テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2De Virginibus Velandis

Caput VI 第VI章

Tertullian · De Virginibus Velandis · PL 2, 897B · 8 sectiones

De Virginibus Velandis 6.1

1

Videamus nunc si et Apostolus formam vocabuli istius secundum Genesim observet, sexui deputans illud, sic mulierem vocans virginem Mariam, quemadmodum et Genesis Evam.

PL 2, 897B

さて今、使徒もまた創世記にならってこの語の形を守り、これを性に帰しているかどうかを見てみよう。すなわち、創世記が処女エバをそう呼んだのと同様に、使徒も処女マリアを「女」と呼んでいるかどうかを。

De Virginibus Velandis 6.2

2

Scribens enim ad Galatas: Misit, inquit, Deus Filium suum factum ex muliere (Gal. IV, 4); quam utique virginem constat fuisse, licet Hebion resistat.

PL 2, 897B

すなわちガラテヤ人への手紙にこう記している。「神はその御子を、女から生まれた者として遣わされた」(ガラテヤ4:4)。この女が処女であったことは明らかである。ヘビオンがこれに抗おうとも。

De Virginibus Velandis 6.3

3

Agnosco et angelum Gabrielem ad virginem missum; sed cum benedicit illam, inter mulieres, non inter virgines deputat: Benedicta tu inter mulieres (Luc. I, 28). Sciebat et Angelus mulierem etiam virginem dici.

PL 2, 897B

私は天使ガブリエルが処女のもとに遣わされたことも認める。しかし彼女を祝福するとき、天使は彼女を処女たちの中にではなく、女たちの中に数えている。「汝は女たちの中で祝福されている」(ルカ1:28)。天使もまた、処女もまた女と呼ばれることを知っていたのである。

De Virginibus Velandis 6.4

4

Sed et ad haec duo ingeniose quidam respondisse sibi visus est: quoniam quidem desponsata est Maria, idcirco et ab Angelo et ab Apostolo mulierem pronuntiatam: desponsata enim quodammodo nupta: tamen inter quodammodo, et verum, satis interest duntaxat in loco: nam alibi ita sane habendum est.

PL 2, 897B

しかしこの二つの点に対しても、或る者は巧妙に答えたつもりでいる。すなわち、マリアは婚約していたのだから、天使によっても使徒によっても「女」と呼ばれたのだ、というのである。婚約とはある意味で嫁いだことだからだ、と。しかし「ある意味で」と「真に」との間には、ただしこの箇所に限って言えば、十分な隔たりがある。他の箇所でなら、まさにそのとおりに扱ってよいのだから。

De Virginibus Velandis 6.5

5

Nunc vero non quasi jam nuptam mulierem Mariam pronuntiaverunt, sed quasi nihilominus foeminam, etiamsi non sponsam, quasi hoc a primordio dictam. Illud enim praejudicet necesse est, a quo forma descendit.

PL 2, 897C

しかし今の場合、彼らはマリアをすでに嫁いだ女であるかのように「女」と呼んだのではなく、たとえ婚約していなくても女性であることに変わりはないかのように、初めからそう言われていたかのように呼んだのである。というのも、その語の形がそこから由来する当のものが、先例とならざるを得ないからである。

De Virginibus Velandis 6.6

6

Caeterum quod pertineat ad hoc capitulum, si hic desponsatae adaequatur, ut ideo mulier dicta sit Maria, non qua foemina, sed qua marita; jam ergo Christus non ex virgine natus est, quia ex desponsata, quae virgo esse desierit hoc nomine.

PL 2, 898A

そもそもこの論点に関する限り、もしここで「婚約した女」に等しいとされ、マリアが女性としてではなく既婚の女としてそう呼ばれたのだとすれば、キリストは処女から生まれたのではないことになる。なぜなら婚約した女、すなわちこの名によって処女であることをやめた女から生まれたことになるからである。

De Virginibus Velandis 6.7

7

Quod si ex virgine natus est, licet ex desponsata, tamen integra, agnosce mulierem etiam virginem, etiam integram dici. Hic certe nihil prophetice dictum videri potest, ut futuram mulierem, id est, nuptam Apostolus nominarit dicendo, factum ex muliere.

PL 2, 898A

しかしもし彼が処女から生まれたのであれば、たとえ婚約していたとしても、なお無傷であったのだから、処女もまた、無傷の者もまた「女」と呼ばれることを認めよ。ここでは確かに、使徒が「女から生まれた」と言うことで、未来の女、すなわち嫁いだ女を名指したのだと預言的に解釈できるようなものは何も見えない。

De Virginibus Velandis 6.8

8

Non enim poterat posteriorem mulierem nominare, de qua Christus nasci non habebat, id est, virum passam: sed illa quae erat praesens, quae erat virgo, et mulier vocabatur per vocabuli hujus proprietatem, secundum primordii formam, virgini, et ita universo mulierum generi defensam.

PL 2, 898A

というのも彼は、キリストがそこから生まれるはずのなかった後の女、すなわち男を知った女を名指すことはできなかったからである。そうではなく、その時現に存在した女、すなわち処女であった女を指したのであり、彼女はこの語の固有の意味によって、初めの形にしたがって「女」と呼ばれた。かくしてこの名は処女に対しても、女という類全体に対しても擁護されたのである。