De Cain et Abel libri duo 1.8.1
Exemplo sacrificii Abraham qualitates queis Deo grata fit oblatio, exprimuntur, nempe celeritas, continuatio et fides. Celeritatem Deus in utroque Testamento praecipit; quam et ipse exhibet, cum non tantum cito largiatur, sed etiam nos praeveniat.
PL 14, 331Aアブラハムのいけにえの例によって、献げ物が神に喜ばれるための性質、すなわち速やかさ、持続、信仰が示される。神は新旧両約聖書において速やかさを命じ、自らもそれを示す。神はただちに与えるだけでなく、我々に先んじるからである。
De Cain et Abel libri duo 1.8.2
29. Prima igitur voti gratia est celeritas solutionis. Denique Abraham filium suum ad holocaustum jussus offerre, non post dies, ut Cain obtulit: sed exsurgens mane stravit asinam suam, et adhibuit secum duos pueros, et Isaac filium suum; et concidens ligna ad holocaustum, surgens abiit, et venit ad locum quem dixerat ei Deus, die tertia (Gen. XXII, 3) .
PL 14, 331B29. したがって、誓願の第一の美点は、果たす速さである。実にアブラハムは、息子を焼き尽くすいけにえとして献げよと命じられたとき、カインが献げたように日をおいてではなく、「朝早く起きて自分のロバに鞍を置き、二人の若者と息子イサクを伴い、焼き尽くすいけにえのための薪を割って、立って出かけ、神が彼に告げた場所に三日目に着いた」(創世記22:3)。
De Cain et Abel libri duo 1.8.3
Primo adverte immolaturi studium maturum atque festinum; ut mora exspectationis non esset, nisi donec audiretur oraculum: deinde ut sterneret asinam suam, obsequium omne ipse susciperet, et sacrificio necessaria praepararet, duabus quoque fide et spe virtutibus comitantibus, hostiam suam duceret, de potestate Dei certus, et de bonitate securus.
PL 14, 331Bまず、いけにえを献げようとする者の、早く、また急ぐ熱意に注意せよ。待つ時間は、お告げが聞こえるまでの間だけであった。次に、自分のロバに鞍を置き、奉仕のすべてを自ら引き受け、いけにえに必要なものを備えたこと。さらに、信仰と希望という二つの徳を伴って、神の権能を確信し、その善を信頼して、自分のいけにえを導いたこと。
De Cain et Abel libri duo 1.8.4
30. Quod autem ait, die tertia; vel quod continua esse debeat et perpetua devotio. Tripartitum est enim tempus, praeteritum, praesens et futurum.
PL 14, 331C30. 「三日目に」と言うのは、献身が絶え間なく、永続すべきだということでもある。時は三つに分かれるからである。過去、現在、未来である。
De Cain et Abel libri duo 1.8.5
Quo admonemur quod nec praeteritorum beneficiorum Dei, vel praesentium, vel futurorum irrepere debeat ulla oblivio, sed tenax gratiae memoria perseverare, et obedientia non deesse.
PL 14, 331Cこれによって我々は、神の過去の恩恵についても、現在の恩恵についても、未来の恩恵についても、いかなる忘却も忍び込んではならず、恩寵の記憶が固く保たれ、従順が欠けてはならないと戒められる。
De Cain et Abel libri duo 1.8.6
Vel quia is qui sacrificat, in unum splendorem, in unam lucem debeat credere Trinitatis. Ei enim qui fideliter sacrificat, dies lucet, nox nulla est. Sic et in Exodo Moyses ait: Viam trium dierum ibimus, et immolabimus Domino Deo nostro (Exod. III, 18) .
PL 14, 331Cあるいは、いけにえを献げる者は、三位一体の唯一の輝き、唯一の光を信じるべきだからである。信仰をもっていけにえを献げる者には、昼が輝き、夜はまったくない。出エジプト記でもモーセはこう言う。「我々は三日の道のりを行き、我々の神である主にいけにえを献げよう」(出エジプト記3:18)。
De Cain et Abel libri duo 1.8.7
Sed etiam alibi cum visus esset Deus Abrahae ad ilicem Mambre: Respiciens, inquit, Abraham oculis suis vidit, et ecce tres viri stabant super eum.
PL 14, 331Cだが別の箇所でも、神がマムレのカシの木のそばでアブラハムに現れたときに、こう言う。「アブラハムは目を上げて、自分の目で見た。すると見よ、三人の男が彼のそばに立っていた」。
De Cain et Abel libri duo 1.8.8
Et videns occurrit obviam illis ad ostium tabernaculi sui, et adoravit super terram, et dixit: Domine, si inveni gratiam ante te (Gen. XVIII, 2 et 3) . Tres videt, unum adorat. Tres mensuras offert similaginis (Ibid., 6) .
PL 14, 331C「彼らを見ると、天幕の入口まで走って迎えに出て、地にひれ伏して言った。『主よ、汝の前に恩寵を見いだしたのなら』」(創世記18:2, 3)。三人を見て、一人を拝する。上等の小麦粉の三つの量りを献げる(創世記18:6)。
De Cain et Abel libri duo 1.8.9
Nam etsi immensus Deus, tamen mensuram omnium tenet, sicut scriptum est: Quis mensus est manu aquam, et coelum palmo, et universam terram clausa manu (Esai. XL, 12) ?
PL 14, 331D神は無量であるが、なお万物の量りを保っているからである。次のように書かれているとおりである。「だれが手で水を量り、手のひらで天を、握った手で全地を量ったか」(イザヤ40:12)。
De Cain et Abel libri duo 1.8.10
Perfectae igitur in personis singulis Trinitati, interiore mentis arcano, hoc est, similaginis spiritalis sanctus Patriarcha sacrificium deferebat.
PL 14, 331Dこうして聖なる族長は、それぞれのペルソナにおいて完全な三位一体に、精神の内奥の秘所において、すなわち霊的な上等の小麦粉のいけにえを献げていたのである。
De Cain et Abel libri duo 1.8.11
Haec est similago, quam in Evangelio molet mulier illa, quae assumetur: Una enim, inquit, assumetur, altera relinquetur (Matth. XXIV, 41) . Assumetur Ecclesia, relinquetur Synagoga. Vel mens bona assumitur, improba derelinquitur.
PL 14, 332Aこれは、福音書で、取り上げられるあの女が挽くことになる小麦粉である。「一人は取り上げられ、もう一人は残される」と言うとおりである(マタイ24:41)。取り上げられるのは教会であり、残されるのは会堂である。あるいは、善い精神が取り上げられ、邪な精神が見捨てられる。
De Cain et Abel libri duo 1.8.12
Ut scias autem quia et Abraham in Christum credidit: Abraham, inquit, diem meum vidit, et gavisus est (Joan. VIII, 56) . Et qui credit in Christum, credit et in Patrem. Et qui perfecte credit in Patrem, credit in Filium et Spiritum sanctum.
PL 14, 332Aアブラハムもキリストを信じたことを、あなたが知るために言おう。「アブラハムは私の日を見て、喜んだ」(ヨハネ8:56)。そして、キリストを信じる者は、父をも信じる。父を完全に信じる者は、子と聖なる霊をも信じる。
De Cain et Abel libri duo 1.8.13
Tres ergo mensurae, una similago, hoc est, unum erat sacrificium quod venerabili Trinitati, pari quadam mensura devotionis, et congrua plenitudine pietatis oblatum est.
PL 14, 332Aこうして、三つの量り、一つの上等な小麦粉、すなわち一つのいけにえが、崇むべき三位一体に、献身の等しい量りと、敬虔にふさわしい充満をもって献げられたのである。
De Cain et Abel libri duo 1.8.14
31. Adhuc cognosce celeris studia devotionis: Cucurrit, inquit, et accepit vitulum unum tenerum et bonum, et dedit puero, et festinavit facere eum (Gen. XVIII, 7) . Ubique impigra devotio, et ideo Deo fuit munus ejus acceptum.
PL 14, 332B31. なお、速やかな献身の熱意を知れ。「彼は走って行き、柔らかく良い子牛を一頭取り、若者に与え、急いでそれを調えた」(創世記18:7)。至る所で、献身は怠らぬものであり、それゆえ彼の供え物は神に受け入れられた。
De Cain et Abel libri duo 1.8.15
Habes et alibi, ut solis ortum oratione praevenias: Occurre, inquit, ad solis ortum (Sap. XVI, 28) . Habes in Evangelio dicentem Dominum Jesum: Zacchaee, festinans descende (Luc. XIX, 5) .
PL 14, 332Bあなたは別の箇所にも、祈りによって日の出に先んじるべきことを見いだす。「日の出に向かって出会いに行け」(知恵の書16:28)。福音書には、主イエスがこう言うのも見いだす。「ザアカイよ、急いで降りよ」(ルカ19:5)。
De Cain et Abel libri duo 1.8.16
Et ille quia impetraverat quod volebat, ut Christum videret; et amplius impetraverat, ut videretur et vocaretur a Christo, festinans descendit, et excepit illum gaudens; et ideo probavit Dominus ejus affectum, et eum celeri remuneratione donavit dicens: Quia hodie salus domui huic facta est (Ibid., 9) .
PL 14, 332Bそして彼は、望んでいたこと、すなわちキリストを見ることを得ていた。さらにそれ以上を得ていた。キリストに見られ、キリストに呼ばれることである。急いで降りて、喜んで彼を迎えた。それゆえ主は彼の心情を認め、速やかな報いを与えて言った。「今日、この家に救いが生じた」(ルカ19:9)。
De Cain et Abel libri duo 1.8.17
Festinavit enim et Dominus ad beneficium; et ideo non exspectavit, ut promitteret, et postea impleret; sed antea fecit, et postea declaravit. Dixit enim: Facta est salus: quod utique praevenientis fuit, non promittentis.
PL 14, 332B実に主もまた、恩恵に向けて急いだ。それゆえ、約束して後に果たすことを待たず、先に行い、あとで宣言したのである。「救いが生じた」と言ったからである。これはまさに、先に与える者のことであって、約束する者のことではない。
De Cain et Abel libri duo 1.8.18
Justus igitur votum suum celeritate commendat. Et patres nostri festinantes manducabant pascha, succincti lumbos, et pedes suos calceamentorum induti vinculis, et tamquam corporeum onus deponentes, ut essent parati ad transitum; pascha enim Domini transitus est a passionibus ad exercitia virtutis.
PL 14, 332Cそれゆえ義人は、自分の誓願を速やかさによって推奨する。我々の父祖たちも、急いで過越を食べた。腰に帯を締め、足に履物の紐をつけ、体の重荷を下ろす者のようにして、通過に備えたのである。主の過越とは、情念から徳の修練への通過だからである。
De Cain et Abel libri duo 1.8.19
Et ideo pascha Domini dicitur; quoniam et tunc in typo illo agni veritas Dominicae passionis annuntiabatur, et nunc ejus celebratur gratia.
PL 14, 332Cまた「主の過越」と言われるのは、あの子羊の予型において、そのときには主の受難の真理が告げられ、いまではその恩寵が祝われているからである。
De Cain et Abel libri duo 1.8.20
32. Cito ergo hoc quaere anima; ut cito etiam audias, sicut audivit et Jacob: Quid est hoc quod tam cito invenisti, fili (Gen. XXVII, 20) ? Et ille secundum dogma respondit: Quod tradidit Dominus Deus tuus in manus meas.
PL 14, 332C32. だから、これを速やかに求めよ、魂よ。速やかに聞くためである。ヤコブも聞いたとおりである。「子よ、こんなに速く見つけたとは、どうしたことか」(創世記27:20)。すると彼は、教えにかなって答えた。「汝の神である主が、私の手に引き渡したのだ」。
De Cain et Abel libri duo 1.8.21
Cito dat Deus; quia dixit, et facta sunt: mandavit, et creata sunt. Verbum enim Dei non sicut quidam ait, opus est, sed operans, sicut habes scriptum: Pater meus usque modo operatur, et ego operor (Joan. V, 17) .
PL 14, 332D神は速やかに与える。「言うと、それらは成り、命じると、造られた」からである。実に、神の言葉は、ある者が言うように作られたものではなく、働くものである。次のように書かれているとおりである。「私の父は今に至るまで働いており、私も働いている」(ヨハネ5:17)。
De Cain et Abel libri duo 1.8.22
Praevenit omnia; est enim ante omnia sicut Pater, et in omnibus sicut idem Pater, penetrans omnia. Validum enim et acutum, et omni gladio acutius est, penetrans usque ad divisionem animae et spiritus, artuumque et medullarum.
PL 14, 332Dそれはすべてに先んじる。父と同じくすべてのものの前にあり、同じ父と同じくすべてのものの内にあって、すべてを貫く。「力があり、鋭く、どんな剣よりも鋭く、魂と霊、関節と骨髄の分かれ目までも刺し貫く」。
De Cain et Abel libri duo 1.8.23
Praeveniens omnium cogitationes, de quo ait Pater Deus: Jam videbis si comprehendit te Verbum meum, aut non (Num. XI, 23) . Ubi enim Deus, et Verbum est, sicut dixit: Veniemus et mansionem apud eum faciemus (Joan. XIV, 23) .
PL 14, 333Aそれはあらゆる者の思いに先んじる。これについて、父なる神は言う。「汝はいまに見るだろう、私の言葉が汝を捕らえるか、そうでないかを」(民数記11:23)。神のいるところには、言葉もあるからである。言ったとおりである。「我々は来て、彼のもとに住まいを設けよう」(ヨハネ14:23)。
De Cain et Abel libri duo 1.8.24
Et sicut habes in aliis de Deo lectum: Ego steti hic priusquam tu (Exod., XVII, 6) : ita et Verbum dicit: Priusquam stares sub arbore fici, vidi te (Joan. I, 48) .
PL 14, 333Aまた、あなたが他の箇所で神について読むとおり、「私は汝より先にここに立った」(出エジプト記17:6)、同じように言葉も言う。「汝がイチジクの木の下に立つ前に、私は汝を見た」(ヨハネ1:48)。
De Cain et Abel libri duo 1.8.25
Et de ipso dictum est Verbo, hoc est, Filio Dei: Medius autem vestrum stat quem vos nescitis (Ibid., 26) . Ubicumque enim sancti, ibi in eorum medio Dei Verbum in singulorum praecordiis complens maria et terras.
PL 14, 333Aそして、この言葉、すなわち神の子について、こう言われている。「汝らの真ん中に、汝らの知らない者が立っている」(ヨハネ1:26)。聖なる者たちのいるところはどこでも、そこに、その只中に、神の言葉がいる。一人ひとりの胸のうちにあって、海と地を満たしている。
De Cain et Abel libri duo 1.8.26
Et cum hic est, etiam alibi est; non mutato loco, sed repleto utique sui praesentia. Ubique enim est, qui per omnia, et in omnibus, nullum locum immunem sui relinquens. Et ubi adest, erat: et ubi erat, adest. Et ideo qui novit velox esse Verbum Dei, cito petit, et cito impetrat.
PL 14, 333Bそれがここにいるとき、他の場所にもいる。場所を変えるのではなく、自らの臨在で満たしているのである。すべてを通して、またすべてのうちにある者は、至る所にいて、いかなる場所も自らから免れたままにはしない。それがそこにいるところには、すでにいたのであり、すでにいたところには、いまいる。それゆえ、神の言葉が速いことを知る者は、速やかに求め、速やかに得る。