De Abraham libri duo 2.5.1
Discedit Abraham ex Aegypto cum Sara uxore, ac suis omnibus, hoc est, veris animae divitiis. Ejus reditus in Bethel quid significet? Quidve Lot auro et argento dives non dicatur?
PL 14, 463Cアブラハムは、妻サラとすべての持ち物、すなわち魂の真の富とともにエジプトを去る。彼がベテルに戻ることは何を意味するのか。またロトが金銀に富むと言われないのはなぜか。
De Abraham libri duo 2.5.2
19. Discessit itaque Abraham inde habens secum uxorem suam Saram (Gen. XIII, 1) , hoc est, principalem, non servientem. Ideo et dicitur illi: Audi Saram uxorem tuam (Gen. XXI, 12) . Quae enim servitio delictorum se exuit, principatum habet, non servitutem.
PL 14, 463D19. 「そこでアブラハムは、妻サラを連れてそこを去った」(創世記13:1)。すなわち、主人となる者であり、仕える者ではない者を連れて。それゆえ彼にこう言われる。「汝の妻サラの言うことを聞け」(創世記21:12)。罪への隷従から身を脱した者は、主権を持つのであって、隷従するのではないからである。
De Abraham libri duo 2.5.3
Mens ergo validior principalem virtutem secum habet, hoc est, imperitantem corporis sensibus, non obedientem. Quae de Aegypto secum omnia retulit, nihil ibi disciplinarum suarum amisit.
PL 14, 463Dしたがって、より強い精神は、主となる徳を自らとともに持つ。すなわち、体の感覚に命じる徳であり、従う徳ではない。この徳はエジプトからすべてを持ち帰り、そこで自分の教えを何一つ失わなかった。
De Abraham libri duo 2.5.4
Non colorata est intemperantia, insolentia, flagitiorum immodestia, non exspoliata est amictum sedulae sobrietatis, non exuta vestimento pudoris.
PL 14, 464A放埒にも、傲慢にも、恥ずべき行いの無節制にも染まらず、勤勉な節度の衣を剥がれず、恥じらいの衣を脱がされもしなかった。
De Abraham libri duo 2.5.5
20. Erat dives valde (Gen. XIII, 2) , ut pote cui nihil bonorum deerat, quae non alieni erat appetens, quae nullius indigebat, quod suum dici vellet. Hoc est enim esse divitem, habere quod satis voluntati sit.
PL 14, 464A20. 「彼は非常に富んでいた」(創世記13:2)。善いもので欠けたものは何一つなく、他人のものを求めず、自分のものと呼びたいものの何一つにも事欠かない精神だったからである。富んでいるとは、じつに、意志にとって足りるだけのものを持つことである。
De Abraham libri duo 2.5.6
Mensuram enim frugalitas habet, census non habet, cujus modus in arbitrio quaerentis est. Erat autem dives pecoribus, argento, et auro. Quid sibi hoc vult? Non mihi videntur in homine justo saeculares divitiae laudari.
PL 14, 464A質素には限度があるが、財産には限度がない。その限度は、求める者の意のままだからである。「彼は家畜と銀と金に富んでいた」とある。これは何を言おうとしているのか。この世の富が義人において称えられているとは、私には思われない。
De Abraham libri duo 2.5.7
Unde in pecoribus corporales sensus intelligo, quia et ipsi irrationabiles sunt; in argento sermonem, in auro mentem. Merito dives erat Abraham, quia regebat sensus irrationabiles. Denique et domuit, et mansuetos fecit, ut fierent rationabiles.
PL 14, 464Bそれゆえ、家畜の内に私は体の感覚を理解する。感覚もまた理性を欠くからである。銀の内には言葉を、金の内には精神を理解する。アブラハムが富んでいたのは当然である。理性なき感覚を治めていたからである。じっさい、彼はそれを馴らし、柔和にして、理性あるものとなるようにした。
De Abraham libri duo 2.5.8
Habebat sermonem fidei colore splendidum, purgatum spiritalis gratia disciplinae: habebat mentem plenam prudentiae.
PL 14, 464B彼は、信仰の色で輝き、霊的な教えの恩寵によって清められた言葉を持っていた。思慮に満ちた精神を持っていた。
De Abraham libri duo 2.5.9
Et ideo auro comparatur mens bona; quia sicut aurum caeteris praestat metallis, ita mens bona in homine caeteris potior est humanae substantiae portionibus.
PL 14, 464Bそれゆえ、善い精神は金にたとえられる。金がほかの金属にまさるように、善い精神は人間の実体のほかの部分よりもすぐれているからである。
De Abraham libri duo 2.5.10
In tribus igitur census sapientis, in sensu, sermone, mente: gradus quidam per ordinem factus, sicut etiam in Apostolo legimus: Manet autem spes, fides, claritas, tria haec, major autem his est charitas (I Cor. XIII, 13) .
PL 14, 464Bしたがって、賢者の財産は三つの内にある。感覚、言葉、精神である。順序に従って一種の段階がつくられており、それは使徒にも読むとおりである。「希望、信仰、愛〔底本は claritas(輝き)。charitas(愛)の誤りか〕、この三つはとどまる。しかし、これらのうち最も大いなるものは愛である」(一コリント13:13)。
De Abraham libri duo 2.5.11
Et mens igitur major est; quia ipsa est quae molit spiritale frumentum, ut purgationem sensuum, sermonumque proferat. Servatur ubique persona sapientis viri.
PL 14, 464Bそれゆえ精神がいっそう大いなるものである。感覚と言葉の清めを生み出すべく、霊的な穀物を挽くのは精神だからである。賢者という人物像が、どこでも保たれている。
De Abraham libri duo 2.5.12
21. Denique eo inducitur rediisse Abraham (Gen. XIII, 3) , hoc est, in Bethel, unde in Aegyptum descenderat, ut agnoscamus quod etiam justi in domo Dei positi, et verbo Dei intenti tentantur quidem saecularibus afflictationibus; sed non alienantur a domo Dei, et a custodia praeceptorum coelestium.
PL 14, 464C21. 「そして、アブラハムは戻った」とされる(創世記13:3)。すなわち、エジプトに下ったもとのベテルへ戻ったのである。それは、神の家に置かれ、神の言葉に心を向けている義人たちもまた、世俗の苦難に試されはするが、神の家から、また天の戒めの守りから、引き離されはしないことを、我々が知るためである。
De Abraham libri duo 2.5.13
Suis contentos esse finibus, non extolli divitiarum copiis, et rebus secundum gratiam voluptatum fluentibus, hoc esse mentis optimae: meditari semper principium et finem, eo procedere, et inde ingredi, hoc esse bonum. Bonum autem sapientia est.
PL 14, 464C自分の境に満足し、富の豊かさや、快楽の魅力のままに流れる事柄によって高ぶらないこと、これこそ最善の精神のしるしである。始めと終わりをつねに思い巡らし、そこへ進み、そこから出て行くこと、これこそ善である。善とは知恵である。
De Abraham libri duo 2.5.14
Nemo enim bonus, nisi unus Deus. Ab eo procedimus, creati per ipsum: ad eum revertimur, quia cum Christo esse multo melius. Et ut scias quia bonum est congruere principium et finem, ipse ait bonus Jesus: Ego sum Α et Ω, principium et finis (Apoc. I, 8) .
PL 14, 464C善い者は、ただ一人の神のほかにはいないからである。我々は神から出て来た。神を通して造られたのである。我々は神のもとへ帰る。キリストとともにいることは、はるかにまさっているからである。そして、始めと終わりが一致することが善であることをあなたが知るように、善なるイエス自身が言う。「私はアルファでありオメガである、始めであり終わりである」(黙示録1:8)。
De Abraham libri duo 2.5.15
22. Mens igitur nostra cum ipso semper sit: ab ejus templo, ab ejus verbo numquam recedat. Semper in lectione Scripturarum sit, meditationibus, orationibus; ut sermo ejus qui est, semper operetur in nobis, et ut quotidie procedentes in Ecclesiam, vel domesticis incubantes orationibus, ab ipso incipiamus, et in ipso desinamus.
PL 14, 464D22. それゆえ我々の精神は、つねに神とともにあれ。その神殿から、その言葉から、決して離れるな。つねに聖書の朗読と、黙想と、祈りの内にあれ。在る者の言葉がつねに我々の内に働くように。また、日ごとに教会へ進み出るときも、家で祈りに励むときも、神から始め、神の内に終えるように。
De Abraham libri duo 2.5.16
Ita totius hic vitae nostrae dies, et cursus diei ab se sumat principium, et ipsi desinat. Sicut enim a principio vitae credere, et initiari Deo, salus est: ita perseverantia usque in finem necessaria est.
PL 14, 465Aこうして、我々の命の一日全体も、一日の歩みも、神から〔底本は ab se。前の ab ipso incipiamus, et in ipso desinamus と後の et ipsi desinat に照らし、ab eo(神から)の意に取った〕始まりを取り、神の内に終わるように。命の始めから信じ、神への入信を受けることが救いであるように、終わりまで堪え忍ぶことも必要だからである。
De Abraham libri duo 2.5.17
Est autem mentis optimae diligentia; ut verbo Dei intenta nihil faciat irrationabile, unde tristitia subeat: ut jugiter actuum suorum bene conscia, laetitiam bonae servet conscientiae.
PL 14, 465A最善の精神の注意深さとは、神の言葉に心を向けて、悲しみの生じるような理性に反することを何一つ行わないことであり、また、自分の行いを絶えずよく自覚して、良い良心の喜びを保つことである。
De Abraham libri duo 2.5.18
Quod enim bonum hoc sine timore et sine tristitia est, id est, securitatis plenum et gratiae. Possessio enim justi gratum esse Deo: insipientium autem nullus gradus. Ideo Esaias, appropinquante bono, ait: Fugiet dolor, et tristitia, et gemitus (Esai. XXXV, 10) .
PL 14, 465Aこの善とは、恐れも悲しみもないもの、すなわち、安心と恩寵に満ちたものだからである。義人の所有とは、神に喜ばれることである。愚かな者たちには、いかなる段階もない。それゆえイザヤは、善が近づくときに言う。「苦痛も、悲しみも、嘆きも逃げ去る」(イザヤ35:10)。
De Abraham libri duo 2.5.19
Joannes quoque in Apocalypsi: Et ipse, inquit, Deus cum illis erit, et delebit omnem lacrymam de oculis eorum, et mors non erit amplius, neque luctus, neque clamor, neque dolor ulterius (Apoc. XXI, 3 et 4) .
PL 14, 465Bヨハネもまた黙示録で言う。「そして神自らが彼らとともにあって、彼らの目からすべての涙をぬぐい、もはや死はなく、悲しみも、叫びも、苦痛も、これから先はない」(黙示録21:3, 4)。
De Abraham libri duo 2.5.20
In resurrectione enim justorum laetitia jugis erit et gratia, cum illud bonum coeperit esse cum sanctis suis, quando requiescent in sinu Abrahae, positi in ejus tabernaculo, quod inter domum vel sermonem Dei et gratiam fixum est: significans innocentiam fidelium agere gratias auctori suo, qui non habent unde eos poeniteat in hoc mundo fuisse.
PL 14, 465B義人たちの復活において、絶えざる喜びと恩寵があるからである。そのとき、あの善が聖なる者たちとともにあり始め、彼らがアブラハムのふところに憩い、その幕屋の内に置かれる。その幕屋は、神の家すなわち言葉と、恩寵との間に据えられている。それは〔significans の係りは定かでない。幕屋を指すと取った〕、信じる者たちの無垢が、自分の創造者に感謝を捧げることを示す。彼らには、この世にいたことを悔いる理由が何一つないからである。
De Abraham libri duo 2.5.21
23. Factis itaque simplicibus Abrahae magnarum institutionum documenta explicantur. Merito dives, qui etiam disputationes philosophorum divites facit, qui de ejus actu praecepta formarent sua.
PL 14, 465B23. こうして、アブラハムの素朴な行いによって、大いなる教えの証拠が明らかにされる。哲学者たちの議論をも富ませる彼が、富んでいるとされるのは当然である。哲学者たちは、彼の行いから自分たちの教えを形づくったのである。
De Abraham libri duo 2.5.22
24. Ejus ergo divitias Scriptura expresserat: supererat cognoscere utrumnam Lot quoque nepos ejus, et ipse ut pote ejusdem successionis, dives fuerit: sed Scriptura eum pecoris tantum abundantem asserit.
PL 14, 465C24. それゆえ聖書は、彼の富を表した。残るのは、その甥ロトもまた、同じ系譜の者として、富んでいたかどうかを知ることである。しかし聖書は、彼が家畜にだけ富んでいたと断言する。
De Abraham libri duo 2.5.23
Denique sic habet: Et Lot qui simul ambulabat cum Abram, erant oves et boves, etc., tabernacula (Gen. XIII, 5) . Non habebat argentum, quia nondum justus. Etenim argentum ignitum lingua justi.
PL 14, 465Cじっさい、こう記されている。「そして、アブラムとともに歩いていたロトには、羊と牛、云々、幕屋があった」(創世記13:5)。彼には銀がなかった。まだ義人ではなかったからである。じっさい、義人の舌は火で試された銀である。
De Abraham libri duo 2.5.24
Non habebat aurum, quod habebat ille qui vidit Christi posteriora, de quo scriptum est: Et posteriora ejus in specie auri (Ps. LXVII, 14) . Vidit illum Abraham, sicut testatus est Dominus dicens: Abraham diem meum vidit, et gavisus est (Joan. VIII, 56) . Et ideo auri speciem habere meruit et possidere.
PL 14, 465C彼には金がなかった。それを持っていたのは、キリストの後ろ姿を見た者であり、彼について記されている。「そしてその背は金の姿であった」(詩篇67:14)。アブラハムが彼を見たことは、主が証しして言うとおりである。「アブラハムは私の日を見て、喜んだ」(ヨハネ8:56)。それゆえ彼は、金の姿を持ち、所有するにふさわしかった。