De Abraham libri duo 2.8.1
Discit mens nostra in Melchisedech devotionem erga Dei cultum, in rege Sodomorum tentationem etiam postquam victa sit, adhuc metuendam, in Abrahamo contagium intemperantiae declinandum.
PL 14, 475A我々の精神は、メルキゼデクにおいては神への礼拝に対する献身を、ソドムの王においては、打ち負かされたあとでもなお恐れるべき誘惑を、アブラハムにおいては、避けるべき無節制の汚染を学ぶ。
De Abraham libri duo 2.8.2
Quare huic merces tantum post victoriam promittatur; isque posteritatis curam praeferat? Ad extremum eodem Abrahamo ab aruspicinae superstitionibus defenso, sacrificii ab ipso oblati multiplex interpretatio subjungitur.
PL 14, 475Aなぜアブラハムには、勝利のあとになってはじめて報いが約束されるのか。そして彼はなぜ子孫への気遣いを優先するのか。最後に、同じアブラハムが腸卜術の迷信から擁護され、彼の捧げた生贄についての多面的な解釈が続く。
De Abraham libri duo 2.8.3
45. De Melchisedech in tractatu morali plene diximus (Lib. I de Abraham, c. 3) , in quo et mysterium nequaquam praeteritum ac praetermissum est.
PL 14, 475B45. メルキゼデクについては、道徳的な論述(『アブラハムについて』第1巻第3章)で十分に述べた。そこでは奥義も、決して見過ごされも省かれもしなかった。
De Abraham libri duo 2.8.4
Hoc loco autem satis est illud admonere solum, quod mens plena prudentiae justitiaeque devotior sit erga Dei cultum, et decimas terrae gignentia in fructibus, juxta altiorem prudentiam in eo solvat; ut perfectionem omnium sensuum atque operum suorum Deo deferat, nihil sibi arroget, quae se regere non potest, divino nisi favore fulta sit.
PL 14, 475Bここではただ、思慮と正義に満ちた精神は神への礼拝にいっそう献身的であり、より高い思慮に従って、地に生じるものの十分の一を実りのかたちで彼に納める、ということを注意すれば足りる。すべての感覚と働きの完成を神にささげ、自分では何ものも僭取しないためである。精神は自らを治めることができないのであって、神の好意に支えられないかぎり、そうである。
De Abraham libri duo 2.8.5
Denique ubi se vicisse putat, tentatur atque incessitur. Hoc exprimit et docet lectio, quia semper adversum passiones corporis mens nostra tamquam in excubiis debet praetendere.
PL 14, 475Bさらに、勝ったと思うところで、精神は試みられ、襲われる。このことを聖書の箇所は明らかにして教える。すなわち、我々の精神は、体の情念に対しては、つねに見張りに立つように身構えていなければならない、ということである。
De Abraham libri duo 2.8.6
Quid enim est quod ait: Rex, inquit, Sodomorum exivit obviam Abrae, et dixit: Da mihi homines, equos autem sume tibi (Gen. XIV, 21) ; nisi quod post has luxuriae victorias vis quaedam libidinis potest rationabili mentis subrepere, ut infundat ei irrationabiles passiones?
PL 14, 475C「ソドムの王はアブラムを迎えに出て、言った。人々は私にくれ、馬は汝が取れ」(創世記14:21)と言うのは、何を意味するのか。この放縦に対する勝利のあとにも、情欲の何らかの力が理性的な精神にひそかに忍び寄り、そこに非理性的な情念を注ぎ込みうる、ということにほかならない。
De Abraham libri duo 2.8.7
46. Sed perfectae mentis est, nihil de terrenis, nihil de corporalibus illecebris assumere, abstinere a terrenis. Ideo Abraham dicit: Nihil sumam ab omnibus tuis (Ib., 23) .
PL 14, 475C46. だが、完全な精神にふさわしいのは、地上のものからも体の誘惑からも何ひとつ受け取らず、地上のものを慎むことである。それゆえアブラハムは言う。「汝のものは何ひとつ取らない」(創世記14:23)。
De Abraham libri duo 2.8.8
Quasi contagium declinat intemperantiae, quasi labem refugit corporalium sensuum, delectationes mundi rejicit, quaerens quae supra mundum sunt, hoc est, extendere manus ad Dominum. Manus operaria virtus est animae.
PL 14, 475C彼はいわば無節制の汚染を避け、体の感覚の汚れから逃れ、世の悦楽を退けて、世を超えたものを求める。すなわち、主に向かって手を差し伸べるのである。手とは、魂の働く力である。
De Abraham libri duo 2.8.9
Hanc non ad terrenae arboris pomum, sed ad Dominum extendit: Qui fecit, inquit, coelum et terram (Ibid.) , hoc est, intelligibilem et visibilem substantiam. Intelligibilis enim οὐσία coelum est: visibilis vel sensibilis substantia terra est.
PL 14, 475C彼はこれを、地上の木の実にではなく、主に向かって差し伸べる。「天と地を造った者に」(創世記14:23)、すなわち、知性的な実体と可視的な実体を造った者に。知性的なウーシア(実体)は天であり、可視的な、すなわち感覚される実体は地だからである。
De Abraham libri duo 2.8.10
Ergo significat quod virtutem animae suae ad superiora extendat; ut ex illa intelligibili substantia theoreticae vitae induat altitudinem, spectans non illa quae videntur, sed quae non videntur, hoc est, non terrena, non corporalia, non praesentia, sed incorporalia, aeterna, coelestia: de ista autem visibili substantia operatoriae atque civilis disciplinae capessat gratiam.
PL 14, 475Dしたがって、彼が自らの魂の力を上方のものへ差し伸べていることを意味する。その知性的な実体から、観想的な生の高さをまとい、見えるものではなく見えないもの、すなわち地上のものでも体のものでも現在のものでもなく、体ならざるもの、永遠のもの、天上のものを見つめるためである。他方、この可視的な実体からは、実践的で市民的な教えの恩寵を受け取るためである。
De Abraham libri duo 2.8.11
47. Subtexuit his oraculum Domini dicentis: Noli timere, Abram, ego protegam te, merces tua multa erit valde (Gen. XV, 1) . Quaero cur post belli eventum? Spondendae mercedis locus nunc erat.
PL 14, 476A47. 彼はこれに続けて、主の神託を織り込んだ。「恐れるな、アブラムよ、私は汝を守る。汝の報いは非常に大きいであろう」(創世記15:1)。なぜ戦いの結末のあとなのか、と私は問う。報いを約束する時機は、いまこそそのときだったのではないか。
De Abraham libri duo 2.8.12
Minus enim mirabile faceret, si secutus promissum Dei esset hostem adorsus. Victoriae securus processerat ad triumphum magis invitatus, quam promptus ad gloriam, vel ad ulciscendum pietatis dolorem paratus.
PL 14, 476Aというのも、神の約束に従って敵に向かっていったのであれば、驚くべきことは小さくなってしまうからである。〔そうであったなら〕彼は勝利に確信をもって凱旋へと進み出たことになり、しかも栄光を急ぐ者として、あるいは敬虔の苦しみに報復する備えをした者としてよりも、むしろ招かれた者としてそうしたことになったであろう。
De Abraham libri duo 2.8.13
Propositum piae mentis mercedem non expetit, sed pro mercede habet boni facti conscientiam, et justi operis affectum.
PL 14, 476A敬虔な精神の志は報いを求めず、むしろ報いの代わりに、善い行いの意識と、正しい働きの心の傾きをもつ。
De Abraham libri duo 2.8.14
Angustae mentes invitentur promissis, erigantur speratis mercedibus: bona mens quae sine responsi coelestis syngrapha certamen arripuit, geminae laudis fructum acquirit sibi; ut et confidentissimae fortitudinis, et plenissimae devotionis gratiam locet.
PL 14, 476B心の狭い精神は約束によって誘われ、望みの報いによって奮い立たせられるがよい。善き精神は、天からの答えの証文なしに戦いに踏み出したのであり、二重の称賛の実りを自らのために得る。きわめて確信に満ちた勇気と、この上なく満ちた献身との、双方の誉れを積むのである。
De Abraham libri duo 2.8.15
Quod de sancto Abraham aestimari convenit; quia et divinum favorem non despici se justis duxit doloribus, et hostem perculit despectu periculi, quod gloriose sibi pro ultione pietatis subeundum putavit.
PL 14, 476Bこれは聖なるアブラハムについて考えるにふさわしい。彼は、神の好意が自分を軽んじてはいないことを、正当な苦痛のゆえに確信しており、また、敬虔の報復のために自分が栄光ある仕方で引き受けるべきだと考えた危険を軽んじることによって、敵を打ち倒したからである。
De Abraham libri duo 2.8.16
Dei quoque in eo praedicatur justitia, qui remunerationem piis mentibus non ex necessitate promissi, sed ex aequitatis suae contemplatione largitur, judicans dignum fore quod hi qui militant sine aliqua mercedis humanae remuneratione repositum habeant praemium in ejus bonitate, cui devovendas animas suas aestimaverint.
PL 14, 476Bまた、そのことにおいて神の正義が宣べ伝えられる。神は、敬虔な精神に報いを、約束の必然によってではなく、自らの公正さの顧慮から与えるのであり、戦う者たちが、人間からの何らの報酬もなしに、自らの魂を献げるべき者と考えた神の善性のうちに、貯えられた褒賞をもつことを、ふさわしいと判断するのである。
De Abraham libri duo 2.8.17
Simul quia adoreis bellicis ex usu ipsius victoriae, aut hominum gratia paratum est praemium; pietatis autem, et parcimoniae, puritatis, caeterarumque velut privatarum virtutum a Deo solvitur. Quae manifesta sunt hominibus, ipsi remunerantur.
PL 14, 476C同時に、戦いの栄誉に対しては、勝利そのものの利得から、あるいは人々の好意から褒賞が備えられるが、敬虔、倹約、純潔、その他のいわば私的な徳に対しては、神が報いる。人々に明らかなことは、人々自身が報いる。
De Abraham libri duo 2.8.18
Non omnia autem manifesta, sed alia manifesta, alia incerta, et maxime occulta cordis. Unde et ille ait: Incerta et occulta cordis manifestasti mihi (Ps. L, 8) , quorum spectator et scrutator Deus est.
PL 14, 476Cだが、すべてが明らかなのではなく、明らかなものもあれば不確かなものもあり、とりわけ心の隠れたものがある。それゆえかの人も言う。「汝は私に、心の不確かなものと隠れたものを明らかにした」(詩篇50:8)。神はそれらの観察者であり、探る者である。
De Abraham libri duo 2.8.19
Non ergo magnam mercedem promisisset Abrahae, nisi puram animam ab omni contagione delictorum judicasset. 48. Sanctae tamen et propheticae mentis cura major posteritatis perpetuae est. Partus enim sapientiae et fidei haereditatem desiderat.
PL 14, 476Cそれゆえ神は、アブラハムの魂があらゆる罪の汚染から清いと判断しなかったならば、大いなる報いを約束することはなかったであろう。48. それでも、聖なる預言者的な精神にとっては、永続する子孫への気遣いのほうがいっそう大きい。知恵の産みは、信仰の相続を望むからである。
De Abraham libri duo 2.8.20
Ideo ait: Quid mihi dabis? Ego autem dimittor sine filiis (Gen. XV, 2) . Ecclesiae sobolem desiderabat, eam successionem petebat quae non esset servilis, sed libera: non secundum carnem, sed secundum gratiam.
PL 14, 476Dそれゆえ彼は言う。「私に何を与えるのか。私は子らなしに去ってゆく」(創世記15:2)。彼は教会の子孫を望んでいた。奴隷のものではなく自由なもの、肉によらず恩寵によるものである、そうした継承を求めていた。
De Abraham libri duo 2.8.21
Ideoque hujusmodi responsum divinum resultavit, quo edoctus audivit: Respice in coelum, et numera stellas, si potes numerare. Et dixit, sic erit semen tuum. Et credidit Abram Deo, et reputatum est ei ad justitiam (Gen. XV, 6) . Quid credidit?
PL 14, 476Dそれゆえ、次のような神の答えが響いた。それによって彼は教えを受けて聞いた。「天を見上げて、星を数えよ、数えられるものなら。そして言った、汝の子孫はこのようになる。アブラムは神を信じ、それが彼に義と認められた」(創世記15:6)。何を信じたのか。
De Abraham libri duo 2.8.22
Hoc est, non solum multitudinem populorum in Christum credentium, sed etiam coelestis gratiae splendorem, et resurrectionem vitae immortalis soboli Ecclesiae deferendam. Quid est autem quod ait: Eduxit eum foras (Ibid.) ?
PL 14, 477Aすなわち、キリストを信じる諸民族の群れだけでなく、天の恩寵の輝きと、不死の生命の復活が、教会の子孫に授けられるであろうこと、である。ところで、「彼を外へ連れ出した」(創世記15:6)とは何を言っているのか。
De Abraham libri duo 2.8.23
Tamquam foras educitur propheta, ut exeat fores corporis, et angustias carnis operientis, ac Spiritus sancti infusionem, et velut quamdam descensionem videat.
PL 14, 477A預言者は、いわば外へ連れ出される。体の戸口、すなわち自分を覆っている肉の狭さから出て、聖なる霊の注ぎと、いわばある種の降下を見るためである。
De Abraham libri duo 2.8.24
Oportet nos quoque exire ex his diversorii nostri angustiis, mundare animae nostrae locum ab omni inquinamento, projicere sordes malevolentiae, si volumus spiritum recipere sapientiae; quia in malevolam animam non introibit sapientia.
PL 14, 477A我々もまた、我々のこの宿の狭さから出て、魂の場所をあらゆる汚れから清め、悪意の汚物を投げ捨てなければならない。知恵の霊を受け入れたいのならば。悪意ある魂には知恵は入らないからである。
De Abraham libri duo 2.8.25
Credidit autem Abraham, non auri, non argenti illectus testimonio: sed quia corde credidit ad justitiam. In quo probatum est ejus meritum, in eo persolutum est praemium.
PL 14, 477Bアブラハムが信じたのは、金や銀の証しに誘われたからではなく、正義へと心で信じたからである。彼の功が試されたまさにそのことにおいて、報いが全額支払われたのである。
De Abraham libri duo 2.8.26
49. Denique statim fidei ejus testimonium Dominus dedit dicens: Ego sum Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Chaldaeorum, ut darem tibi terram hanc, ut haeres esses ejus (Gen. XV, 7) .
PL 14, 477B49. そして、ただちに主は彼の信仰の証しを与えて言った。「私は汝の主なる神である。汝をカルデア人の地から導き出したのは、この地を汝に与え、汝がその相続人となるためである」(創世記15:7)。
De Abraham libri duo 2.8.27
Et quia deposuerat Abraham studium Chaldaeorum, quaerit nunc: Quomodo, inquit, intelligam quia haeres ejus sum (Ibidem, 8)? Hoc est, jam divinationes magorum repudiavi, doce me quomodo sciam me futurum terrae ejus haeredem.
PL 14, 477Bアブラハムはカルデア人の学びを捨てていたので、いまこう尋ねる。「どのようにして私は、自分がその相続人であると知るのでしょうか」(創世記15:8)。すなわち、私はすでに魔術師たちの占いを退けた、私がその地の相続人となることを、どのようにして知りうるのか教えてほしい、という意味である。
De Abraham libri duo 2.8.28
Qui quaerit quomodo sciat, non dubitat, manifestante Deo, cognoscere se posse: sed formam vult acquirendae cognitionis advertere.
PL 14, 477Bどのようにして知るのかと尋ねる者は、神が示すなら知りうることを疑っているのではなく、獲得されるべき認識の形を見て取ろうとしているのである。
De Abraham libri duo 2.8.29
Nam et in Evangelio Maria cum audisset ab angelo quia virgo paritura esset filium, respondit: Quomodo fiet istud quoniam virum non cognovi (Luc. I, 34) ?
PL 14, 477C福音書においても、マリアは、天使から、おとめが子を産むと聞いたとき、答えた。「どうしてそのようなことが起こるのでしょうか。私は男を知りませんのに」(ルカ1:34)。
De Abraham libri duo 2.8.30
Et jure respondit, hoc est: Cum id quod naturae est, non suppetat, quia non solet parere quae viro non fuerat copulata, quaero quomodo praeter instituta naturae possim virgo generare?
PL 14, 477Cそして、彼女が答えたのは当然である。つまり、自然に属することが整っていない、男と結ばれたことのない女は産むのが常ではないのに、自然の定めを超えて、おとめである私がどうして産むことができるのか、と私は尋ねる、という意味である。
De Abraham libri duo 2.8.31
50. Dixit autem illi Dominus Deus: Sume mihi vitulum trimum, et capram trimam, et arietem trimum, et turturem, et columbam (Gen. XV, 9) .
PL 14, 477C50. 主なる神は彼に言った。「私のために、三歳の子牛と、三歳のヤギと、三歳の雄羊と、ヤマバトと、ハトを取れ」(創世記15:9)。
De Abraham libri duo 2.8.32
Praeterirem hujusmodi interpretationem sacrificii, nisi quibusdam scrupulum hinc nasci adverterem, eo quod aruspicinae quaedam scribi videatur solemnitas; quod post immolationem divisa sunt animalia, et contra faciem alterutrum posita, et consedit illis Abraham.
PL 14, 477Cこのような生贄の解釈を、私は通り過ぎたいところである。ただ、ここから一部の人々に疑念が生じることに気づいている。腸卜術の何らかの儀式が書かれているように見えるからである。すなわち、屠ったあとに動物が分けられ、互いに向かい合わせて置かれ、アブラハムがそれらのそばに座った、というのである。
De Abraham libri duo 2.8.33
Sed si vim interrogationis praemissae et futurae responsionis consideremus, advertere poterimus spei nostrae et fidei convenire hujus sacrificii disciplinam. Vitulus enim aratorium animal est, deditum terreno labori.
PL 14, 477Dしかし、先に置かれた問いと、のちに来る答えとの力を考えるならば、この生贄の教えが我々の望みと信仰に合致することに気づきうるであろう。子牛は犂を引く動物であり、地上の労苦に身を捧げている。
De Abraham libri duo 2.8.34
Capra ad aquarum similitudinem per aenigmata figuratur, eo quod αἴξ graece παρὰ τὸ αἴσσειν nomen acceperit, ab eo quod est impetu ferri. Sic enim currit sicut et aqua. Possumus vel de fluviorum sono, cursu, vel maris violentis aestimare fluctibus.
PL 14, 478Aヤギは謎のかたちで水になぞらえられる。ヤギはギリシア語でアイクスといい、その名は、勢いよく運ばれることを意味するアイッセインから得たからである。実際、水と同じように走る。川のざわめきや流れ、あるいは海の荒れ狂う波になぞらえて考えることもできる。
De Abraham libri duo 2.8.35
Aeri autem comparatur aries, quia omnibus animantibus utilius hoc animal generi esse humano reperitur; quandoquidem et vestis nobis usum exhibet, sicut aer hujus spiritus vitalem nobis ministrat substantiam.
PL 14, 478A他方、雄羊は空気になぞらえられる。この動物は、あらゆる動物のうちで、人類にいっそう有益であることが見いだされるからである。衣を我々に供するのであって、それは、空気のこの息が我々に生命の実体を供するのと同じである。
De Abraham libri duo 2.8.36
Unde et hunc ordinem factum puto, ut prius diceret: Sume mihi vitulum et capram, et tertio loco diceret arietem; eo quod prima illa, hoc est, vitulus et capra terris et mari materialibus comparentur elementis, et quia feminea dicantur: at vero aries masculum quoddam animal est, vehemens natura, et violentum cornibus.
PL 14, 478Aそれゆえ私は、この順序がこうなったのだと思う。すなわち、初めに「私のために子牛とヤギを取れ」と言い、三番目に雄羊を言ったのは、最初の二つ、つまり子牛とヤギが、質料的な元素である地と海になぞらえられ、しかも女性的だとされているからである。これに対して雄羊は、本性が激しく、角で荒々しい、雄の動物である。
De Abraham libri duo 2.8.37
Similiter autem aeris hujus spiritus vitalis est, ut masculus auctor et causa gignentium, movens terrarum genitalia, et velut quadam se miscens copula. Aliud ergo ad terram, aliud ad mare, aliud ad aerem vitalem mystice figuratur horum trium animantium genus.
PL 14, 478B同様に、この空気の息は生命を与えるものであり、生じるものの雄としての作り手であり原因であって、地の生殖の力を動かし、いわばある種の交わりによって自らを混ぜ合わせる。こうして、この三つの動物の種類は、一つは地に、一つは海に、一つは生命を与える空気に、奥義のかたちで象られている。
De Abraham libri duo 2.8.38
51. Haec traditio naturalis est: sed moralis etiam concurrit et suppetit. In omnibus enim hominibus caro, sensus, et verbum est. Caro nostra vitula est: laborat, ut serat; laborat, ut colligat; laborat, ut pariat; innumeris fatigatur laboribus.
PL 14, 478B51. これは自然に関する伝承である。だが、道徳的なものも、あわせて成り立つ。すべての人間には、肉と感覚と言葉があるからである。我々の肉は子牛である。種をまくために労し、集めるために労し、産むために労し、数えきれない労苦に疲れ果てる。
De Abraham libri duo 2.8.39
Unde et Graeci δάμαν dixerunt vitulam ἀπὸ τοῦ δαμᾶσθαι μὲν αὐτήν; eo quod dometur injuriis. Masculorum boum labore, aratro, et jugo fungitur, femineos partus repraesentat cum multo ubere.
PL 14, 478Bそれゆえギリシア人は、子牛をダマンと呼んだ。それは「馴らされる」を意味する語(ダマスタイ)から来る〔ギリシア語の語源説明〕。虐げによって馴らされるからである。雄牛の労役を、すなわち犂と軛の務めを果たし、同時に多くの乳房をもって雌としての出産を現す。
De Abraham libri duo 2.8.40
Caro quoque nostra vitae istius subjugatur necessitatibus, crebris quatitur doloribus, et multarum aerumnarum quodam curvata partu senescit.
PL 14, 478C我々の肉もまた、この生の必要に服し、たびたび痛みに打たれ、多くの苦難のいわば産みによって曲がり、老いてゆく。
De Abraham libri duo 2.8.41
Jam illud quis ignorat, quod vehementior sit virtus animae, cui velut nupta adhaeret in istius vitae cursu corporalis substantia?
PL 14, 478C魂の力がいっそう激しいことを、誰が知らないだろうか。この生の歩みのうちで、体の実体は、いわば妻のように魂に付き従っているのである。
De Abraham libri duo 2.8.42
Sensus autem nostri caprarum modo velut saltu quodam exsiliunt, et pascuntur praeruptioribus, impetu suo ipsi commotiones excitantes animae, et concutientes eam. Ad omnem occasionem praesto sunt, vel occursu femineae pulchritudinis, vel odore suavitatis alicujus.
PL 14, 478Cだが我々の感覚は、ヤギのように、いわば跳躍のようにして躍り出て、ますます険しい所で草を食み、自らの勢いによって魂の動揺を引き起こし、これを揺さぶる。あらゆる機会に待ち構えており、女性の美との出会いによっても、何らかの甘美な香りによっても動かされる。
De Abraham libri duo 2.8.43
Auditu pariter et tactu moventur velociter, quibus etiam animae inflectunt constantiam, et velut a natura sui alienant eam.
PL 14, 478C聞くことでも触れることでも同様に素早く動かされ、それによって魂の確かさを曲げ、いわばその本性から引き離してしまう。
De Abraham libri duo 2.8.44
Unde et plerique ἀφορμήν dictam putant, quia ὁρμή impetus dicitur; eo quod ex quodam impetu sensuum, inflexionis atque alienationis nostrae causa, nascatur. Feminei autem sexus speciem habet, ut etiam sensus nostri αἰσθήσεις graece dicuntur femineo vocabulo.
PL 14, 478Cそれゆえ多くの者は、〔機会が〕アフォルメー(きっかけ)と呼ばれたと考える〔dictam の係りは定かでない。前節の occasio(機会)を受けると取った〕。ホルメーが衝動を意味するからである。我々の曲がりと疎外の原因が、感覚のある衝動から生じるからである。また、〔ヤギは〕女性の姿をもつ〔主語は示されていない。感覚を表すヤギと取った〕。我々の感覚もギリシア語でアイステーセイスと、女性名詞で呼ばれるとおりである。
De Abraham libri duo 2.8.45
Effetarum modo animantum cito vacuantur, ubi partus suae generationis, delectationisque effuderint, et iterum excitatis cupiditatibus novos referunt impetus.
PL 14, 479A産み疲れた動物のように、自らの生み出す産物と悦楽を出し尽くすと、たちまち空っぽになるが、欲望が再び呼び覚まされると、新たな衝動を再び運んでくる。
De Abraham libri duo 2.8.46
52. In ariete vero verbi ac sermonis nostri habetur similitudo, quod sit vehemens, sicut et sermo noster efficax operationis, et quadam ornatus nostri et tegminis causa sit.
PL 14, 479A52. 雄羊には、我々の言葉と語りの似姿が見いだされる。それが激しいからであり、我々の語りが働きにおいて効力をもち、我々の装いと覆いの原因ともなるからである。
De Abraham libri duo 2.8.47
Aries per usum vestium ordine quodam gregem ducens, sicut ordo quidam vitae ususque nostri verbo explicatur. Arbitror autem quod illud verbum magis intelligere debeamus, quod est Verbum Dei, cum quo aries iste habere videatur non mediocrem cognationem.
PL 14, 479A雄羊は衣の用いを通して、ある秩序をもって群れを導く。我々の生のある秩序と用いが、言葉によって解き明かされるのと同じである。だが私は、むしろ神の言葉である言葉のことを理解すべきだと考える。この雄羊は、その言葉と並々ならぬ類縁をもつと見えるからである。
De Abraham libri duo 2.8.48
Quod Verbum nos vere tegmine velleris sui vestivit, et in domum introduxit aeternae salutis. Qui se pro nobis immolandum obtulit, qui tamquam ovis ad victimam ductus est, et sicut aries coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum (Esai. LIII, 7) .
PL 14, 479Aこの言葉は、まことに自らの羊毛の覆いによって我々に衣を着せ、永遠の救いの家に導き入れた。言葉は我々のために屠られるべきものとして自らを差し出し、「羊のように屠り場へ引かれていった。毛を刈る者の前で雄羊が声を出さないように、彼も口を開かなかった」(イザヤ53:7)。
De Abraham libri duo 2.8.49
Ex quo ordinem quemdam substantiae habemus et sacrae redemptionis, quod per ipsum conditi ac redempti sumus. Duplex igitur causa per Verbum naturalis et moralis: naturalis qua condidit, moralis qua redemit.
PL 14, 479Bこれによって、我々は実体と聖なる贖いのある秩序をもつ。彼によって我々は造られ、また贖われたからである。したがって、言葉による原因は二重であって、自然的なものと道徳的なものである。自然的なものとはそれによって造ったことであり、道徳的なものとはそれによって贖ったことである。
De Abraham libri duo 2.8.50
Philosophia quoque geminam speciem sui constituit in verbo, naturalem et moralem. Rationabilis enim utriusque portio est. Naturalem secundum mundi creationem, quam verbo assignat: moralem secundum justitiam, et aequalitatem vivendi, cujus vita et ratio de verbo.
PL 14, 479B哲学もまた、言葉のうちに自らの二つの種を立てる。自然的なものと道徳的なものである。両者の部分は理性的だからである。自然的なものは世界の創造に関するもので、これを言葉に割り当てる。道徳的なものは、正義と生き方の均整に関するもので、その生と理は言葉から来る。
De Abraham libri duo 2.8.51
53. Qua causa cum dies quadraginta complerentur ex Mariae virginis partu, tulerunt Dominum nostrum Jesum in Jerusalem, ut offerrent Domino secundum legem, et ut darent hostiam par turturum, aut duos pullos columbarum (Luc. II, 22 et seq.) ; eo quod in columba spiritalis gratia sit, in turture incorruptae generationis natura, vel immaculati corporis castimonia.
PL 14, 479B53. この理由から、おとめマリアの出産から四十日が満ちたとき、彼らは我々の主イエスをエルサレムに連れてゆき、律法に従って主にささげ、一つがいのヤマバトか二羽のハトの雛を犠牲獣として与えた(ルカ2:22以下)。ハトには霊的な恩寵があり、ヤマバトには朽ちない生殖の本性、あるいは汚れのない体の貞潔があるからである。
De Abraham libri duo 2.8.52
Merito ergo ad sacrificium jubentur post arietem turtur et columba sumi ut verbo adhaerere intelligas incorruptam castimoniam, et spiritalem gratiam. Et hoc ipso quidem quod aves posuit, intelligere possumus coelestium meritorum volatus.
PL 14, 479Cしたがって、生贄のために、雄羊の次にヤマバトとハトを取れと命じられているのは当然である。あなたが、言葉に朽ちない貞潔と霊的な恩寵が付き従うことを理解するためである。そして、鳥を置いたまさにそのことによって、我々は天上の功の飛翔を理解することができる。
De Abraham libri duo 2.8.53
Sunt enim volucres coeli quae veniunt et habitant in ramis ejus arboris quae de grano sinapis surrexerit, cui coelorum regnum comparatur (Matth. XIII, 32) .
PL 14, 479C天の鳥は、カラシ種から生え出る木、天の国がそれになぞらえられる木の枝に来て、住むからである(マタイ13:32)。
De Abraham libri duo 2.8.54
Et Ezechiel apertos sibi coelos dicit, et vidisse inter alia etiam rotam unam super terram conjunctam animalibus quatuor (Ezech. I, 15) .
PL 14, 479Cまたエゼキエルは、天が自分に開かれたと言い、ほかのものとともに、四つの生き物に結ばれて地の上にある一つの輪を見た、と言う(エゼキエル1:15)。
De Abraham libri duo 2.8.55
Et infra: Audiebam, inquit, vocem alarum eorum, sicut vocem aquarum multarum, et vocem sublimis Dei; et cum irent, ut vox verbi, sicut vocem castrorum (Ibid., 24) . 54. Unde quidam ad libros philosophiae derivarunt, eo quod ipsum coelum volucri simile sit.
PL 14, 479Cそして後に言う。「私は彼らの翼の音を聞いていた。多くの水の音のように、いと高き神の声のように。彼らが進むとき、それは言葉の声のようであり、陣営の声のようであった」(エゼキエル1:24)。54. それゆえ、ある人々はこれを哲学の書物へと引き込んだ。天そのものが鳥に似ているからである。
De Abraham libri duo 2.8.56
Denique Plato currum volucrem dixit esse coelum, ex eo quod propheta dixerat: Cum irent animalia, ibant et rotae conjunctae illis; et cum elevarent se animalia a terra, elevabantur rotae (Ibid., 21) .
PL 14, 480Aすなわちプラトンは、天を翼ある戦車であると言った。預言者がこう言ったからである。「生き物が進むとき、それに結ばれた輪も進み、生き物が地から上がるとき、輪も上がった」(エゼキエル1:21)。
De Abraham libri duo 2.8.57
Sed propheta non coelum ipsum avem dixit, sed aves esse in coelo. Denique et David ait: Coeli enarrant gloriam Dei (Psal. XVIII, 1) , hoc est, potestates coelestes; velut cum spectatur pulchrum elementum, praedicatur operator.
PL 14, 480Aしかし預言者は、天そのものが鳥であると言ったのではなく、鳥が天にいると言ったのである。さらにダビデも言う。「天は神の栄光を物語る」(詩篇18:1)。すなわち、天の諸権能が物語るのであって、美しい元素が見られると、その作り手が宣べ伝えられるようなものである。
De Abraham libri duo 2.8.58
Animam autem describit propheta, cujus motus sunt quatuor velut equi, λογιστικὸν, θυμητικὸν, ἐπιθυμητικὸν, διορατικὸν. Haec animalia quatuor, id est, homo λογιστικὸν, leo θυμητικὸν, vitulus ἐπιθυμητικὸν, aquila διορατικὸν.
PL 14, 480Aところで預言者は魂を描いている。その四つの動きは、馬のようなものである。ロギスティコン(理知的部分)、テューメーティコン(気概的部分)、エピテューメーティコン(欲望的部分)、ディオラティコン(洞察的部分)である。この四つの生き物とは、すなわち、人がロギスティコン、獅子がテューメーティコン、子牛がエピテューメーティコン、ワシがディオラティコンである。
De Abraham libri duo 2.8.59
Ideo ratio praemissa est, ut reliqua rationem sequantur. Ideo cum homine a dextris est leo, id est, cum ratione commotio a dextris est. Ista animalia quando elevantur, elevantur etiam rotae. Rota autem vita est super terram, qua vivimus.
PL 14, 480Aそれゆえ理性が先に置かれ、残りのものが理性に従うようになっている。それゆえ人の右に獅子がいる。すなわち、理性の右に激情がある。これらの生き物が上がるとき、輪も上がる。輪とは、地の上にあって我々がそれによって生きる、その生命である。
De Abraham libri duo 2.8.60
Si animae nostrae motus quatuor elevantur, elevatur et vita nostra. Ideoque addidit: Quoniam spiritus vitae, inquit, erat in rotis (Ezech. I, 20) .
PL 14, 480Bもし我々の魂の四つの動きが上がるならば、我々の生命も上がる。それゆえ彼は付け加えた。「命の霊が輪の中にあったからである」(エゼキエル1:20)。
De Abraham libri duo 2.8.61
Anima ergo magis currus est, quae ait in Canticis canticorum: Posuisti me currus Aminadab (Cant. VI, 11) , id est, Domini nostri. Non ergo philosophiae traditioni descriptio concurrit prophetica. Denique vocem alarum audisse se dicit propheta.
PL 14, 480Bそれゆえ、むしろ魂が戦車である。魂は雅歌で言う。「汝は私を、アミナダブの戦車とした」(雅歌6:11)。すなわち、我々の主の戦車である。したがって、預言者の描写は哲学の伝承と一致しない。さらに預言者は、翼の音を聞いたと言っている。
De Abraham libri duo 2.8.62
Istae alae virtutes sunt quae maximo et duplici plausu prudentiae, fortitudinis, temperantiae, justitiae suavem decorem, vitae cantilenam resultant.
PL 14, 480Bこの翼とは徳であり、思慮、勇気、節制、正義の、最大にして二重の羽ばたきによって、快い美しさを、生の歌として響かせる。
De Abraham libri duo 2.8.63
Plato autem dulces quosdam sonitus siderum mutuavit spherae coelestis generari conversione, famam magis et pompam, quam veritatem secutus.
PL 14, 480Bところがプラトンは、星々のある甘美な響きが天球の回転によって生じるという説を借りたのであって、真理よりも、評判と見せびらかしを追ったのである。
De Abraham libri duo 2.8.64
Nam licet Origenes quoque noster, hoc est, ecclesiastico vir officio deditus, planetarum stellarum quamdam inenarrabilem motu harmoniam esse suavissimi illius soni coelestis asserat, tamen etiam ipsum plurimum indulgere philosophorum traditioni pleraque ejus scripta testantur; quod eo scripsi, ut et ab aruspicinae et a philosophiae traditione sacrificii istius interpretationem secernerem.
PL 14, 480Cたしかに、我々のオリゲネス、すなわち教会の職務に身を捧げた人も、惑星の運行にはこの上なく甘美なあの天の響きの、言い表しがたい調和があると主張する。しかし、彼自身もまた、哲学者たちの伝承にずいぶん傾いていることは、彼の著作の多くが証しする。私がこれを書いたのは、この生贄の解釈を、腸卜術の伝承からも哲学の伝承からも区別するためである。
De Abraham libri duo 2.8.65
Velint alii doctrinam probare suam, ego juxta Apostolum timidus malo, quam doctus videri, qui ait: Videte ne quis vos depraedetur per philosophiam et inanem seductionem secundum traditionem hominum, secundum elementum hujus mundi, et non secundum Christum (Coloss. II, 8) .
PL 14, 480Cほかの者たちは、自らの学識を認めさせたければ、そうするがよい。私は使徒にならって、博識と見られるよりも、慎み深いと見られるほうを選ぶ。使徒は言う。「注意せよ。哲学と空しい欺きによって、人間の伝承に従い、この世の元素に従って、キリストに従わない仕方で、汝らを略奪する者がないように」(コロサイ2:8)。
De Abraham libri duo 2.8.66
55. Quod autem ait: Divisit Abraham corpora, et consedit illis (Genes. XV, 11) , ne quis extispicium putet, aruspicina verba esse non nego; sic enim audio: sed divisionem corporum quadrupedum, cum lectio factam astruat, non factam avium, utique si inspectio fuisset istorum, etiam avium facta esset divisio, ut fieret inspectio.
PL 14, 480D55. 「アブラハムは体を分け、そのそばに座った」(創世記15:11)とある。これを内臓占いだと思う者がないように言うが、これが腸卜術の語であることを私は否定しない。そう聞こえるからである。だが、四足獣の体の分割は、聖書の箇所がなされたと断言しているのに、鳥のそれはなされていない。もしこれらを検分することが目的であったなら、鳥の分割もなされ、検分がなされたはずである。
De Abraham libri duo 2.8.67
Quid si fidei nostrae hoc convenit? Et ideo quod supra aruspicinam verbi nobis dat traditio requiramus.
PL 14, 481Aでは、これが我々の信仰に合致するとしたらどうか。それゆえ、腸卜術を超えて、言葉の伝承が我々に与えているものを求めよう。
De Abraham libri duo 2.8.68
Diximus supra quia in vitula terram accipimus, in capra aquam, in ariete aerem, quod ipso nomine colligitur, quod trima ad sacrificium sumi jubentur; quia terra ipsa inter tres dividitur species sui; aut enim continens, aut insula, aut peninsula est: aqua ipsa in tria, quia aut mare est, aut fluvii, aut lacus; nam fontes, aut putei privata negotia nequaquam digna divisione generali et publica; putei latent, fontes aliis originem praestant.
PL 14, 481A先に我々は言った。子牛には地を、ヤギには水を、雄羊には空気を受け取る、と。そのことは、生贄のために取るよう命じられているものが「三歳」であることの名そのものから推察される。地そのものが、自らの三つの種に分けられるからである。すなわち、大陸か、島か、半島かである。水そのものは三つに分けられる。海か、川か、湖かである。泉や井戸は私的な事柄であって、一般的で公共的な分割に値しないからである。井戸は隠れており、泉は他のものに源を与える。
De Abraham libri duo 2.8.69
Aer quoque habet divisiones temporum veris, aestatis, autumni, hiberni; et haec mundana divisio est. Quo hoc proficiat?
PL 14, 481A空気もまた、春、夏、秋、冬という時の区分をもつ。これがこの世界の区分である。これは何の役に立つのか。
De Abraham libri duo 2.8.70
Ut cognoscamus Deum esse horum auctorem moderatoremque omnium, qui omnibus ordinem rebus dederit, et ea divisione distinxerit, ut his colligas posse tibi Deum conferre quae pie postulas, et quae spondet implere.
PL 14, 481B我々が、神がこれらすべての作り手であり統べる者であり、あらゆるものに秩序を与え、この区分によって区別した者であることを知るためである。それによって、あなたは、神が、あなたが敬虔に求めるものを与えることができ、約束したものを果たすことができると結論するであろう。
De Abraham libri duo 2.8.71
56. Itaque Abraham quia promittenti Domino terrae haereditatem responderat: Unde cognoscam quia haeres ero terrae hujus (Gen. XV, 8) , per illas species hostiarum informatur, ut credat Deum esse supra mundum, qui universa quae mundi sunt provida distinctione diviserit: sed ea quae sunt divisa resolvi postea, ea autem quae non sunt divisa (aves enim, hoc est, turturem et columbam non divisit) numquam resolvi; fides enim manet integra, quae columbae more in sublime subrigitur, lustrans superna, et spiritalibus alarum remigiis coelum circumvolans.
PL 14, 481B56. こうしてアブラハムは、約束する主に対して、地の相続について答えていた。「どのようにして私は、自分がこの地の相続人となることを知るのでしょうか」(創世記15:8)。そこで彼は、これらの生贄の種類を通して教えられる。世界に属するすべてのものを、先を見通す区別によって分けた神が世界の上にあることを、信じるためである。しかし、分けられたものは後に解かれ、分けられなかったもの(鳥、すなわちヤマバトとハトを彼は分けなかった)は決して解かれない。信仰は損なわれずに残るからである。信仰はハトのように高みへと身を起こし、上のものを巡り、霊的な翼の櫂によって天を飛び巡る。
De Abraham libri duo 2.8.72
Turturi quoque mens illa confertur, quae avis usu istius secretis alitur, intelligibilem illam et indivisam quaerens Trinitatis substantiam, refugiens plebem quamdam creaturarum et corporeae se non miscens congregationi, atque ab omni passionum labe secernens.
PL 14, 481Cヤマバトにも、あの精神がなぞらえられる。その精神は、この鳥のならいのように隠れた所で養われ、三位一体の知性的で分かたれない実体を求め、被造物のいわば群衆を避け、体の集まりに混じらず、あらゆる情念の汚れから自らを切り離している。
De Abraham libri duo 2.8.73
Hoc sacrificium de te poscitur. Qui tales offert hostias, fidem et castimoniam mentis, simplicitatis gratiam, charitatis et pacis affectum, ipse se beatae illius terrae agnoscit haeredem: sicut etiam Dominus apertius in Evangelio declaravit dicens: Beati pacifici, quoniam ipsi possidebunt terram (Matth. V, 4) .
PL 14, 481Cこの生贄が、あなたに求められている。このような生贄、すなわち信仰と精神の貞潔、素朴さの恩寵、愛と平和の心の傾きをささげる者は、自らがあの幸いな地の相続人であることを知る。主も福音書でさらにはっきりと宣言して言ったとおりである。「平和を求める者は幸いである。彼らは地を受け継ぐであろう」(マタイ5:4)〔刷られた引照は5:4。「平和を求める者」は5:9の、「地を受け継ぐ」は5:4(柔和な者)の句で、二つが混じっている〕。
De Abraham libri duo 2.8.74
57. Accipe aliam divisionem. Caro quoque nostra ipsa Dei ordinatione divisa habet membra omnia.
PL 14, 481C57. 別の分割を受け取れ。我々の肉もまた、神の秩序によって分けられて、すべての肢体をもつ。
De Abraham libri duo 2.8.75
Duo oculi sunt, binae aures, duae genae, nares divisae, dentium geminatus ordo, ubera, scapulae, manus, latera, femora, genua, crura, pedes; nonne bina omnia, ut subnixa geminatis subsidiis omnia nostra obire videantur officia?
PL 14, 481D目は二つ、耳は二つずつ、頬は二つ、鼻は分かれ、歯は二重の列、乳房、肩甲骨、手、脇腹、腿、膝、脛、足がある。すべて対になっているではないか。それは、二重の支えに支えられて、我々のあらゆる務めを果たすと見えるようにである。
De Abraham libri duo 2.8.76
Anima etiam divisionem suarum patitur portionum. Nam διορατικὸν, hoc est, superiora, quasi oculi quidam contrarii, rationabile est et irrationabile. Rationabile ipsum dividitur circa mentem et sermonem.
PL 14, 481D魂もまた、自らの部分の区分を受ける。というのも、ディオラティコン(洞察的部分)、すなわち上位のものは、いわば向かい合う二つの目のように、理性的なものと非理性的なものである〔この文の係りと文意は定かでない。字句どおりに訳した〕。理性的なものそのものは、精神と言葉に分かれる。
De Abraham libri duo 2.8.77
Sensibile ejus in auditum et visum, quibus vitae hujus cumulatur gratia. Nam odor et gustus vitalis usus videntur necessarium praebere ministerium. Nares jugi flatu aspirationem recipiendo vitalem, continuato quodam substantiam hominis cibo pascunt.
PL 14, 482Aその感覚的なものは、聴覚と視覚に分かれ、これらによってこの生の恩寵が積み重ねられる。嗅覚と味覚は、生命に必要な用いとして、必要な務めを供するからである。鼻は、絶え間ない息によって生命の息を受け入れ、いわば連続する食物によって人間の実体を養う。
De Abraham libri duo 2.8.78
Gustus autem potu epulisque generatur. Quintus vero sensus, hoc est, tactus, velut admixtus est illis quatuor. Odor et gustus quaedam magis alimenta sunt corporis, quibus hujus carnis militia subsistit. Visus vero et auditus mentem adjuvant.
PL 14, 482A味覚は飲み物と食事から生じる。第五の感覚、すなわち触覚は、いわばそれら四つに混ぜ合わされている。嗅覚と味覚は、どちらかといえば体の養いであって、これによってこの肉の務めが保たれる。視覚と聴覚は、精神を助ける。
De Abraham libri duo 2.8.79
Hae sunt divisiones quae secundum carnem nostram animamque a summo operatore divisae sunt.
PL 14, 482Aこれらが、我々の肉と魂に即して、最高の作り手によって分けられた区分である。
De Abraham libri duo 2.8.80
58. Unde oportet nos colligere quia etiam iste mundus velut per membra quaedam gemina, et tamquam ἀντιπρόσωπα distributus est: terra in montes et in campos; ut sunt partes nostri corporis elatiores aliae, aliae planiores.
PL 14, 482A58. ここから我々は、この世界もまた、いわば対をなす肢体によって、またアンティプロソーパ(向かい合うもの)のように配されていると結論せねばならない。地は山と平野に分かれる。我々の体の部分にも、より高いものとより平らなものがあるのと同じである。
De Abraham libri duo 2.8.81
Eminent scapulae, et pedum superiora, vel manuum: latera vero et inferiora cervicis, velut valles trita et concava. Quod et de vola manus intelligere licet. Nam in ipso calcaneo pedis eminere alia, media autem sinuata esse quis dubitat?
PL 14, 482B肩甲骨や足と手の甲は盛り上がっており、脇腹や首の下のほうは、いわば踏まれた窪んだ谷のようである。手のひらについても同じことが理解できる。かかとそのものにおいても、あるところは盛り上がり、真ん中が窪んでいることを、誰が疑うだろうか。
De Abraham libri duo 2.8.82
Aqua in mari salsa, in flumine dulcis, vel in fontibus. Est aer hiberno frigidus, veris mensibus temperatus, calidus aestate. Ergo ista divisit operator.
PL 14, 482B水は、海では塩辛く、川や泉では甘い。空気は、冬は冷たく、春の月々には穏やかで、夏には暑い。これらを作り手が分けたのである。
De Abraham libri duo 2.8.83
Mentem autem nostram, quae modo avium, virtutum diversarum et vigoris sui vecta remigiis, super coelum evolat, non divisit; quia Trinitati adhaeret dividenti omnia, soli indivisae.
PL 14, 482Bしかし我々の精神は、鳥のように、さまざまな徳とその活力の櫂に運ばれて、天を越えて飛び去るものであるが、これを神は分けなかった。精神は、すべてを分けるが自らは分かたれない唯一の三位一体に付き従っているからである。
De Abraham libri duo 2.8.84
Unde philosophi superiorem mundi hujus substantiam quam aethera vocant, non ex caeterorum elementorum volunt admixtione constare: sed splendidam, et multo refulgentem lumine, quae non terrae sordidum, nec aquarum humidum, nec aeris nebulosum, nec ignis ipsius rutilum quidquam recipiat, ex quinta quadam οὐσίᾳ esse asserunt, et velut volucrem mundi hujus mentem velociorem purioremque esse caeteris partibus.
PL 14, 482Bそれゆえ哲学者たちは、この世界の上方の実体、彼らがエーテルと呼ぶものは、ほかの元素の混合によってできているのではないと言う。輝かしく、多くの光を放ち、地の汚れも、水の湿りも、空気の霧も、火そのものの赤みも何ひとつ受け入れないもので、ある第五のウーシア(実体)から成ると主張し、この世界のいわば翼ある精神として、ほかの部分より速く、より純粋だと言う。
De Abraham libri duo 2.8.85
Nam aliae mixtae sibi et concretae sunt. Nos autem nihil materialis compositionis immune atque alienum putamus, praeter illam solam venerandae Trinitatis substantiam, quae vere pura ac simplex sincerae impermixtaeque naturae est: quamvis aliqui putent de illa quinta οὐσίᾳ lucem esse clariorem, de qua dixerit David quod Deus sit circumdatus lucem sicut vestimentum (Ps. CIII, 2) .
PL 14, 482Cほかの部分は互いに混ざり合い、凝り固まっているからである。しかし我々は、物質的な構成から免れ、それと無縁であるものは何もないと考える。ただ、崇むべき三位一体の実体のみが例外であって、それはまことに純粋で単純であり、混じりけのない本性である。もっとも、ある人々は、あの第五のウーシアから、より明るい光があると考える。ダビデはそれについて、神は衣のように光をまとっていると言った(詩篇103:2)。
De Abraham libri duo 2.8.86
Et Apostolus scripserit de ipso omnipotente Deo, quod solus habeat immortalitatem, et lucem habitet inaccessibilem (I Tim. VI, 16) .
PL 14, 482Dそして使徒は、全能の神自身について、神のみが不死をもち、近づきがたい光に住むと書いた(一テモテ6:16)。
De Abraham libri duo 2.8.87
59. Qua autem ratione dixerit quod aves descenderint supra divisa corpora vitulae, caprae, atque arietis (Gen. XV, 11) , non facile reperio, nisi quod omnia terrena, maritima, atque ipsa aeria plena sunt insidiarum ac perturbationum.
PL 14, 482D59. ところで、鳥が子牛とヤギと雄羊の分けられた体の上に降りたと聖書が言う(創世記15:11)理由は、私は容易には見いだせない。ただ、地上のものも、海のものも、空気のものそのものも、すべて罠と動揺に満ちている、ということを除いては。
De Abraham libri duo 2.8.88
Videntur enim aves istae cibi causa descendisse supra corpora. Naturaliter autem violentiores potioresque viribus super infirmiores irruunt, et quasi mortuis corporibus incumbunt, ex improviso frequentius irruentes: vel, quod verius puto, quia princeps mundi hujus, et volucres coeli, spiritualium nequitiae quae sunt in coelestibus, eos qui mundana sollicitudine curaque divisi sunt, gravi motu incessant, et velut cadavera mortuorum dilacerent dente aspero.
PL 14, 483Aこれらの鳥は、食べ物のために体の上に降りたと見える。だが自然に、より激しく力の勝る者は、より弱い者に襲いかかり、死んだ体の上にのしかかるように、不意にしばしば襲いかかる。あるいは、より真実だと私が思うには、この世の首領と天の鳥、すなわち天上にある霊的な悪の諸霊が、この世の気遣いと心配によって分けられている者たちを、重い動きで襲い、死者の亡骸を荒い歯で引き裂くかのようにするのである。
De Abraham libri duo 2.8.89
De his enim dictum est: Relinque mortuos sepelire mortuos suos (Luc. IX, 60) ; quia sunt de regno diaboli qui in seipsum divisus est.
PL 14, 483A彼らについて言われたからである。「死者に、自分たちの死者を葬らせよ」(ルカ9:60)。彼らは、自分自身に対して分かれた悪魔の国に属しているからである。
De Abraham libri duo 2.8.90
Qui autem sunt de regno Dei, quibus dicit Jesus: Regnum Dei intra vos est (Luc. XVII, 21) , hi non sunt divisi, quia adhaerent Deo; quoniam qui adhaeret meretrici, unum corpus est: Erunt enim, inquit, duo in carne una.
PL 14, 483Aだが、神の国に属する者、イエスが「神の国は汝らのただ中にある」(ルカ17:21)と語りかける者たちは、分けられていない。神に付き従っているからである。「遊女に付き従う者は一つの体である」。「二人は一つの肉となるであろう」と言うからである。
De Abraham libri duo 2.8.91
Qui autem adhaeret Domino unus spiritus est (I Cor. VI, 16 et 17) . Isti ergo non sunt mortua corpora; ut volucres coeli comedant eos, sed sunt spiritus; facit enim Deus angelos suos spiritus.
PL 14, 483B「しかし主に付き従う者は一つの霊である」(一コリント6:16-17)。したがって、この者たちは死んだ体ではなく、天の鳥が彼らを食うことはない。彼らは霊である。神は自らの天使たちを霊とするからである。
De Abraham libri duo 2.8.92
Denique supra columbam et turturem non descenderunt, quia divisae istae aves non erant. Non sunt enim divisi justi quibus dicitur, ut sint simplices sicut columbae (Matth. X, 16) .
PL 14, 483Bそれゆえ、ハトとヤマバトの上には降りなかった。これらの鳥は分けられていなかったからである。「ハトのように素朴であれ」と言われている義人たちは、分けられていないのである(マタイ10:16)。
De Abraham libri duo 2.8.93
Ideoque dicit David, quia et passer invenit sibi domum, et turtur nidum sibi ubi reponat pullos suos (Ps. LXXXIII, 4) . Haec spectabat Abraham, haec profundo et spiritali considerabat intuitu.
PL 14, 483Bそれゆえダビデは言う。「スズメは自分のために家を見いだし、ヤマバトは雛を置くための巣を自分のために見いだした」(詩篇83:4)。アブラハムはこれらを見つめ、これらを深く霊的なまなざしで考察していた。
De Abraham libri duo 2.8.94
60. Ideoque scriptum est: Consedit illis Abram (Gen. XV, 12) , non quasi aruspicinae, sed quasi coelestis revelationis interpres, signa divinae operationis explorans.
PL 14, 483B60. それゆえ「アブラムは彼らのそばに座った」(創世記15:12)と書かれている。それは腸卜の者としてではなく、天の啓示の解き明かす者として、神の働きのしるしを探る者として、である。
De Abraham libri duo 2.8.95
Mens enim directa ad Christi gratiam videbat hunc mundum plenum esse iniquitatis, quae velut a summo coeli volaret, et opprimeret infirmos terrae: pudicitiam autem, fidem, sinceritatem nullis esse obnoxias passionibus: avaritiam vero, et sollicitudines saeculi quibus suffocantur qui habent voluptates divitiarum, dilacerari ac dividi.
PL 14, 483Cキリストの恩寵へと向けられた精神は、この世界が不義に満ちていると見ていた。その不義はいわば天の頂から飛んで、地の弱い者たちを圧迫するのである。他方、貞潔、信仰、誠実は、いかなる情念にも従わず、貪欲と、富の快楽をもつ者たちを窒息させる世の気遣いは、引き裂かれ、分けられると見ていた。
De Abraham libri duo 2.8.96
Unde et divitiae dictae sunt curae et cogitationes mundi hujus (Matth. XIII, 22) ; quod mentem dividant, atque in diversum scindant, et in partes trahant, nec sinant incorruptam esse et integram.
PL 14, 483Cそれゆえ、富はこの世の気遣いと思い煩いと呼ばれた(マタイ13:22)。富が精神を分け〔ミーニュの脚注は、アンブロシウスが divitiae(富)を divido(分ける)から導いているとする〕、あちこちへと引き裂き、さまざまな部分へ引き込み、損なわれず全きものであることを許さないからである。
De Abraham libri duo 2.8.97
Vir ergo pacificae mentis considebat, et considerabat quatenus prohibere cominus posset ea mala, quae hominibus invehuntur; mens enim sapientis viri ac justi mederi studet humanis casibus, et prohibere ac resecare animarum nostrarum labores.
PL 14, 483Cそれゆえ平和な精神の人は、座し、また考察していた。人々に襲いかかる災いを、間近で防ぎえないかと考えていたのである。賢く正しい人の精神は、人間の災難を癒し、我々の魂の苦しみを防いで切り取ろうと努めるからである。