De Abraham libri duo 1.9.1
Moritur Sara ac sepelitur. Abraham filio suo uxorem providet, eamque ad rem delectum servum juramento sibi obligat: et quid istic lateat mysterii? In eligenda conjuge imprimis ejus religionem ex qua pendent mores, spectandam.
PL 14, 449Cサラは死に、葬られる。アブラハムは自分の子に妻を備え、そのために選んだ僕を誓いによって自分に縛る。そこにはどのような奥義が潜んでいるのか。妻を選ぶにあたっては、何よりもまず、その宗教──そこに品行がかかっている──を見るべきである。
De Abraham libri duo 1.9.2
Quomodo quaerenda proxima, non alienigena, nec invita? Quo item modo in Rebecca designata sit Ecclesia et baptismus. Quas inaures exemplo Rebeccae ambire debeant Christianae virgines; quidve alia munera eidem puellae oblata significent?
PL 14, 449C近しい女を求めるべきで、異国の女でも、不本意な女でもないとは、どういうことか。また、リベカにおいて教会と洗礼がどのように示されているか。キリスト教徒の処女たちは、リベカの例にならって、どのような耳飾りを求めるべきか。同じ乙女に差し出された他の贈り物は何を意味するのか。
De Abraham libri duo 1.9.3
Quam imitandum pudoris exemplum ipsa praebuerit; et quam bene in ejus conjugio vocatio Ecclesiae atque apostolicum ministerium exprimatur! 80. Locus qui sequitur, habet mortem uxoris, fletum mariti, sepulturae officium; quibus maritalis affectus probatur.
PL 14, 449C彼女がどれほど見倣うべき慎みの手本を示したか。また、彼女の婚姻において、教会の召命と使徒の奉仕がどれほどよく表されていることか。80. 続く箇所には、妻の死、夫の涙、葬りの務めがある。これらによって、夫としての情が証される。
De Abraham libri duo 1.9.4
Et surrexit, inquit, Abraham a mortuo (Gen. XXIII, 3) . Docemur ut non diutius inhaereamus mortuis, sed quantum satis est officii deferamus.
PL 14, 450A「そしてアブラハムは死者のもとから立ち上がった」と言う(創世記23:3)。我々は、死者にいつまでも執着せず、十分なだけの務めを捧げることを教えられる。
De Abraham libri duo 1.9.5
Festinavit autem pro loco sepulcri pretium solvere, cum gratis daretur; ut non in alienis locis, sed nostris potius aedificemus tumulos parentum vel proximorum. Saepe enim cum alienationibus possessionum venales fiunt, quae in iisdem locis sepulturae sunt.
PL 14, 450A彼は墓所の地のために、無償で与えられるはずだったのに、急いで代価を支払った。我々も、他人の土地ではなく、むしろ自分たちの土地に、両親や近親の墓を築くためである。所有地が譲渡されるときには、同じ土地にある墓所も売り物となることが多いからである。
De Abraham libri duo 1.9.6
Hoc autem ideo Abraham fecit; quia nondum erant hujusmodi Dei templa, in quibus fidelium Domino reliquiae condantur.
PL 14, 450Aアブラハムがこうしたのは、信徒たちの遺骸が主のもとに納められる、そのような神の神殿がまだなかったからである。
De Abraham libri duo 1.9.7
81. Senuerat Abraham: itaque quod boni est patris, debuit uxorem providere filio: sed propter oraculum Dei non poterat redire eo, unde jussus erat exire. Habitabat autem in terris Chananaeorum, ex quo genere legitimam successionem sibi quaerere fugiebat.
PL 14, 450A81. アブラハムは老いていた。それゆえ、善き父のすることとして、子に妻を備えるべきであった。だが神の託宣のゆえに、出よと命じられた土地へ戻ることはできなかった。彼はカナン人の地に住んでいたが、その民族から正統な後継ぎを求めることを避けていた。
De Abraham libri duo 1.9.8
82. Et vocavit puerum seniorem domus suae (Gen. XXIV, 2) , et dixit ei ut iret in Charram, et de proximis suis uxorem peteret juniori domino suo. Disce hinc quod etiam senioris aetatis servuli pueri dicantur a dominis, vel a quibusque potioribus.
PL 14, 450B82. 「そして自分の家の年長の少年を呼び」(創世記24:2)、ハランに行き、近親の中から若い主人のために妻を求めるよう命じた。ここから学ぶがよい、年配の僕でさえ、主人たちや、何であれ上位の者たちから「少年」と呼ばれることを。
De Abraham libri duo 1.9.9
Unde et quidam poeta hoc sequendum putavit: sive in eorum usu qui sibi docti et sapientes videntur, ipse hoc reperit: sive de nostris ipse transtulit: sive translatum invenit: Pascite ut ante boves, pueri, submittite tauros. (Virg. Ecl. I.) Inde et pueros dicimus, quando servulos significamus, non aetatem exprimentes, sed conditionem.
PL 14, 450Bそれゆえある詩人も、これに従うべきだと考えた。彼は、自分では学識と知恵があると思っている人々の用法のうちにこれを見いだしたのか、それとも我々のところから自分で移し入れたのか、あるいはすでに移されたものを見いだしたのか。「少年たちよ、以前のように牛を牧せ、雄牛を育てよ」(ウェルギリウス『牧歌』第1歌)。ここから我々も、若い僕を指すときに「少年」と言うのであり、年齢ではなく身分を表している。
De Abraham libri duo 1.9.10
83. Adverte nunc virtutes boni patrisfamilias, et considera primum, quod munus, et cui mandet; ut et tu ita instituas servulos, ut liberis tuis paternum affectum deferant, et officia exsequantur.
PL 14, 450C83. 今、善き家父長の徳に目を向け、まず、どんな務めを誰に委ねるかを考えよ。あなたもまた、自分の若い僕たちを、あなたの子らに父としての情を寄せ、務めを果たすように育てるためである。
De Abraham libri duo 1.9.11
Inventus est de servulis senior, tamen qui ad uxorem providendam domino juniori eligeretur, et constrictus ut juraret, mitteret manum sub femur domini sui. Per femur generationem intelligimus: generatio autem Abrahae Christus est.
PL 14, 450C若い僕たちのうちから年長の者が見いだされたが、それでも若い主人のために妻を備える者として選ばれ、誓うよう縛られて、主人の腿の下に手を入れた。腿によって我々は血統を解する。アブラハムの血統とはキリストである。
De Abraham libri duo 1.9.12
Unde Apostolus ait: Abrahae dictae sunt promissiones, et semini ejus. Non dicit, et seminibus, quasi in multis: sed sicut in uno, et semini tuo, quod est Christus (Gal. III, 16) ; ostendens per ipsum nobis sanctum sacramentum, per ipsum tutum auxilium fore.
PL 14, 450Cそれゆえ使徒は言う、「アブラハムとその子孫に約束が語られた。『子孫たちに』と、多数についてのように言うのではなく、一人についてのように『そして汝の子孫に』と言う。それはキリストである」(ガラテヤ3:16)。彼を通して我々に聖なる誓約〔sacramentum は「秘跡」とも読める〕があり、彼を通して確かな助けがあることを示している。
De Abraham libri duo 1.9.13
84. Constrinxit autem eum ne de semine Chananaeorum uxorem arcessiret domino suo, quorum generis auctor patrem non honoraverat, et ideo maledictionis haereditatem transmisit in suos; ut cognoscamus fidem, et quamdam haereditatem de auctoris prosapia in iis requirendam, quos nobis volumus adjungere.
PL 14, 450D84. 彼は僕に、主人のためにカナン人の血筋から妻を招かないよう誓わせた。その種族の始祖は父を敬わず、そのため呪いの遺産を自分の子孫に伝えたからである。我々が自分に結びつけたい者たちにおいては、信仰と、始祖の血統から受け継ぐ一種の遺産とを調べるべきことを、我々が知るためである。
De Abraham libri duo 1.9.14
Cum sancto enim sanctus eris, et cum perverso perverteris. Si hoc in aliis, quanto magis in conjugio, ubi una caro, et unus spiritus est. Quomodo autem potest congruere charitas, si discrepet fides?
PL 14, 450D「聖なる者とともにあれば汝は聖なる者となり、曲がった者とともにあれば汝は曲げられる」からである。他の関係でこうなら、一つの肉、一つの霊である婚姻においては、なおさらである。信仰が食い違うなら、どうして愛が調和しえようか。
De Abraham libri duo 1.9.15
Et ideo cave, Christiane, gentili aut Judaeo filiam tuam tradere (28, q. 1, cap. Cave) . Cave, inquam, gentilem aut Judaeam atque alienigenam, hoc est, haereticam, et omnem alienam a fide tua uxorem arcessas tibi. Prima conjugii fides castitatis gratia est.
PL 14, 451Aそれゆえ、キリスト教徒よ、あなたの娘を異邦人やユダヤ人に嫁がせることのないよう気をつけよ(『教令集』第2部第28事例第1問題「Cave」法文)〔教会法の引照〕。異邦人の女、ユダヤ人の女、他国の女、すなわち異端の女、またあなたの信仰とは無縁なあらゆる女を、自分の妻として迎えることのないよう気をつけよ、と私は言う。婚姻の第一の信義は、貞潔のためにある。
De Abraham libri duo 1.9.16
Si idola colat quorum praedicantur adulteria, si Christum neget qui praeceptor et remunerator est pudicitiae, quomodo potest diligere pudicitiam? Si Christiana sit, non est satis, nisi ambo initiati sitis sacramento baptismatis.
PL 14, 451A姦淫が語り伝えられる偶像を拝み、慎みの教師であり報いを与える者であるキリストを否むなら、どうして慎みを愛することができようか。キリスト教徒であってもそれでは足りない。諸君が二人とも、洗礼の秘跡に入信しているのでなければ。
De Abraham libri duo 1.9.17
Simul ad orationem nocte vobis surgendum est, et conjunctis precibus obsecrandus Deus. Accedit aliud insigne castimoniae, si credas a Deo tuo tibi quod sortitus es, conjugium datum. Unde et Salomon ait: A Deo, inquit, praeparabitur viro uxor (Prov. XIX, 14) .
PL 14, 451Aまた諸君は夜に祈りのために共に起きなければならず、合わせた祈りで神に願わねばならない。さらに、あなたが授かったこの婚姻は、あなたの神によって与えられたと信じるなら、貞潔のもう一つの印が加わる。それゆえソロモンも言う、「神によって男に妻が備えられる」(箴言19:14)。
De Abraham libri duo 1.9.18
Non possunt hoc dispares fide credere, ut ab eo quem non colit, putet sibi connubii impartitam gratiam. Ratio docet, sed amplius exempla commonent. Saepe illecebra muliebris decepit etiam fortiores maritos, et a religione fecit discedere (III Reg. XI, 4) .
PL 14, 451B信仰において釣り合わない者たちは、これを信じることができない。自分が崇めない者によって、婚姻の恩寵が自分に分け与えられたと考えることなどできないからである。理性がそれを教えるが、先例はいっそう強く諭す。女の誘惑は、より強い夫たちをさえしばしば欺き、宗教から離れさせた(列王記三11:4)。
De Abraham libri duo 1.9.19
Et ideo tu vel amori consule, vel errorem cave. Primum ergo in conjugio religio quaeritur. Ideo Abraham proximam quaesivit dare filio suo. 85. Et tu proximam quaere. Quis est proximus? Qui fecit, inquit, misericordiam. In Evangelio hoc dixit Dominus Jesus.
PL 14, 451Bそれゆえあなたは、愛に配慮するか、さもなければ過ちを避けよ。したがって婚姻においてまず求められるのは宗教である。だからアブラハムは、自分の子に近しい女を与えようとした。85. あなたも近しい女を求めよ〔proxima「近しい女」は、次の proximus「隣人」と語を重ねている〕。隣人とは誰か。「憐れみを行った者」と彼は言う。福音書で主イエスはこう言った。
De Abraham libri duo 1.9.20
Et tu proximam seminis Abrahae require, et propinquam proximi tui (Luc. X, 37) . Semen Abrahae Christus est, ipse est proximus omnium, qui super omnes fecit misericordiam, tollens peccatum mundi.
PL 14, 451Bあなたもアブラハムの子孫に近しい女を求め、あなたの隣人に縁続きの女を求めよ(ルカ10:37)〔引照は直前の「憐れみを行った者」にかかるらしいが、刷られた位置のまま写す〕。アブラハムの子孫とはキリストであり、彼こそすべての者の隣人である。世の罪を取り除きつつ、すべての者の上に憐れみを行った者だからである。
De Abraham libri duo 1.9.21
Disce deinde quid in uxore quaeratur: non aurum, non argentum quaesivit Abraham, non possessiones, sed gratiam bonae indolis. 86. Deinde interrogatus si nollet venire mulier, utrumnam eo filium domini sui duceret: Attende tibi, inquit, ne revoces filium meum illo.
PL 14, 451C次に、妻に何が求められるべきかを学べ。アブラハムは金も銀も財産も求めず、良い資質の美点を求めた。86. 次に、もし女が来たがらないなら、主人の子をそこへ連れて行くべきかと問われて、彼は言った、「気をつけよ、私の子をそこへ連れ戻すな」と。
De Abraham libri duo 1.9.22
Dominus Deus coeli, et Deus terrae accepit me de domo patris mei, et de terra in qua natus sum, qui locutus est mihi, et juravit dicens: Tibi dabo terram hanc, et semini tuo; ipse mittet Angelum suum ante te, et accipies filio meo uxorem inde.
PL 14, 451C「天の神である主、地の神は、私を私の父の家から、私が生まれた地から連れ出した。主は私に語り、誓って言った、『汝と汝の子孫にこの地を与える』。主自らが汝の前に自らの天使を遣わし、汝はそこから私の子の妻を迎えるであろう。」
De Abraham libri duo 1.9.23
Quod si noluerit tecum venire mulier in terram hanc, purus eris a juramento hoc (Gen. XXIV, 6 et seq.) . Quo proficiat hoc considera diligentius. Non licet tibi accipere alienigenam. Sane si Christianam se faciat, laudem habebis ex ea.
PL 14, 451C「もしその女が汝とともにこの地に来ようとしないなら、汝はこの誓いから解かれる」(創世記24:6以下)。これがどこへ向かうのかを、いっそう注意深く考えよ。あなたには異国の女を迎えることは許されない。もっとも、その女が自らキリスト教徒になるなら、あなたはその女から称賛を受けるであろう。
De Abraham libri duo 1.9.24
Ne te quoque si recusaverit Christiana fieri, studium nuptiarum a fide deflectat, instruit lectio. Abraham sequentem deduci admonuit, residentem non expeti, nec eo filium suum pergere.
PL 14, 451Cあなたもまた、もし女がキリスト教徒になることを拒んだなら、婚姻への熱意があなたを信仰から逸らさないように、この箇所が教えている。アブラハムは、従う女は連れてこられてよいが、とどまる女は求めてはならず、自分の子がそこへ行ってもならないと戒めた。
De Abraham libri duo 1.9.25
Sane domini sui qui se ab incolatu terrae in qua habitabat, abduxerat, non defuturam misericordiam, ut praeiret studio petitoris, et puellae inclinaret animum.
PL 14, 451Dさらに〔アブラハムは告げた〕、自分を、住んでいた地での寄留から連れ出した自らの主の憐れみは欠けることがなく、求める者の熱意に先立ち、乙女の心を傾けるであろう、と。
De Abraham libri duo 1.9.26
Quasi propheta hoc dixit in causa filii, et quasi moralis doctor docuit sperare de Domino, quod juvare dignetur incrementa fidei quaerentem.
PL 14, 452A彼は預言者のようにこの子の件について語り、また道徳の教師のように、信仰の増進を求める者を主が助けることをよしとすると、主に望みを置くことを教えた。
De Abraham libri duo 1.9.27
87. Et surgens puer profectus est in Mesopotamiam (Ibid., 10) : et juxta voti seriem quod proficiscens servulus voverat, occurrit ei Rebecca, habens hydriam super humerum, virgo speciosa valde, quam vir non cognoverat.
PL 14, 452A87. 「そして少年は立ち上がり、メソポタミアへ出発した」(創世記24:10)。出発した若い僕が立てた願いの次第どおり、リベカが彼に出会った。肩に水がめを載せた、非常に美しい処女で、男はまだ彼女を知らなかった。
De Abraham libri duo 1.9.28
Descendit autem ad fontem, et implevit hydriam, dedit puero bibere, adaquavit omnes camelos ejus (Ibid., 15 et seq.) .
PL 14, 452A「彼女は泉に降り、水がめを満たし、少年に飲ませ、そのラクダをすべて潤した」(創世記24:15以下)。
De Abraham libri duo 1.9.29
Unde puer Abrahae accepit inaures aureas singularum drachmarum, et duas virias dedit in manus ejus, decem aureorum pondus earum, et quaesivit ab ea si locus esset hospitio, et cujus esset filia.
PL 14, 452Aそこでアブラハムの少年は、一ドラクマずつの金の耳飾りと、十金貨の重さの二つの腕輪を彼女の手に与え、泊まる場所はあるか、誰の娘かと彼女に尋ねた。
De Abraham libri duo 1.9.30
Simplicitas quidem moralis exprimitur, quod nullus fuerit vel in conjugii petitione ambitioni locus, sed Dominus praesul conjugii petitionem impleverit. Tamen spectare licet Ecclesiae mysteria. Ubi invenitur Ecclesia, nisi in Mesopotamia?
PL 14, 452A道徳的な意味では素朴さが表されている。婚姻を求めるにあたって野心の入る余地が少しもなく、主が先導者として婚姻の願いを満たしたからである。しかし、教会の奥義を見ることも許される。教会はメソポタミアのほかのどこに見いだされるのか。
De Abraham libri duo 1.9.31
Ibi quaeritur, inde arcessitur, ibi duobus stipatur fluminibus, lavacro gratiae, et fletu poenitentiae. Etenim nisi peccata propria defleveris, nisi gratiam baptismatis acceperis, non tibi acquiritur Ecclesiae fides, et quaedam conjugalis copula.
PL 14, 452Bそこで求められ、そこから招かれ、そこで二つの川に囲まれる。恩寵の洗いと、悔い改めの涙である。実際、自分自身の罪を嘆き悲しまなければ、洗礼の恩寵を受けなければ、あなたには教会への信仰も、いわば婚姻の結びつきも得られない。
De Abraham libri duo 1.9.32
Muniunt eam Tygris, hoc est, prudentia, et Euphrates, hoc est, justitia, et illuminatio fructuosa, a barbaris separans gentibus. 88. Virgo autem speciosa valde, cujus decorem nulla corrupit aetas.
PL 14, 452Bティグリスすなわち思慮と、エウフラテスすなわち正義と実り豊かな光照とが、教会を守り、蛮族の諸国民から隔てている。88. 「非常に美しい処女」とは、その美しさをいかなる年月も損なわなかった者のことである。
De Abraham libri duo 1.9.33
Speciosa valde, quia speciosus et ille prae filiis hominum, qui eam acquisivit sibi. Quam vir non cognoverat; nulli enim viro erat copula ejus, sed soli Christo debita. Hydriam habens super humerum, qua lavat actus hominum.
PL 14, 452B「非常に美しい」とは、彼女を自分のものとして得たあの者も、人の子らにまさって美しいからである。「男は彼女を知らなかった」とは、彼女の結びつきはいかなる男にも属さず、ただキリストにのみ負われていたからである。「肩に水がめを持つ」とは、それで人々の行いを洗うからである。
De Abraham libri duo 1.9.34
Et quia ex congregatione gentilium constat, qua suos lavit, ideo legis quia descendit ad fontem, et implevit hydriam et ascendit (Ibid., 16) .
PL 14, 452Cまた彼女〔教会〕は異邦人の集まりから成り、それ〔水がめ〕で自分の者たちを洗ったので、「彼女は泉に降り、水がめを満たし、上った」(創世記24:16)と読むのである。
De Abraham libri duo 1.9.35
Samaritana illa venit ad fontem, sicut in Evangelio scriptum est (Joan. IV, 7) , sed non descendit: puteus ei videbatur, nec implevit hydriam. Denique ait: Hydriam non habeo. Non habebat unde actus suos lavaret.
PL 14, 452Cあのサマリアの女は、福音書に記されているとおり泉に来た(ヨハネ4:7)が、降りなかった。彼女には井戸に見えたのであり、水がめを満たさなかった。実際、彼女は言う、「私は水がめを持たない」と。自分の行いを洗うための手立てを持っていなかった。
De Abraham libri duo 1.9.36
Haec sola descendit, haec sola cognovit fontem verum, hoc est, non aquae fontem, sed vitae aeternae, sicut dixit David: Quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen (Ps. XXXV, 10) . Ideoque habuit quod daret sitientibus, quia credidit.
PL 14, 452C降りたのはこの女〔リベカ〕だけであり、真の泉を知ったのはこの女だけである。すなわち、水の泉ではなく永遠の生命の泉である。ダビデが言ったとおりである、「汝のもとに生命の泉があり、汝の光のうちで我々は光を見る」(詩篇35:10)。それゆえ彼女は、渇く者たちに与えるものを持っていた。信じたからである。
De Abraham libri duo 1.9.37
Nam quae non credebat, ait fonti huic volenti sibi potum dare: Unde mihi habes dare aquam vivam (Joan. IV, 11) ? Haec autem habuit unde non solum puerum, sed etiam camelos adaquaret, quae non solum justos rigare consuevit, sed etiam injustos implere.
PL 14, 452C信じなかった女は、自分に飲み物を与えようとするこの泉に向かって言った、「汝は、どこから私に生きた水を与えることができるのか」(ヨハネ4:11)。だがこの女は、少年だけでなくラクダにも水を与えるものを持っていた。義人を潤すだけでなく、不義の者をも満たすのが常であるからである。
De Abraham libri duo 1.9.38
Ideo accepit inaures aureas, et virias quas misit Abraham, tamquam meritorum suorum praemia.
PL 14, 452Dそれゆえ彼女は、アブラハムが送った金の耳飾りと腕輪を、いわば自らの功績への報いとして受けた。
De Abraham libri duo 1.9.39
89. Fortasse audientes haec filiae, quae ad gratiam Domini tenditis, et vos provocemini ut habeatis inaures et virias, et dicatis: Quomodo prohibes hoc, Episcope, ut habeamus quod Rebecca accepit pro munere, et hortaris ut similes simus Rebeccae?
PL 14, 453A89. 娘たちよ、諸君は主の恩寵を目指しているが、おそらくこれを聞いて、諸君もまた耳飾りと腕輪を持ちたいと誘われ、こう言うであろう、「司教よ、リベカが贈り物として受けたものを私たちが持つことをあなたはなぜ禁じ、しかも私たちがリベカに似るよう勧めるのか」。
De Abraham libri duo 1.9.40
Sed non has inaures Rebecca habebat et virias, quae lites in Ecclesia serere solent, quae labuntur frequenter: alias inaures habebat, quas utinam vos habeatis, alias virias. Inaures Rebeccae pii auditus insignia, et viriae Rebeccae ornamenta factorum sunt.
PL 14, 453Aだがリベカが持っていたのは、教会に争いを蒔くのが常で、しばしば滑り落ちる、こうした耳飾りと腕輪ではなかった。別の耳飾りを持っていた。諸君もそれを持てばよいのだが。別の腕輪も。リベカの耳飾りとは敬虔な聴従の印であり、リベカの腕輪とは行いの飾りである。
De Abraham libri duo 1.9.41
Has inaures habebat, quae non gravarent aurem, sed demulcerent: has virias, quae manum non materiali auro onerarent, sed spiritali actu levarent. Ideo et fratri et parentibus in hoc placuit ornatu.
PL 14, 453A彼女が持っていたのは、耳を重くせず、なだめる耳飾り、手を物質の金で負わせず、霊の行いで軽くする腕輪であった。それゆえ兄弟にも両親にも、この装いによって気に入られた。
De Abraham libri duo 1.9.42
Et tu sume inaures quas tibi Abraham reliquit: sume quas transmisit virias. Audi verba Domini Dei tui, sicut ipse audiebat: exsequere jussa, sicut ipse properavit implere.
PL 14, 453Aあなたも、アブラハムがあなたに残した耳飾りを取れ。彼が送った腕輪を取れ。あなたの神である主の言葉を、彼自身が聞いたように聞け。命じられたことを、彼自身が急いで果たしたように遂行せよ。
De Abraham libri duo 1.9.43
90. Pulcherrimus autem locus ad instruendos eos quibus aliquid injungitur, quod non prius manducavit puer Abrahae appositum sibi panem, quam mandatum Domini exsequeretur. Quo impetrato, vasa aurea et argentea et vestem dedit Rebeccae.
PL 14, 453B90. 何かを課された者たちを教えるために、きわめて美しい箇所がある。アブラハムの少年は、自分の前に出されたパンを、主の命令を果たすまでは食べなかった。それが叶うと、金と銀の器と衣をリベカに与えた。
De Abraham libri duo 1.9.44
Ubi sponsata est Ecclesia, accepit vasa aurea et argentea, in quibus esset thesaurus fidei; sunt etenim vasa in honorem, sunt et in contumeliam. Quae sint ea vasa audi: Habemus thesaurum in vasis fictilibus (II Cor. IV, 7) .
PL 14, 453B教会が婚約させられたとき、信仰の宝が納められる金と銀の器を受けた。器には、尊びのためのものもあり、辱めのためのものもあるからである。それがどんな器かを聞け、「我々は土の器の中に宝を持っている」(二コリント4:7)。
De Abraham libri duo 1.9.45
Vasa fictilia corpora nostra sunt: fides nostra thesaurus est. Et fortasse jam etiam ipsa corpora nostra quae thesaurum istum habent, aurea sunt, quia sunt plena prudentiae: et argentea vasa sunt, quae videntur mandati coelestis alloquiis refulgere.
PL 14, 453B土の器とは我々の体であり、我々の信仰が宝である。おそらく、この宝を持つ我々の体そのものも、すでに金の〔器〕である。思慮に満ちているからである。また、天の命令の語りかけによって輝いて見えるものは、銀の器である。
De Abraham libri duo 1.9.46
Honorantur autem et parentes muneribus (32, q. 2, c. Honorantur) . 91. Consulitur puella non de sponsalibus, nam illa judicium exspectat parentum, non est enim virginalis pudoris eligere maritum: sed jam desponsata viro de profectionis consulitur die.
PL 14, 453C両親もまた贈り物によって尊ばれる(『教令集』第2部第32事例第2問題「Honorantur」法文)〔教会法の引照〕。91. 乙女に相談されるのは婚約についてではない。それは両親の判断を待つものであり、夫を選ぶことは処女の慎みにふさわしくないからである。すでに夫に婚約した者として、出発の日について相談されるのである。
De Abraham libri duo 1.9.47
Nec immerito dilationem non attulit; jure etenim properare debuit ad maritum. Unde illud Euripideon quod mirantur plerique, unde translatum sit manifestum est.
PL 14, 453C彼女が遅延を持ち出さなかったのも理由のないことではない。夫のもとへ急ぐのは、正当に彼女の務めであったからである。ここから、多くの人が感心するエウリピデスのあの句が、どこから移されたものかが明らかである。
De Abraham libri duo 1.9.48
Ait enim in persona mulieris, quae tamen maritum volebat relinquere, et ad alias petebatur nuptias: Νυμφευμάτων μὲν τῶν ἐμῶν πατὴρ ἐμὸς Μέριμναν ἕξει, κ' οὐκ ἐμὸν κρίνειν τάδε. ( Euripides in Andromacha. ) Hoc est, Sponsalium quidem meorum pater meus curam subibit; hoc enim non est meum.
PL 14, 453Cというのも、夫を捨てようとしていて、別の婚姻を求められていた女の口を借りて、〔エウリピデスは〕言う、「私の婚礼については、私の父が心配を引き受けるであろう。そしてこれらを裁くのは私のことではない」〔ギリシア語〕(エウリピデス『アンドロマケ』)。すなわち、「私の婚約については、私の父が配慮を引き受けるであろう。これは私の務めではないからである」。
De Abraham libri duo 1.9.49
Ergo quod et ipsi philosophi mirati sunt servate, virgines. Sed etiam, mulieres, si qua, amisso cito marito, adolescentula laqueum infirmitatis suae timet incidere, ut si vult nubere, nubat tantum in Domino, ut electionem mariti parentibus deferat; ne appetentiae procacioris aestimetur, si ipsa de nuptiis suis electionem sibi vindicet.
PL 14, 454Aそれゆえ、哲学者たち自身が感嘆したことを、処女たちよ、守れ。また婦人たちよ、もし誰か若い女が、夫を早く失って自分の弱さの罠に陥るのを恐れるなら、嫁ぎたければ主にあってのみ嫁ぎ、夫の選択を両親に委ねよ。自分の婚姻について自ら選択を主張すれば、あまりに厚かましい欲求があると見られないようにである。
De Abraham libri duo 1.9.50
Expetita magis debet videri a viro, quam ipsa virum expetisse. Verecundiam praemittat, antequam nubat, quod ipsum conjugium plus commendet verecundia. Sed illi verba imitantur, opera imitari nequeunt.
PL 14, 454A彼女は、自ら夫を求めたと見えるよりも、夫に求められたと見えるべきである。嫁ぐ前に慎みを先立てよ。慎みは婚姻そのものをいっそう引き立てるからである。しかし彼ら〔哲学者たち〕は言葉を真似るが、行いは真似ることができない。
De Abraham libri duo 1.9.51
92. Inesse quoque in eo praeclarum Ecclesiae mysterium liquet, eo quod nemo ausus sit eam ante Christum vocare; soli enim Christo haec erat vocandarum nationum reposita praerogativa.
PL 14, 454A92. この箇所には教会の輝かしい奥義が含まれていることも明らかである。キリストに先立って、誰も彼女〔教会〕を呼ぼうとしなかったからである。諸国民を召す特権は、ただキリストにのみ取っておかれていたからである。
De Abraham libri duo 1.9.52
Vocata autem non fecit moram, et ideo acceptior Domino; quia populus Judaeorum qui erat ad coenam vocatus, dignus non fuit venire: congregatio autem gentium simul ut arcessiri se vidit, occurrit.
PL 14, 454B呼ばれると彼女は遅れず、それゆえ主にいっそう受け入れられた。晩餐に招かれていたユダヤ人の民は、来るに値しなかったが、異邦人の集まりは、自分が招かれたと見るや否や、駆けつけたからである。
De Abraham libri duo 1.9.53
93. Denique ut scias non sine mysterio esse, cum veheretur camelo, veniebat ad sponsum; eo quod populus nationum belluina quadam horridus meritorum deformitate, qui formae suae nullum haberet decorem, fidem esset atque consensum Ecclesiae recepturus.
PL 14, 454B93. さらに、これが奥義なしにあるのではないことをあなたが知るために。彼女はラクダに乗せられて花婿のもとへ来た。獣のような、行状の醜さにすさんだ諸国民の民──自らの姿に何の美もないその民が、教会の信仰と同意を受け入れようとしていたからである。
De Abraham libri duo 1.9.54
Nec illud otiosum (30, q. 5, cap. Nec illud) , quod cum veniret Rebecca, vidit Isaac deambulantem; et cum interrogasset, quis esset, cognito quod ipse esset cui duceretur uxor, descendit, et caput suum obnubere coepit, docens verecundiam nuptiis praeire debere: inde enim et nuptiae dictae, quod pudoris gratia puellae se obnuberent.
PL 14, 454B次のこともまた無意味ではない(『教令集』第2部第30事例第5問題「Nec illud」法文)〔教会法の引照〕。すなわち、リベカが来たとき、イサクが歩いているのを見たこと、また彼が誰かと尋ね、妻として連れて行かれる相手がこの人だと知って、降りて自分の頭を覆い始めたことである。慎みが婚姻に先立たねばならないことを教えているのである。「nuptiae」〔婚礼〕という語もここから来た。乙女たちが恥じらいのために身を覆う〔obnubere〕からである〔nuptiae は nubere に由来し、nubere は「嫁ぐ」とともに「覆う」を意味するとされる〕。
De Abraham libri duo 1.9.55
Discite ergo virgines, quemadmodum servetis verecundiam, nec intecto capite prodeatis ante extraneos, cum Rebecca jam desponsata, designatum maritum aperto capite non putaverit videndum. 94. Quis ille est servulus qui providit has nuptias?
PL 14, 454Cそれゆえ処女たちよ、慎みをどう守るかを学べ。頭を覆わずに他人の前に出てはならない。リベカは、すでに婚約していながら、定められた夫でさえ、頭を覆わずに見るべきではないと考えたのだから。94. この婚礼を取り計らった若い僕とは誰か。
De Abraham libri duo 1.9.56
Unus utique de Apostolis, et ille maxime qui ait: Viri fratres, vos scitis quia a diebus antiquis in nobis Deus elegit ex ore meo audire nationes verbum Evangelii (Act. XV, 7) . Vel ille qui doctor appellatus est gentium (I Tim. II, 7) .
PL 14, 454C使徒たちの一人であることは確かで、とりわけ次のように言った者である、「兄弟である人々よ、汝らは知っている、神が昔から我々の中から選び、私の口から諸国民が福音の言葉を聞くようにしたことを」(使徒言行録15:7)。あるいは、諸国民の教師と呼ばれた者である(一テモテ2:7)。
De Abraham libri duo 1.9.57
Ipsi enim cum leguntur, aut Joannes evangelista, acquirunt Christo animam; ut credat quae ante non credidit: et cupientibus Christum videre, sermonibus demonstrant suis.
PL 14, 454C彼らは、読まれるとき──あるいは福音書記者ヨハネも──キリストのために魂を獲得し、以前に信じなかった魂が信じるようにする。そして、キリストを見ようと望む者たちに、自分たちの言葉によってキリストを示す。
De Abraham libri duo 1.9.58
Itaque Abraham celebratis filii nuptiis (Gen. XXV, 8) , longaeva aetate, et bona senectute complevit dies.
PL 14, 454Cこうしてアブラハムは、子の婚礼を執り行ったのち、長寿と良き老年のうちに生涯を全うした(創世記25:8)。