ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › De Abraham libri duo

Liber II, Caput III 第II巻 第III章

Ambrose of Milan · De Abraham libri duo · PL 14, 458C · 24 sectiones

De Abraham libri duo 2.3.1

1

Perambulat Abraham usque ad Sychem, quae vox exercitationem denotat. Ibi Deum quem dum esset Chaldaeus videre non potuerat, cernit: cui aram quidem exstruit, sed non sacrificat; et qua de causa? Iterum tamen excitata ara nomen Domini invocat.

PL 14, 458C

アブラハムはシケムまで歩き回る。この語は鍛錬を意味する。そこで彼は、カルデア人であったあいだは見ることのできなかった神を見る。彼は神のために祭壇を築くが、生贄は捧げない。それはなぜか。それでも祭壇を再び立てて、主の名を呼ぶ。

De Abraham libri duo 2.3.2

2

8. Et perambulavit, inquit, Abraham usque ad locum Sychem, ad quercum altam (Gen. XII, 6) . Nonne videntur superflua esse, nisi rationem requiras, cum et altitudinem quercus non praetermiserit? Sed ubi ratio est, nihil superfluum.

PL 14, 458D

8. 「そしてアブラハムはシケムの地、高いカシの木のところまで歩き回った」と言う(創世記12:6)。理を問わなければ、余計なことのように見えないだろうか。カシの木の高さまで省いていないのだから。しかし理があるところに、余計なものは何一つない。

De Abraham libri duo 2.3.3

3

Sychem enim vel humerus, vel cervix significatur, quod est laboris et exercitationis indicium. Unde et Jacob vir exercitatus filio suo Joseph eam praecipuam dedit.

PL 14, 459A

シケムは肩、あるいは首を意味し、これは労苦と鍛錬のしるしである。それゆえヤコブも、鍛錬を積んだ人として、これを格別の分として息子ヨセフに与えた。

De Abraham libri duo 2.3.4

4

Ergo quia neque sine dote naturae exercitatio ipsa per se perfectionem conferre potest, et naturae gratia destituitur, si desit exercitatio (est enim ingeniosi adminiculum diligentia) inducitur is vir ad cujus imitationem formaris, ad naturae gratiam adjuncta exercitatione, ita fundatior et excelsior factus, ut usque ad quercum altam pertransiret.

PL 14, 459A

さて、生まれつきの資質を欠いては、鍛錬それだけで完成をもたらすことはできず、また鍛錬が欠けていれば、本性の恩寵も見捨てられる(勤勉は才能ある者の支えだからである)。それゆえ、あなたが倣うべき手本としてこの人が導き入れられている。彼は、本性の恩寵に鍛錬が加わって、いっそう堅固に、いっそう高くされたので、高いカシの木にまで通り抜けたのである。

De Abraham libri duo 2.3.5

5

Quae arbor ut alta, ita etiam robusta indicio est non facile animam sancti Abrahae saeculi hujus procellis esse curvatam, sed mansisse sublimem; ut se a terrenis inquisitionibus ad altitudinem divinae cognitionis elevaret.

PL 14, 459A

この木は高いとともに頑丈でもあり、聖なるアブラハムの魂がこの世の嵐に容易には曲げられず、高くそびえたままであったことを示す指標である。彼は地上の事柄の探究から身を起こして、神的な認識の高みへと昇ったのである。

De Abraham libri duo 2.3.6

6

9. Denique continuo apparuit illi Deus (Gen. XII, 7) . Nusquam superius habes quod visus esset illi Deus.

PL 14, 459B

9. 「それから間もなく、神が彼に現れた」(創世記12:7)。これより前に、神が彼に見えたとは、あなたはどこにも読まない。

De Abraham libri duo 2.3.7

7

Unde liquet eo referendum, quia quamdiu Chaldaeus fuit, hoc est, non solum in regione, sed etiam in opinione Chaldaeorum, non poterat Deum videre quem intra mundum quaerebat.

PL 14, 459B

ここから明らかなのは、次のことに帰さねばならないということである。すなわち、彼がカルデア人であったあいだ、つまり地域においてのみならずカルデア人の見解においてもそうであったあいだは、世界の内に探し求めていた神を見ることができなかったのである。

De Abraham libri duo 2.3.8

8

Chaldaei enim mundum superiorem Deum dicunt, et etiam sticarum domo, et stellarum cursu ferri asserunt ea quae terrena sunt, et quodam vinculo coerceri.

PL 14, 459B

カルデア人は、上なる世界を神と呼び、また地上のものは惑星の宿り〔底本は sticarum。ミーニュの脚注は、これをギリシア語の「諸元素(惑星)の運行」の写し誤りとみなし、また「惑星の宿り」は占星術の用語であるとして domo を残す読みも認める。それに従った〕と星の運行によって運ばれ、ある種の絆に縛られていると主張する。

De Abraham libri duo 2.3.9

9

Unde et Deos stellas appellaverunt, eo quod eas dominatum quemdam habere supernum credant, quia quaedam stellis ad terrena compassio est.

PL 14, 459B

それゆえ彼らは星々を神々とも呼んだ。星々が上方から及ぶ何らかの支配力を持つと信じているからであり、星々には地上のものへのある種の共感があるからである。

De Abraham libri duo 2.3.10

10

Oportuit autem eos aestimare, quia quod compatitur, non imperatorium jus nec dominatum, quasi Deus, possit habere in eis quorum aegrescit compassione; cum sit et ipse mortalis et corruptibilis.

PL 14, 459B

しかし彼らは、次のように考えるべきであった。共感を抱くものは、神のように、その共感によって病む者たちに対して、命令権も支配力も持ちえない。それ自身が死ぬべきもの、朽ちるべきものだからである。

De Abraham libri duo 2.3.11

11

Mundus quoque cum sit factus, utique ipse Deus non est, sed operator et conditor ejus. Ergo mens quamdiu Chaldaicis erroribus inflectitur, non videt Deum, quem in his quaerit quae videntur, non in his quae non videntur: quae autem videntur, temporalia sunt; nam quae non videntur aeterna.

PL 14, 459C

世界もまた造られたものである以上、世界そのものが神ではなく、その造り主、創造者こそが神である。したがって精神は、カルデア人の誤りに曲げられているあいだは、神を見ない。神を、見えないものの内にではなく、見えるものの内に探し求めるからである。しかし見えるものは一時的であり、見えないものこそ永遠である。

De Abraham libri duo 2.3.12

12

Sed non temporalis Deus: non igitur videtur. Non ergo mens ea videt Deum, quae disciplinam Chaldaeorum sequitur. Unde nec Abraham primum videbat. Quomodo autem poterat videre eum, supra quem alterum esse arbitrabatur?

PL 14, 459C

だが神は一時的ではない。それゆえ見られない。だからカルデア人の教えに従う精神は、神を見ない。それゆえアブラハムも初めは見ていなかった。その上にさらに別のものがあると考えていた神を、どうして彼が見ることができただろうか。

De Abraham libri duo 2.3.13

13

Ubi vero ad aliam demigravit non regionem, sed veram religionem paratam humilitati, hoc enim significat Chanaan, tunc Deum videre coepit, et eum cognoscere esse Deum cujus invisibili virtute advertit omnia regi et gubernari.

PL 14, 459C

しかし彼が、別の地域にではなく、謙遜に備えられた真の宗教へと移り住んだとき(カナンはこれを意味する)、そのとき初めて神を見始め、その見えない力によって万物が治められ統べられているのに気づいて、それこそが神であると認識した。

De Abraham libri duo 2.3.14

14

Hoc ergo Scriptura docet, quia Abraham a stellarum observatione demigrans Deum vidit. 10. Confirmatio testimonii adjungitur (Gen. XII, 7) ; quia in loco aram Domino aedificavit ei qui sibi apparuit.

PL 14, 460A

それゆえ聖書は教えている。アブラハムは星の観察から移り住んで、神を見たのである。10. 証言の確証が加えられる(創世記12:7)。すなわち、その場所で、自分に現れた者のために主の祭壇を築いたのである。

De Abraham libri duo 2.3.15

15

Impressus est enim typus iste validus in anima ejus, et manifesta fides veritatis: suppetit enim grato viro memoria, ingrato irrepit oblivio. Illi haerent a quibus adjuvatur, isti labuntur omnia quae conferuntur. Statuit autem aram, sed non sacrificavit.

PL 14, 460A

この力強い刻印〔typus。ここでは神の顕現が魂に刻んだ型の意で、予型ではない〕がその魂に押され、真理の確証が明らかになったからである。恩を知る人には記憶が備わるが、恩を忘れる人には忘却が忍び込む。前者には自分を助けたものが離れずに残るが、後者からは与えられたものがすべて抜け落ちる。さて彼は祭壇を立てたが、生贄は捧げなかった。

De Abraham libri duo 2.3.16

16

Posset movere, nisi meminisses processus mentis hujus, Scripturae serie servari. Et ideo spectabat a Deo genus discere sacrificandi. Advertebat enim irrationabilis animantis et mutae pecudis sacrificium dignum divino cultu hostiam non videri.

PL 14, 460A

あなたがこの精神の歩みが聖書の連なりの内に守られていることを覚えていなければ、これは疑問を呼びえよう。それゆえ彼は、生贄の捧げ方を神から学ぶことを待ち望んでいた。理性なき生き物、物言わぬ家畜の生贄は、神への礼拝にふさわしい犠牲獣とは思われないことに気づいていたからである。

De Abraham libri duo 2.3.17

17

Nondum in Isaac typum cognoverat passionis futurae, nondum Melchisedech dederat ei benedictionis gratiam, ut ista cognosceret. 11. Recessit, inquit, inde in montem, contra Orientem Bethel (Ibid., 8) .

PL 14, 460B

イサクにおける来たるべき受難の予型をまだ知らず、メルキゼデクがまだ祝福の恩寵を彼に授けておらず、それらを知るには至っていなかった。11. 「そこから退いて、東に面するベテルの山へ行った」と言う(創世記12:8)。

De Abraham libri duo 2.3.18

18

Incrementum devotionis montis significat eminentia, cujus ascensio indicium est uberioris processus. Contra Orientem ideo, quia prophetabat venturum justitiae solem; quod illic Sapientia pararet sibi domum, et inde per virginem suum praedestinaret exortum.

PL 14, 460B

山の高さは献身の増し加わりを表し、その登攀は、より豊かな進展のしるしである。東に面するのは、彼が正義の太陽の来たるのを預言していたからである。すなわち、そこで知恵が自分のために家を整え、そこからおとめを通して自らの出現をあらかじめ定めようとしていたからである。

De Abraham libri duo 2.3.19

19

Volebat ergo cognoscendorum jam mysteriorum lumen accipere. Sicut enim sole mundus ita splendore sapientiae tota mens illuminabitur. Meritoque posuit contra Orientem Bethlehem. Domus enim Dei dicitur Bethlehem, in qua natus est Christus.

PL 14, 460B

それで彼は、これから知るべき奥義の光をすでに受けようとしていた。世界が太陽によって照らされるように、精神全体は知恵の輝きによって照らされるからである。そして彼は、東に面してベツレヘムを置いたのも当然であった〔底本は Bethlehem。ミーニュの脚注によれば、諸版はみな Bethel と読むが、写本はここでも以下でも常に Bethlehem とし、アンブロシウスはこの名を Bethel から導いているらしい〕。ベツレヘムは神の家と呼ばれ、そこでキリストが生まれたからである。

De Abraham libri duo 2.3.20

20

Unde ait per prophetam Deus: Et tu, Bethlehem, non es minima inter principes Juda; ex te enim exiet princeps, qui regat populum meum (Mich. V, 2) . Non dixit contra Bethlehem, sed tabernaculum ipsum Bethlehem appellavit. Ecclesia enim justorum est tabernaculum.

PL 14, 460C

それゆえ神は預言者を通して言う。「ベツレヘムよ、汝はユダの首長たちのうちで決して最も小さくはない。汝から、私の民を治める首長が出るからである」(ミカ5:2)。〔聖書は〕「ベツレヘムに面して」とは言わず、幕屋そのものをベツレヘムと呼んだ。教会は義人たちの幕屋だからである。

De Abraham libri duo 2.3.21

21

Jam illa quis non miretur mysteria, quod Bethlehem juxta mare Galilaeae est ab Oriente. Etenim vel anima quae meretur templum Dei appellari, vel Ecclesia tunditur saecularium curarum fluctibus, sed non subruitur: caeditur, sed non labefactatur, commotiones fluctuum et insurrectiones passionum corporalium facilis premere ac mitigare.

PL 14, 460C

さて、ベツレヘムがガリラヤの海のほとり、東にあることを、これらの奥義として驚かない者があろうか。じっさい、神の神殿と呼ばれるにふさわしい魂も、教会も、世俗の思い煩いの波に打たれるが、覆されはしない。叩かれるが、揺らぎはしない。波のざわめきや体の情念の高まりを、容易に抑え和らげることができる。

De Abraham libri duo 2.3.22

22

Spectat aliorum naufragia, ipsa immunis et exsors periculi, parata semper ut illucescat sibi Christus, atque ejus illuminatione jucunditatem acquirat sibi.

PL 14, 460C

ほかの者たちの難破を眺めるが、自らは災いを免れ、危険と無縁である。キリストが自分に輝き出すことをつねに備えており、その照らしによって自分のために喜びを得る。

De Abraham libri duo 2.3.23

23

Sicut enim oculi pascuntur primo diei lumine: ita etiam mens nostra alitur inventis sapientiae, et quibusdam ejus radiis videtur splendescere. Visibilis enim solis radiis terrae vaporantur: invisibiles autem radii cordis nostri penetrant interiores recessus.

PL 14, 461A

目が昼の最初の光によって養われるように、我々の精神も知恵の発見によって養われ、その光線のいくつかによって輝くように見える。見える太陽の光線によって大地は暖められるが、見えない光線は我々の心の奥の隠れた所に染み通るからである。

De Abraham libri duo 2.3.24

24

12. Iterum aedificavit aram, et invocavit in nomine Domini (Gen. XII, 8) . Processus fidei in Domini invocatione significavit. Hoc adjecit superioribus.

PL 14, 461A

12. 「再び祭壇を築き、主の名によって呼び求めた」(創世記12:8)。信仰の進展を、主を呼び求めることで示したのである。これを先のことに付け加えた。