Abel libri duo 1.6.9

9

Non enim mundi hujus copias, sed virtutum disciplinas sibi suppetere gaudebat. Has nobis substituamus haeredes, quas sanctus Abraham in Isaac filio suo substituit sibi, omnem operum suorum deputans haereditatem sapienti et justo viro, nec ullum jus haereditarium ancillis vel ancillarum filiis derelinquens, sed tantummodo donationis munera.

PL 14, 328C

彼は、この世の富ではなく、徳の教えが自分に備わることを喜んだのである。我々もこれらを後継ぎに据えよう。聖なるアブラハムは、これらを息子イサクにおいて自分の後に据え、自らの業のすべての相続を知恵ある義なる人に割り当て、女奴隷たちやその子らには相続の権利を何も残さず、ただ贈与の賜物だけを残した。

De Cain et Abel libri duo 1.6.10

10

Perfectae enim virtutes totum accipiunt gloriae patrimonium, usitatis et mediocribus vile aliquid aspergitur. Et ideo Agar quae advena Latine dicitur atque accola, et Cethura quae odorifera significatur, haeredes non sunt.

PL 14, 328C

完全な徳は栄光の財産全体を受けるが、ありふれた中程度のものには取るに足らないものが振りかけられる。それゆえ、ラテン語で「寄留者」また「居留者」と言われるハガルと、「香りのある者」を意味するケトラは、相続人ではない。

De Cain et Abel libri duo 1.6.11

11

Qui enim mediis utitur disciplinis, accola, non inhabitator est sapientiae. Odore aspersus, non fructu expletur. Sanitatem autem cibus, non odor invehit, quia odor fructuum nuntius est.

PL 14, 328D

中間の教えを用いる者は、知恵の居留者であって、住人ではない。香りを振りかけられても、果実に満たされない。健康をもたらすのは食物であって香りではなく、香りは果実の使者だからである。

De Cain et Abel libri duo 1.6.12

12

Principales itaque disciplinas sequentibus, et indigenas accolis agnoscimus praeferendas. 24. Hoc secundum ingenium.

PL 14, 328D

それゆえ、第一の教えは後に続く教えより、土着の者は居留者より優先されるべきであることを、我々は認める〔sequentibus は accolis と対になって praeferendas の比較の相手を示し、「後に続く〔教え〕より」と取った〕。24. これは才知による〔読み〕である。

De Cain et Abel libri duo 1.6.13

13

At vero secundum mysterium Abraham pater gentium semini suo legitimo, quod est Christus, haereditatem omnem fidei suae detulit, qui in hac terra velut advena fuit; ut vitae hujus odorem magis quam fructum referret.

PL 14, 328D

だが、奥義に従えば、諸国民の父アブラハムは、この地で寄留者のようであったので、自らの正統な子孫、すなわちキリストに、自らの信仰のすべての相続を委ねた。それは、この生の果実よりむしろ香りを持ち帰るためである。

De Cain et Abel libri duo 1.6.14

14

Haec cum audit mens, avertit se a voluptate, virtutique adjungit, veri decoris admirans gratiam, purum affectum, simplicem sententiam, mediocrem vestem, hoc est, non in persuasione sermonis, sed in ostensione Spiritus (I Cor. II, 4) , qualis est apostolicae forma sententiae, amictum sapientiae atque pietatis omni pretiosiorem auro refulgens, tunc chorum prudentiae, temperantiae, fortitudinis, ac justitiae suscipiens quae flagrabant odorem disciplinarum, incutiens reverentiam, infundens gratiam.

PL 14, 329A

精神はこれを聞くと、快楽から身を転じて徳に結び付く。真の美しさの魅力、純粋な情動、素朴な考え、質素な衣――それはすなわち、説得の言葉によらず、霊の現れによるものであり(一コリント2:4)、使徒の考えの型がそうであるような――に感嘆し、知恵と敬虔の衣があらゆる黄金よりも貴く輝くとき〔refulgens の係りは定かでない。衣が輝くと取った〕、思慮、節制、勇気、正義の群れを迎える。それらは教えの香りを放っていて、畏敬を起こし、恩寵を注ぎ込んでいた〔incutiens と infundens は主格単数で、係りは定かでない。群れの働きと取った〕。

De Cain et Abel libri duo 1.6.15

15

Itaque talibus mota elegit studia virtutis, quibus Jacob vir plenus exercitationis mentem intendit suam.

PL 14, 329A

こうして、そのようなものに心動かされ、精神は徳の努力を選んだ。鍛錬に満ちた男ヤコブは、これに自らの精神を向けた。

De Cain et Abel libri duo 1.6.16

16

Et ideo ovium pastor inducitur (Gen. XXX, 31 et seq.); eo quod imperitare corpori et sensibus ejus ac voluptatibus, votique modum tenere, ne velut ovis vagetur incerta, praestantius aestimatur, quam regere populos, vel praeesse urbibus.

PL 14, 329A

それゆえ、ヤコブは羊の牧者として登場する(創世記30:31以下)。体とその感覚と快楽を支配し、願望に節度を保ち、迷う羊のようにさまよわないことは、民を治めたり町々を統べたりすることより優れていると見なされるからである。

De Cain et Abel libri duo 1.6.17

17

Difficilius enim quispiam se, quam alterum regit. Animum vincere, iracundiam cohibere, compugnantesque leges carnis et mentis in unum cogere immortalis cujusdam est viri quem inferni porta non ceperit.

PL 14, 329B

実際、人は他人を治めるより自分自身を治めるほうが難しい。心に勝ち、怒りを抑え、肉と精神の争い合う法を一つにまとめることは、冥界の門が捕らえなかったある不死の人のなせる業である。

De Cain et Abel libri duo 1.6.18

18

Denique ipse sibi Legislator vindicavit hoc munus; ut oves pasceret Jetro (Exod. III, 1) , qui dicitur superfluus, et ageret in desertum: eo quod irrationabilem et superflui vulgarisque sermonis loquacitatem indiscreta quaedam sobriae doctrinae coegit mysteria.

PL 14, 329B

さらに、立法者〔モーセ〕自身もこの務めを自らに引き受け、エトロの羊を飼い、荒れ野へ追って行った(出エジプト記3:1)。エトロは「余計な者」と言われる。理を欠いた、余計でありふれた言葉の饒舌を、節度ある教えの、いわば区別されざる奥義が押さえ込んだからである〔coegit の主語と目的語の取り方は定かでない。この意に取った〕。

De Cain et Abel libri duo 1.6.19

19

Ideoque Aegyptiis abominationi erant pastores ovium. Omnes enim qui corporis dediti passionibus hujusmodi, et voluptatibus indulgent suis, disceptatorem verbi, doctoremque virtutis quadam exsecratione declinant.

PL 14, 329B

それゆえ、羊飼いたちはエジプト人にとって忌まわしいものであった。体の情念に身を捧げ、自らの快楽にふける者はみな、言葉を論じる者、徳の教師を、ある種の嫌悪をもって避けるからである。

De Cain et Abel libri duo 1.6.20

20

Et ideo per aenigmata haec docuit Moyses (Gen. IV, 4) apta Deo esse sacrificia, quae refugit omnis insipiens, hoc est, opera et praecepta virtutis.

PL 14, 329C

そしてそれゆえ、モーセはこれらの謎を通じて、神にふさわしいいけにえが、愚か者がみな避けるもの、すなわち徳の業と戒めであることを教えた(創世記4:4)。

De Cain et Abel libri duo 1.6.21

21

Ideoque pastor Abel, Cain autem operator terrae legitur, qui in fratre suo vir insipiens formam speciemque virtutis expressam ferre non potuit.

PL 14, 329C

それゆえ、アベルは羊飼い、カインは地を耕す者と読まれる。カインは愚かな男として、自分の兄弟において表された徳の形と姿に耐えられなかった。