De Virginibus Velandis 5.1
Sed quoniam ita mulieris nomen usurpant, ut non putent competere illud, nisi ei soli quae virum passa sit; probari a nobis oportet, proprietatem ejus vocabuli ad sexum ipsum, non ad gradum sexus pertinere, quod communiter etiam virgines censeantur.
PL 2, 895Aしかし彼らは「女」という名をこのように我が物とし、男を知った女にしかこの名はふさわしくないと考えているので、我々はこの語の固有性が性そのものに属するのであって性の段階には属さないこと、すなわち処女もまた通例この名で数えられることを証明しなければならない。
De Virginibus Velandis 5.2
Cum hoc genus secundi hominis a Deo factum est in adjutorium hominis (Gen. II, 18); foemina illa statim mulier est cognominata, adhuc felix, adhuc digna paradiso, adhuc virgo. Vocabitur, inquit, mulier (Gen., II, 23).
PL 2, 895A神がこの第二の人間の類を人間の助け手として造られたとき(創世記2:18)、その女性は造られると同時に「女」と名付けられた——なお幸いな、なお楽園にふさわしい、なお処女であるままに。「女と呼ばれるであろう」と言われている(創世記2:23)。
De Virginibus Velandis 5.3
Habes itaque nomen, non dico jam virgini commune, sed proprium, quod a principio virgo sortita est.
PL 2, 895Bかくしてお前はこの名を得た。処女にも共通する名だとはもはや言わない、処女が初めから受け取った固有の名であると言うのだ。
De Virginibus Velandis 5.4
Sed ingeniose quidam de futuro volunt dictum, Vocabitur mulier, quasi quae hoc futura esset, cum virginitatem resignasset: quoniam et adjicit: Propterea relinquet homo patrem et matrem, et conglutinabitur mulieri suae, et erunt duo in carne una.
PL 2, 895Bしかし或る者たちは巧妙にも、「女と呼ばれるであろう」という言葉が未来について語られたと解そうとする。あたかも彼女が処女性を捨てたのち、そうなるはずの者であるかのように。なぜなら続けてこう付け加えられているからである。「それゆえ人はその父と母を離れ、自分の女に結びつき、二人は一つの肉となるであろう」。
De Virginibus Velandis 5.5
Ostendant igitur primo ubi sit subtilitas ista, si de futuro mulier cognominata est quod interea vocabulum acceperit? Non potest enim sine vocabulo praesentis qualitatis suae fuisse.
PL 2, 895Bまず彼らに示させよ——もし「女」という名が未来のことについて名付けられたのなら、その間彼女はいかなる名を得ていたのか、その巧緻がどこにあるのかを。彼女は自らの現在の性質を表す名なしにあることはできなかったはずである。
De Virginibus Velandis 5.6
Caeterum quale est, ut quae in futurum vocaretur nomine designato, in praesenti nihil cognominaretur?
PL 2, 895Bそもそも、未来のために定められた名で呼ばれるはずの者が、現在は何とも名付けられていなかったとは、いったいどういうことか。
De Virginibus Velandis 5.7
Omnibus animalibus Adam nomina imposuit, et nemini ex futura conditione, sed ex praesenti institutione, cui conditio quaecumque serviret, hoc appellata, quod a primordio voluit; quid ergo tunc vocabatur?
PL 2, 895Cアダムはあらゆる動物に名を付けたが、誰に対しても未来の境遇によってではなく、現在の定めによって名付けたのであり、いかなる境遇であれそれに従うべきものは、初めから彼が望んだとおりに呼ばれた。それでは、その時彼女は何と呼ばれていたのか。
De Virginibus Velandis 5.8
Atquin quotienscumque in Scriptura nominatur, mulier appellatur, antequam nupta, et nunquam virgo cum virgo. Hoc nomen tum unum illi fuit, et quando nihil prophetico modo dictum est.
PL 2, 895Cしかるに聖典において彼女が名指されるたびに、嫁ぐ前から「女」と呼ばれており、処女であったときに「処女」と呼ばれたことは一度もない。その時、この名は彼女にとって唯一の名であり、何も預言的な仕方では語られていなかったのである。
De Virginibus Velandis 5.9
Nam cum Scriptura refert fuisse nudos duos, Adam et mulierem ejus, nec hoc de futuro sapit quasi mulierem dixerit ejus in praesagio uxoris, sed quoniam et innupta illius mulier, ut de substantia ipsius: Hoc, inquit, os ex ossibus meis, et caro ex carne mea vocabitur mulier.
PL 2, 896Aというのも、聖典が「アダムとその女は二人とも裸であった」と伝えるとき、これは彼女を未来の妻として予告して「女」と言ったかのような、未来にかかわることを示すのではなく、嫁いでいなくとも彼女は彼の女であったからであり、しかも彼自身の実体から出た者として、そう呼ばれたからである。「これは私の骨からの骨、私の肉からの肉。女と呼ばれるであろう」と言われている。
De Virginibus Velandis 5.10
Hinc ergo tacita conscientia naturae, ipsa divinitas animae in usum sermonis eduxit, nescientibus hominibus (sicut et alia multa, quae ex Scriptura fieri et dici solere alibi poterimus ostendere), uti mulieres nostras dicamus uxores.
PL 2, 896Aかくしてここから、自然の暗黙の認識によって、魂そのものの神性が、人間たちの知らぬ間に、言葉の用法へと導き出したのである(聖典に由来してそのように行われ語られる例は他にも多くあることを、別の箇所で示すことができよう)。それは、我々が自分の女たちを妻と呼ぶという用法である。
De Virginibus Velandis 5.11
Quanquam et improprie quaedam loquamur; nam et Graeci qui magis vocabulo mulieris in uxore utuntur, alia habent propria vocabula uxoris. Sed malo hunc usum ad Scripturae testimonium deputare.
PL 2, 896Aもっとも我々は不正確な物言いをすることもある。というのも、妻を指すのに「女」という語をより多く用いるギリシア人たちでさえ、妻を指す固有の別の語を持っているからである。しかし私はこの用法を聖典の証しに帰する方を選ぶ。
De Virginibus Velandis 5.12
Ubi enim duo in unam carnem efficiuntur per matrimonii nexum, caro ex carne, et os ex ossibus, vocatur secundum originem mulier ejus, ex cujus substantia incipit censeri facta uxor. Ita mulier non natura nomen est uxoris, sed uxor conditione nomen est mulieris.
PL 2, 896Aというのも、婚姻の絆によって二人が一つの肉となるとき、肉からの肉、骨からの骨として、彼女はその起源にしたがって彼の「女」と呼ばれるのであり、その男の実体から出た者として、妻となった彼女は数えられ始めるのである。かくして「女」は本性上妻の名なのではなく、「妻」が境遇によって女の名なのである。
De Virginibus Velandis 5.13
Denique mulier et non uxor dici potest, non mulier autem uxor dici non potest, quia nec esse.
PL 2, 896B結局、女でありながら妻ではないと言うことはできるが、女でない者が妻であると言うことはできない。なぜならそうでは在り得ないからである。
De Virginibus Velandis 5.14
Constituto igitur nomine novae foeminae, quod est mulier, et explicito quod prius fuit, id est nomine assignato, convertit jam ad propheticam rationem, uti diceret: Propter hanc relinquet homo patrem et matrem.
PL 2, 896Bかくして「女」という新しい女性の名が定められ、以前にあったもの、すなわち割り当てられた名が説き明かされたのち、〔聖典は〕もはや預言的な論法へと転じて、こう言ったのである。「この女のゆえに人は父と母を離れるであろう」。
De Virginibus Velandis 5.15
Adeo separatum est nomen a prophetia, quantum et ab ipsa persona, ut non utique de ipsa Eva dixerit, sed in illas foeminas futuras, quas in matrice generis foeminini nominarit. Alioqui, non Adam relicturus erat patrem et matrem, quos non habebat, propter Evam.
PL 2, 896Bかくも名は預言から、そしてその当人からも切り離されているので、それはエバ自身について語られたのではなく、女性という類の母胎のうちにあって彼が名指した、未来のもろもろの女性たちについて語られたのである。さもなければ、アダムはエバのゆえに、持ってもいなかった父と母を離れるはずはなかったであろう。
De Virginibus Velandis 5.16
Ergo non ad Evam pertinet, quia nec ad Adam, quod prophetice dictum est. De maritorum enim conditione praedictum, qui ob mulierem parentes suos erant relicturi: quod in Evam cadere non potuit, quia nec in Adam.
PL 2, 896Cそれゆえ、預言的に語られたことはエバには関わらない、アダムにも関わらないのと同様に。というのも、それは女のゆえに自分の親を離れるであろう夫たちの境遇について予め語られたのであり、それはエバに当てはまり得なかった、アダムに当てはまらなかったのと同じである。
De Virginibus Velandis 5.17
Si ita res est, apparet non propter futurum mulierem cognominatam, ad quam futurum non pertinebat. Eo accedit, quod ipse rationem ejus nominis edidit. Cum enim dixisset: vocabitur mulier, addidit: quoniam ex viro suo sumpta est, et ipso adhuc virgine.
PL 2, 896Cもしそうであるなら、彼女が「女」と名付けられたのは未来のゆえではなかったことは明らかである。未来は彼女には関わらなかったのだから。さらにこれに加えて、〔聖典は〕この名の理由そのものを明らかにしている。すなわち「女と呼ばれるであろう」と言ったのち、こう付け加えたのである。「彼女はその男から取られたのだから」、しかもその男がなお処女であったときに。
De Virginibus Velandis 5.18
Sed dicemus et de viri nomine suo loco. Nemo itaque nomen ad prophetiam interpretetur, quod ex alia significatione deductum est: praesertim cum appareat, ubi de futuro nomen acceperit, illic scilicet, ubi Eva cognominatur, personali jam vocabulo, quia naturale praecesserat.
PL 2, 897Aしかし「男」という名については、しかるべき箇所で論じることにしよう。それゆえ誰も、他の意味から導かれた名を預言に結び付けて解釈してはならない。とりわけ、彼女が未来についての名をどこで受け取ったかは明らかだからである——すなわちエバと名付けられるあの箇所であって、そこではすでに人格に固有の名が用いられている。本性に基づく名がすでに先立っていたからである。
De Virginibus Velandis 5.19
Si enim Eva mater viventium est, ecce ex futuro cognominatur, ecce uxor et non virgo praenuntiatur. Hoc erit vocabulum nupturae: ex nupta enim mater.
PL 2, 897Aというのも、もしエバが「生ける者たちの母」であるなら、見よ、彼女は未来のことについて名付けられているのであり、見よ、処女ではなく妻となることが予告されているのである。これは嫁ぐ女にふさわしい名となるであろう。妻となった女から母が生じるのだから。
De Virginibus Velandis 5.20
Ita hic quoque ostenditur, non de futuro mulierem tunc nominatam, quae postmodum acceptura erat futurae conditionis suae nomen. Responsum satis est ad hanc partem.
PL 2, 897Aかくしてここでも示されるとおり、その時「女」と名付けられたのは未来のことのためではなく、彼女はのちになって自らの未来の境遇にふさわしい名を受け取ることになったのである。この部分への答えはこれで十分である。